Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

пятніца 12 ліпень 2019

Архіў
студзень люты сакавік красавік травень чэрвень ліпень жнівень верасень кастрычнік лістапад сьнежань
ліпень 2019
пан аўт сер чац пят суб няд
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31 1 2 3 4

20 ліпеня 1994 году Аляксандар Лукашэнка ў другім туры прэзыдэнцкіх выбараў быў абраны прэзыдэнтам Рэспублікі Беларусь. Яўка ў другім туры склала 70.6%, за Лукашэнку прагаласавала 80.6% ад тых, хто прыйшоў на выбары, 56% ад усяго дарослага насельніцтва краіны.

Як у далейшым мянялася папулярнасьць Лукашэнкі? Адказам на гэтае пытаньне цяжка лічыць афіцыйныя вынікі наступных прэзыдэнцкіх выбараў, бо яны, у адрозьненьне ад першых 1994 году, былі цалкам несвабоднымі і не адлюстроўвалі волевыяўленьня народу.

Сьцісла

  • Дынаміка даверу і недаверу да Лукашэнкі амаль супадала з дынамікай электаральнага рэйтынгу
  • Падчас выбараў 2001, 2006 і 2010 назіраліся пад'ёмы электаральнага рэйтынгу, выбары 2015 году былі выключэньнем
  • Пасьля прэзыдэнцкіх выбараў адбывалася падзеньне рэйтынгу, якое праз пару гадоў зьмянялася яго ростам
  • Дынаміка рэйтынгу была шчыльна зьвязаная з эканамічным становішчам, эканамічны рост і падзеньне выклікалі адпаведныя зьмены рэйтынгу

Пэўнае ўяўленьне пра дынаміку стаўленьня да Лукашэнкі даюць дадзеныя дасьледнага цэнтру НІСЭПД. Гэты цэнтар з 1997 году да спыненьня правядзеньня нацыянальных апытаньняў у 2016 годзе рэгулярна адсочваў электаральны рэйтынг кіраўніка дзяржавы.

Графік 1.

* Крыніца: сайт інстытуту, на графіку пададзеныя сярэднія паказьнікі па ўсіх апытаньнях за адпаведныя гады

З графіку бачна, як электаральная падтрымка Лукашэнкі мянялася ў адпаведнасьці з дынамікай эканамічнага становішча і з электаральнымі цыклямі.

1997-1998 год — значны эканамічны рост, рэйтынг узьнімаецца амаль да ўзроўню, на якім быў на выбарах у 1994 году.

1998 год — расейскі дэфолт, зьніжэньне тэмпаў эканамічнага росту і рэйтынгу.

У 2001-м, у год прэзыдэнцкіх выбараў — невялікі пад’ём рэйтынгу.
Далей — падзеньне на два гады.

З 2003 году — «залаты» пэрыяд лукашэнкаўскай мадэлі і адпаведна новы рост папулярнасьці яе архітэктара. Пік — прэзыдэнцкія выбары 2006 году.

Пасьля выбараў — падзеньне рэйтынгу, ніз падзеньня — 2009 год, год сусьветнага крызісу, тэмпы эканамічнага росту падаюць амаль да нуля.

У 2010 годзе, годзе прэзыдэнцкіх выбараў, даходы насельніцтва дацягваюць да запаветных «папіццот», адпаведна падымаецца і рэйтынг, хаця ён і не дасягае рэкорднага ўзроўню 2006 году.

2011 год — год дэвальвацыі, істотнага падзеньня жыцьцёвага ўзроўню і рэйтынгу Лукашэнкі.

З 2012 году эканоміка пакрысе пераадольвае дэвальвацыйны шок, расьце і рэйтынг.

Канец 2014 году - пачатак 2015 году — новы шок, новая дэвальвацыя. Выбары 2015 году былі першымі, да якіх Лукашэнка прыйшоў на падаючым трэндзе рэйтынгу.

У 2016 годзе ўсьлед за зьніжэньнем узроўню жыцьця працягвалася і зьніжэньне рэйтынгу.

Узроўні даверу і недаверу Лукашэнку мяняліся прыблізна такім самым чынам, як і электаральны рэйтынг.

Графік 2.

* Крыніца: сайт інстытуту, на графіку пададзеныя сярэднія паказьнікі па ўсіх апытаньнях за адпаведныя гады

Пэрыяды падзеньня электаральнага рэйтынгу (пасьля 2001 і 2010 гадоў) прыкладна супадаюць з пэрыядамі, калі ўзровень недаверу да кіраўніка дзяржавы перавышаў узровень даверу да яго. Пасьлявыбарчы 2016 год таксама характарызаваўся гэтай перавагай недаверу над даверам.

На падставе графікаў 1-2 паводле аналёгіі можна меркаваць, што ў 2017-2018 гадах назіраўся пэўны рост рэйтынгу і даверу, бо адбываўся эканамічны рост і рост даходаў.

***

Незалежны інстытут сацыяльна-эканамічных і палітычных дасьледаваньняў (НІСЭПД) быў заснаваны ў 1992 годзе сацыёлягам, прафэсарам Алегам Манаевым. У 2005 годзе інстытут як грамадзкая арганізацыя быў ліквідаваны рашэньнем Вярхоўнага суду Беларусі. Пасьля цэнтар працягваў сваю дзейнасьць у якасьці арганізацыі, зарэгістраванай у Літве. У 2016 годзе па беларускім тэлебачаньні быў паказаны фільм «Примат НИСЭПИ» пра дзейнасьць інстытуту з абвінавачаньнямі ў фабрыкацыі вынікаў апытаньняў. З прычыны ціску праваахоўных органаў на супрацоўнікаў інстытуту і на сетку інтэрвіюэраў кіраўніцтва НІСЭПД спыніла правядзеньне апытаньняў.
Абвінавачаньні супраць НІСЭПД у фабрыкацыі вынікаў апытаньняў былі разгледжаныя Ўсясьветнай асацыяцыяй вывучэньня грамадзкай думкі, праверка не знайшла пацьверджаньня абвінавачаньняў.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Уладзімір Зяленскі і Ўладзімір Пуцін, каляж

Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі прапанаваў прэзыдэнту Расеі Ўладзіміру Пуціну правесьці перамовы ў Менску.

Украінскі лідэр прапанаваў весьці дыялёг з удзелам лідэраў краін Захаду — ЗША, Вялікабрытаніі, Нямеччыны і Францыі. «Абмяркуем, чый Крым і каго няма ў Данбасе?» — так сфармуляваў Зяленскі парадак дня перамоваў.

«Думаю, Аляксандар Рыгоравіч Лукашэнка з задавальненьнем прыме нас з вамі ў Менску», — дадаў украінскі прэзыдэнт.

Ці прыме прэзыдэнт Расеі гэтую прапанову? У бліжэйшым часе, да выбараў ва Ўкраіне — не. Гэта можна сказаць з поўнай упэўненасьцю.

Зусім нядаўна, падчас візыту ў Італію Пуцін сфармуляваў свае ўмовы дыялёгу зь Зяленскім — спыненьне эканамічнай блякады сэпаратысцкіх рэспублік і прамыя перамовы Кіева зь лідэрамі сэпаратыстаў. Выконваць гэтыя ўмовы, прынамсі ў найбліжэйшым часе, Зяленскі не зьбіраецца.

Расея неаднаразова на самых розных узроўнях заяўляла, што пытаньне тэрытарыяльнай прыналежнасьці Крыму наогул не падлягае абмеркаваньню, «Крымнаш» і кропка.

Зразумела, на любых перамовах пазыцыя запыту, зыходны набор патрабаваньняў бакоў могуць моцна адрозьнівацца ад іх выніку.

Аднак менавіта цяпер Пуцін ня будзе весьці перамовы зь Зяленскім незалежна ад зьместу прапановаў Кіева — да выбараў ва Ўкраіне зусім незразумела, якой рэальнай уладай валодае новы прэзыдэнт Украіны.

Адмовы Вярхоўнай Рады прыняць заканадаўчыя прапановы Зяленскага, іншыя канфлікты адміністрацыі прэзыдэнта з парлямэнтам, спрэчка прэзыдэнта зь міністрам замежных справаў — усё гэта сьведчыць пра тое, што магчымасьці кіраваць у Зяленскага пакуль невялікія. Прынамсі да выбараў.

Уяўляецца, што прапанова Зяленскага Пуціну пра перамовы — гэта ў большай ступені як раз ход у выбарчай кампаніі.

Рэйтынг яго партыі «Слуга народу» надзвычай высокі, яна — бясспрэчны лідэр гонкі. Але магчымыя нечаканасьці, згодна з самымі апошнімі апытаньнямі ён крыху зьнізіўся. Чым яго можна павысіць?

Падчас прэзыдэнцкай кампаніі Зяленскі быў здольны фармуляваць сваю пазыцыю такім чынам, каб сустракаць разуменьне з боку самых розных груп украінскага насельніцтва.

Прапанова Пуціну, такая, якой яна была сфармуляваная, таксама задавальняе гэтаму крытэру. Перамовы з удзелам лідэраў Захаду, перамовы зь нязьменнай пазыцыяй (Крым — украінскі, у Данбасе — расейская акупацыя) — пасланьне праэўрапейскай частцы ўкраінскага грамадзтва. Прапанова аб прамых перамовах з Пуціным — пасланьне Ўсходу і Поўдню Ўкраіны: я прапаную дыялёг, прапаную пагаварыць, я іду насустрач, я гэта абяцаў на прэзыдэнцкіх выбарах. Ну а калі Пуцін не жадае — што ж, я зрабіў усё, што мог.

Прапанова аб месцы правядзеньня перамоваў — таксама частка пасланьня. Лукашэнка досыць папулярны ва Ўкраіне, прычым асабліва на Ўсходзе і на Поўдні. Адсюль, у прыватнасьці, і найменьне лідэра Беларусі зь імем па бацьку.

Ну і Менск — месца, так бы мовіць, намоленае. Стаўленьне да Менскіх пагадненьняў ва Ўкраіне амбівалентнае, некаторыя ўспрымаюць іх як ледзь не капітуляцыю, іншыя — як адзіны рэальны фармат дыялёгу з Масквой. Зрэшты, усе памятаюць, што менскія пагадненьні ў 2015 годзе прадухілілі ваенную катастрофу Ўкраіны. Да таго ж, да Менскіх пагадненьняў апэлюе і Захад. Ніякай рэальнай альтэрнатывы ім на Захадзе не прапаноўваюць. Таму Зяленскі прапануе звыклае месца, месца, якое ва ўкраінцаў асацыюецца зь мірнымі перамовамі.

Гэтае шматмэтавае пасланьне можа і паўплываць на настрой выбаршчыкаў, трохі падняць рэйтынг «Слугі народу» на выбарах праз два тыдні.

Гэта — галоўная мэта. Магчыма, ёсьць і дадатковая — наладзіць адносіны з Лукашэнкам. Яны ня тое каб дрэнныя, але ня надта цёплыя. Падчас перадвыбарчай кампаніі ва Ўкраіне беларускі лідэр некалькі разоў публічна выказваўся аб большай верагоднасьці і збольшага — пажаданасьці — перамогі суперніка Зяленскага Пятра Парашэнкі. На інаўгурацыю Зяленскага Лукашэнка не паехаў, хоць на інаўгурацыю Парашэнкі ў 2014 годзе, у разгар вайны, езьдзіў. Нарэшце, Зяленскі не паехаў ні на адкрыцьцё, ні на закрыцьцё Эўрапейскіх гульняў у Менск. Пуцін на закрыцьцё паехаў, а Зяленскі — не. Дробязі, здавалася б, але якія маюць значэньне.

Ну і ў гэтай сытуацыі суседу падносіцца раскошны піяр-падарунак. Калі прапанова Зяленскага ўсё ж будзе рэалізаваная, хай і пасьля ўкраінскіх выбараў, то ўраджай палітычных дывідэндаў Лукашэнку цяжка нават сабе ўявіць.

Зрэшты, калі не атрымаецца, то сам факт менавіта такой прапановы паказвае, што Менск можа і ня «донар рэгіянальнай бясьпекі», але як мінімум карысны для мірнага працэсу, і новы прэзыдэнт Украіны разглядае яго ў такой якасьці і публічна паведамляе аб гэтым і Маскве, і заходнім сталіцам.

Ураджай больш сьціплы, але таксама не перашкодзіць, асабліва ў сьвятле няпростых перамоваў паміж Беларусьсю і Расеяй.

Пэўны час таму Лукашэнка паведаміў, што мае намер у сярэдзіне ліпеня паехаць з Пуціным на Валаам памаліцца. Пакуль складваецца ўражаньне, што ў вырашэньні што беларуска-расейскіх, што ўкраінска-расейскіх супярэчнасьцяў застаецца спадзявацца толькі на Бога.

Перадрук з парталу TUT. BY

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG