Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

нядзеля 19 травень 2019

Архіў
студзень люты сакавік красавік травень чэрвень ліпень жнівень верасень кастрычнік лістапад сьнежань

Уладзімір Зяленскі — новы прэзыдэнт Украіны. Паводле вынікаў экзыт-полаў, ён перамог трыюмфальна — 73% за Зяленскага, 25% — за Парашэнку. Ніколі за ўсю гісторыю незалежнай Украіны пераможца выбараў не набіраў столькі.

Сьцісла

  • Зяленскі перамог ва ўсіх без выключэньня рэгіёнах краіны. Гэта выбар усёй нацыі, а ня толькі пэўнага рэгіёну ці ўзроставай групы
  • Такі аглушальны вынік выбараў — вынік расчараваньня ў традыцыйных палітычных элітах
  • Прэзыдэнту Зяленскаму небясьпечныя толькі свае «жоўтыя камізэлькі», а ня тыя, хто яму прайграў
  • Перамога Зяленскага — напамін многім палітыкам і інтэлектуалам, што народ мае значэньне, а ня толькі яны і іх улюбёныя вераваньні
  • Зяленскі наўрад ці вырашыць канфлікт з Расеяй, але ён можа спыніць уласна вайну
  • Зяленскі паказвае старым постсавецкі элітам, у тым ліку і Лукашэнку, і Пуціну будучыню, у якой іх ужо ня будзе

Толькі ў 1991-м Леанід Краўчук атрымаў 62% галасоў. Прычым, пераважна на Ўсходзе і ў цэнтры.

Зяленскі перамог ва ўсіх без выключэньня рэгіёнах краіны. Гэта выбар усёй нацыі, а ня толькі пэўнага рэгіёну ці ўзроставай групы. Яго перамога, прычым на цалкам свабодных выбарах, падобная на трыюмфы Аляксандра Лукашэнкі ў 1994 годзе і Міхэіла Саакашвілі ў 2004 годзе.

Як сказаў Зяленскі падчас дэбатаў Парашэнку, «Я — вынік вашых памылак». І сапраўды, такі аглушальны вынік выбараў — вынік расчараваньня ў традыцыйных палітычных элітах, рэакцыя няспраўджаных чаканьняў грамадзтва, якія спарадзіла «рэвалюцыя годнасьці».

Прэзыдэнт ва Ўкраіне — далёка не ўсяўладны. Але падаецца, што перамога з такім лікам паўплывае на настроі фракцыяў у Вярхоўнай Радзе. Зяленскі да выбараў не выключаў магчымасьці датэрміновага роспуску Рады.

Але гэта няпроста. Хутчэй за ўсё многія перабягуць на ягоны бок, але і апанэнты будуць пад уражаньнем аглушальнай перамогі.

Як у свой час дэмакратычны Кангрэс ЗША галасаваў за прапановы іншага прэзыдэнта-актора — Рональда Рэйгана. Бо лідэрам усіх фракцыяў — Парашэнку, Цімашэнцы, Ляшку — народ вынес сьвежы вэрдыкт. Зяленскі выйграў, а яны прайгралі. А гэта прымушае да пэўнай сьціпласьці і гатовасьці супрацоўнічаць.

Лідэрам такога тыпу небясьпеку нясуць звышновыя сілы. Прэзыдэнцтву Эманюэля Макрона нанесьлі ўдар не разгромленыя ім апанэнты, а «жоўтыя камізэлькі». Прэзыдэнту Зяленскаму небясьпечныя толькі свае «жоўтыя камізэлькі», а ня тыя, хто яму прайграў.

Магчымасьцяў заняць больш гнуткую пазыцыю адносна Расеі, Крыму і Данбасу Зяленскі мае няшмат. Расея напярэдадні дня галасаваньня нанесла моцны ўдар па эканоміцы Ўкраіны, увёўшы эмбарга на пастаўкі нафты і нафтапрадуктаў. З улікам цалкам чаканых вынікаў другога туру гэта выглядае як дэманстрацыя, што для Крамля няважна, хто кіруе ў Кіеве, ён дамагаецца саступак, у ідэале — капітуляцыі.

Але варыянты кампрамісу існуюць. З заяваў падчас кампаніі Зяленскага вынікае, што яго задача-мінімум у пытаньні Данбасу — зрабіць, каб не стралялі. Расея ўтрымлівае і Крым, але па Херсонскай вобласьці не страляюць. Канфлікт там ёсьць, вайны няма. Ня выключана, што Зяленскі зможа дамовіцца, каб не стралялі і ў Данбасе. Калі праз год Зяленскі скажа — ніводзін украінец ня быў забіты на Данбасе за маё прэзыдэнцтва, гэта ніяк ня вырашыць канфлікт, але гэта скончыць менавіта вайну.

Тэставым будзе лёс украінскіх маракоў, узятых у палон падчас інцыдэнту ў Керчанскай затоцы. Іх вызваленьне як дэманстратыўны жэст добрай волі было б знакам таго, што Масква гатовая дасягаць з новым украінскіх лідэрам менавіта кампрамісаў, а не капітуляцыі.

Шлях Украіны ў Эўропу застанецца нязьменным. Але будуць скарэктаваныя яго тэмп і форма. Можна спадзявацца, што маларэальныя дэклярацыі аб хуткім уступленьні ў ЭЗ зьменяцца рэальнымі зьменамі, асабліва ў сфэры справядлівага правасудзьдзя на эўрапейскі ўзор і прынамсі зьмяншэньнем маштабаў чынавенскага крадзяжу.

Перамога Зяленскага — урок для многіх палітыкаў і інтэлектуалаў, напамін, што народ мае значэньне. А ня толькі яны і іх улюбёныя вераваньні.

Украінцы схільны расчароўвацца ў сваіх кумірах, гэтыя расчараваньні — здаецца, няўмольныя цыклі ўсёй найноўшай гісторыі краіны. Але лічбы маюць значэньне. Зрынуць праз пару гадоў праз Майдан прэзыдэнта, якога абралі 70% выбаршчыкаў — сцэнар малаімаверны.

Януковіч, дарэчы, у 2010 годзе ў другім туры набраў 49%, Цімашэнка тады атрымала 45%. Зяленскі цяпер мае вельмі важкі і устойлівы мандат, ад Майданаў у тым ліку.

Дроваў ён можа наламаць шмат. Але мяркую, што мела рацыю Сьвятлана Алексіевіч — ён, яго абраньне, паказвае старым постсавецкі элітам, у тым ліку і Лукашэнку, і Пуціну будучыню, у якой іх ужо ня будзе.

З чым украінскі народ можна толькі павіншаваць. Перамены заўсёды ўтрымліваюць рызыку. Але бязь іх не бывае руху наперад.

Зразумела, гэта мая цалкам суб’ектыўная ацэнка. Але мне здаецца, што кожны з кандыдатаў застаўся пры сваіх.

Сьцісла:

  • Ніводзін не паставіў апанэнта ў тупік - абодва проста не адказвалі на пытаньні
  • Абодва не адхіліліся ад сцэнароў сваіх кампаніяў
  • Зяленскі так і не сказаў, што ён збіраецца рабіць, Парашэнка - як ён пачуў выбаршчыкаў Зяленскага
  • Выбаршчыкі ніводнага з кандыдатаў ня мелі падставаў неяк зьмяніць сваё меркаваньне

Ніводзін не злавіў свайго апанэнта ў пастку, не паставіў у тупік пытаньням — уласна ніводзін і не адказваў на пытаньні апанэнта.

Пасланьне Зяленскага: Парашэнка абяцаў адно, а рабіў іншае, Парашэнка — алігарх, ён не спыніў, а яшчэ і паглыбіў раскраданьне краіны. Амаль што — Парашэнка — злодзей. З прыгожымі формуламі кшталту «я не ваш апанэнт, я ваш вырак», «я — вынік вашых памылак».

Пасланьне Парашэнкі: я ўратаваў Украіну, я ведаю, як далей яе ратаваць і весьці наперад, а апанэнт — слабак, марыянэтка алігарха Каламойскага. Таксама з яскравымі, хвосткімі формуламі — «вы ня кот у мяху, вы — мех, у якім Каламойскі, Пуцін і Януковіч».

Канкрэтныя ўзаемныя абвінавачваньні апанэнты проста адкідалі ці ігнаравалі. Ніводзін не адхіліўся ад сцэнару, паводле якога будаваў сваю кампанію. Зяленскі так і не сказаў, што ж уласна ён зьбіраецца рабіць у выпадку, калі пераможа, хіба што пацьвердзіў, што Ўкраіна зрабіла эўрапейскі выбар і ён будзе яго абараняць. Пятро Парашэнка пасьля першага туру заявіў, што пачуў выбаршчыкаў Зяленскага. У яго пытаньнях, адказах і заявах падчас дэбатаў гэта ніяк не адлюстравалася.

Фактычна абодва толькі нападалі, атакавалі.

У двубоі жэстаў напэўна таксама атрымалася нічыя: Парашэнка прыгожа перайшоў са сваёй сцэны на сцэну Зяленскага, дзе і адбываліся дэбаты, Зяленскі ў адказ на папрок за словы пра гатоўнасьць «устаць на калені перад Пуціным», устаў на калені перад ахвярамі вайны і іх роднымі, запрасіўшы тое ж зрабіць і Парашэнку. Абодва такімі жэстамі як бы прадэманстравалі адзінства, калі не паміж сабой, то паміж іх выбаршчыкамі.

У цэлым мне здаецца, што ў выніку дэбатаў выбаршчыкі ніводнага з кандыдатаў ня мелі падставаў неяк зьмяніць сваё меркаваньне, прынамсі, у іх вачах іх кандыдат не прайграў.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG