Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

субота 16 люты 2019

Прэзыдэнты Беларусі і Расеі Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін гуляюць у хакей, Сочы, 15 лютага 2019
  • Прэзыдэнты Лукашэнка і Пуцін дамовіліся, што не дамовіліся: Масква не дамагаецца паглыбленьня інтэграцыі, Менск не прэтэндуе на дадатковую эканамічную дапамогу
  • Двухсэнсоўна прагучалі словы Лукашэнкі наконт таго, што ён і Пуцін пакінуць дзецям, з улікам адмысловага статусу ў Беларусі Мікалая Лукашэнкі
  • Публічнае баўленьне часу разам — спроба дэманстрацыі, што паміж кіраўнікамі захоўваюцца прыязныя адносіны

Дык пра што размаўлялі Лукашэнка і Пуцін у Сочы на працягу трох дзён? Напярэдадні сустрэчы і беларускія і расейскія афіцыйныя прадстаўнікі даволі выразна фармулявалі парадак дня сустрэчы двух лідэраў — падатковы манэўр і далейшая інтэграцыя. У пятніцу Лукашэнка паведаміў, што і слова такога манэўр не ўжывалі за тры дні. І пра сувэрэнітэт не гаварылі, паводле яго, «гэта сьвятое».

Дык а што ж рабілі? Каталіся на лыжах, сьнедалі разам, адпачывалі, расслабляліся. Кантраст зь леташняй сустрэчай у Сочы, калі Лукашэнка адмовіўся застацца на хакей. Гэтым разам, так выглядае, быў суцэльны хакей — дэманстрацыя прыязных, сяброўскіх адносінаў. Не адным манэўрам людзі жывуць — як сказаў Лукашэнка. А Пуцін падчас ціхіх спартовых радасьцяў патлумачыў журналістам, што пытаньні інтэграцыі не цярпяць тлуму.

А тэмы гутарак, якія ўсё ж, паводле Лукашэнкі, абмяркоўваліся, былі філязофскія: мы ж ня вечныя, а што пасьля нас будзе, а што дзецям пакінем, як яны працягнуць нашую палітыку? Апошняе пытаньне ў вуснах Лукашэнкі — даволі двухсэнсоўнае з улікам заўсёднай прысутнасьці разам з бацькам сына Колі.

Лукашэнка таксама папрысутнічаў на сустрэчы з прэзыдэнтамі Ірану і Турэччыны. Супольнае піцьцё гарбаты з гасьцямі і суразмоўцамі Пуціна — яшчэ адна дэманстрацыя з боку прэзыдэнта Расеі, што стасункі зь беларускім саюзьнікам зусім не сапсаваліся.

Дык а што ж наконт самых вострых пытаньняў двухбаковых адносінаў, якія ня вырашаць ніякія ўрадавыя рабочыя групы?

Лукашэнка неабавязкова быў шчырым, калі казаў, што яны не абмяркоўваліся. Можна меркаваць, што бакі сышліся на варыянце Б, на які, ня выключана, Масква і ад пачатку разьлічвала, вылучаючы «ультыматум Мядзьведзева» пра працяг інтэграцыі. Варта прыгадаць, што тады, у сярэдзіне сьнежня, прэм’ер Расеі прапанаваў насамрэч два шляхі — ці больш шчыльная інтэграцыя, з агульнай валютай і мытняй і шчодрай падтрымкай Беларусі, ці кансэрватыўны варыянт, з захаваньнем цяперашняга ўзроўню інтэграцыі і цяперашняга ўзроўню расейскай дапамогі.

Ня выключана, што бакі проста выбралі кансэрватыўны варыянт. Масква спрабавала дамагчыся ад Менску згоды на варыянт А, на паглыбленую інтэграцыю. Дамагчыся не атрымалася.

І філязафічная Лукашэнкава заўвага, што не ў манэўрах шчасьце, можа азначаць згоду на тое, што расейскія субсыдыі добра калі не паменшацца, а разьліку на іх павелічэньне ўжо няма.

Як і ў Пуціна — згода на тое, каб цягнуць інтэграцыйную гуму вечна, як яно і раней было.

Ну і плюс дэманстрацыя ўзаемных добрых адносінаў, Лукашэнка вось нават не паехаў на Мюнхэнскую канфэрэнцыю ў пытаньнях бясьпекі. Апошнімі гадамі ён некалькі разоў устрымліваўся ад паездак на Захад, куды яго пасьля зьняцьця санкцыяў ужо і запрашалі.

Такая дэманстрацыя ляяльнасьці галоўнаму саюзьніку. Што можа быць канвэртавана ўсё ж у дапамогу. Пра манэўр можа і не гаварылі, але маглі гаварыць, скажам, пра новыя крэдыты. А крэдыт і кампэнсацыя за манэўр — гэта грошы, якія не адрозьніваюцца адны ад адных.

Вонкава ідылічная хада трохдзённай сустрэчы Лукашэнкі і Пуціна ў Сочы не азначае, што канфліктаў ня будзе і ў будучыні. Але выглядае, што гэтым разам у Сочы адбылася нічыя, ці, карыстаючыся мовай прэфэрансу — распасы. Масква не згуляла гульню «інтэграцыя», Менск не згуляў гульню «новыя расейскія субсыдыі».

Але, як кажуць у такіх выпадках, — яшчэ ня вечар.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Трагедыя ў школе ўражвае тым, што адносна яе не спрацоўваюць звыклыя тлумачэньні. Ад пачатку дадам, што ўсе дэталі пакуль невядомыя. Але звычайна сур’ёзныя прычыны ў такіх справах усплываюць адразу. У гэтай жа справе чым далей, тым менш зразумела.

Сьцісла:

  • Звыклыя тлумачэньні не пасуюць да трагедыі ў Стоўпцах
  • Рэакцыя ўсіх на стаўбцоўскія забойствы — зьбянтэжанасьць і неадэкватнасьць папрокаў і прапановаў падзеі
  • Д’яблам апантаны: магчыма, такая старамодная несучасная ацэнка — самая адэкватная

Ніводнае звыклае тлумачэньне не пасуе

Праблемная сям’я, праблемны падлетак? Ды не, ніхто пра гэта не гаворыць — ні суседзі, ні аднаклясьнікі падазраванага, ні настаўнікі. Нармальная звычайная сям’я, хлопец хутчэй дамасед. Цкаваньне ў школе, зьдзекі? Пакуль пра гэта выразна не заяўляюць. Пра настаўніцу сьведчыць тое, што дзеці кінуліся яе абараняць, ратаваць, рызыкуючы сваім жыцьцём. Не за кожную кінуліся б.

Ну і ўражваюць словы і рэакцыя маці падазраванага: ня толькі яе поўная роспач, неразуменьне, з чаго, але і словы сына, якія ён, па яе словах, сказаў бацьку — «Я нічога ня памятаю, я нічога ня ведаю».

Паўтаруся: усе дэталі пакуль невядомыя. Зразумела, аднак, што звыклыя тлумачэньні, калі яны прыдатныя, таксама мала што тлумачаць. Шмат праблемных сем’яў, дзеці нярэдка цкуюць адны адных, настаўнікі розныя бываюць. Аднак ня ўсе дзеці з псыхалягічнымі цяжкасьцямі рэжуць сваіх настаўнікаў і аднаклясьнікаў. Так што калі нават гэта ўсё ёсьць, забіваюць не таму. Ці ня толькі таму. А зь нейкай іншай, можа галоўнай прычыны.

А тут наагул нічога няма, ніякіх рацыянальных тлумачэньняў. І таму ў рэакцыях самых розных людзей выразны чыньнік — зьбянтэжанасьць, неадпаведнасьць папрокаў і прапановаў падзеі.

Парад разгубленасьцяў

Піша паважаная Ганна Севярынец, таксама настаўніца — шмат гвалту ў шоў-бізнэсе. Шмат. І мільёны дзяцей тое бачаць. І ня рэжуць нікога. І што рабіць, калі шмат — да камісіі Чаргінца зьвярнуцца, каб забараніў? Дык сама Ганна скажа, што ня трэба. А што можна зрабіць?

Вось яшчэ адно падобнае меркаваньне — Мікалая Іванчанкі, былога памочніка прэзыдэнта: «Ідзе хваля гвалту з экранаў. Паглядзіце гэтыя расейскія фільмы!»

Паглядзіце амэрыканскія, нямецкія, любыя. Дык мільёны і глядзяць. І гэта тлумачэньне?

Ці экспэрт разважае: ціхі быў хлопчык, дык менавіта ў ціхіх часам такое і здараецца, трэба ім асаблівую ўвагу. Дык і ад ня ціхіх бывае ўсякае — і імі трэба займацца, і ціхімі. Атрымліваецца, што ўсімі трэба займацца. А калі? І як? Не прыставіш жа да кожнага падлетка прафэсійнага псыхоляга, а ў настаўніцы 24 гадзіны ў суткі, шмат іншай працы.

Фрэнд у ФБ заўважае — дык гэта таму што Лукашэнка. Ну як жа безь яго? Але ў Амэрыцы — Трамп. А да яго быў Абама. Не дыктатары, здаецца, але там падобныя гісторыі, ды яшчэ і з агнястрэльнай зброяй — ледзь не штомесяц. Трамп вінаваты.

Ну там можна сказаць, што ў зброі справа. Але той жа стаўбцоўскі выпадак паказвае, што зброяй можа быць усё. І таксама развагі — а як ён прайшоў з нажом у школу? Ну дык школа — гэта не аэрапорт. Рамкі паўсюль не паставіш.

Насамрэч ня менш зьбянтэжанай была і рэакцыя Аляксандра Лукашэнкі. Поўны бардак у нас ў адукацыі — вынес вэрдыкт кіраўнік дзяржавы. Вельмі можа быць. Можна нават прыгадаць, што дзяржавай, дзе такі бардак, ён кіруе ўжо амаль чвэрць стагодзьдзя, і новага міністра адукацыі ён жа нядаўна прызначыў. Але ў пэўнае апраўданьне і кіраўніка дзяржавы, і міністра можна спытаць — а адсутнасьць бардаку як бы менавіта гэтую трагедыю прадухіліла?

Што канкрэтна зьмяніла б? Ператварыць кожную школу у вайсковы форт, ставіць міліцэйскі пост? Дарэчы, праваахоўныя органы патлумачылі, што нейкія мінімальныя меры бясьпекі ў той школе былі. І міліцыя адрэагавала на злачынства даволі хутка.

Можа быць самую глыбокую рэч сказаў архібіскуп Тадэвуш Кандрусэвіч, заўважыўшы, што «Тры пакаленьні атэізацыі не прайшлі дарма».

Ну літаральна і гэтыя словы — хутчэй паказьнік той самай разгубленасьці. Ужо як людзі рэзалі адзін аднаго падчас рэлігійных войнаў, дык куды ўжо цяперашняму ўзроўню гвалту да таго. І Амэрыка, дзе такія выпадкі, паўтаруся, адбываюцца з сумнай рэгулярнасьцю, вельмі рэлігійная краіна, у адрозьненьні ад сэкулярызаванай Беларусі.

Д’ябал у яго ўсяліўся

Але думка сьвятара — і пра стаўленьне да трагедыі. Ня надта адукаваная бабуля — глыбокая верніца — сказала б пра стаўпецкага Вадзіма М. — д’ябал яго апанаваў. Старамодна так, несучасна, ненавукова.

А можа — гэта і ёсьць самае дакладнае тлумачэньне. Не, абцяжараныя ведай прафэсіяналы-псыхолягі можа скажуць пра імгненнае вар’яцтва, памутненьне розуму. Але хіба гэта ня тое самае, толькі абгорнутае ў сучасныя словы, што і сэнтэнцыя наконт д’ябла?

Яно не заўсёды так. Але ў стаўпецкім выпадку — падаецца, што так.
Мы — людзі рацыянальнай, людзі сэкулярнай эпохі. Але пра бездані, пекла чалавечай душы мы па сутнасьці ведаем столькі ж, колькі і нашы продкі.

Але мы дзеці сваёй эпохі, мы ня можам без рацыянальных тлумачэньняў. Мы іх шукаем і прыдумляем. І бянтэжымся, калі адчуваем, што яны — не да справы, на халастым ходзе.

Поўны бардак, гвалт ў рэкляме і шоў-бізнэсе — кепска, зразумела. Мы ж ня можам сказаць: а нічога нельга было зрабіць, ніяк нельга было вось менавіта гэтае злачынства прадухіліць. Іншыя — можна было. А гэтае — не.

І нічога, ніякія меры паўтарэньне ізноў жа менавіта такога злачынства не прадухіляць. Але ж такое страшна сказаць.

Не, бардак выправіць — дык варта, выхаваньнем дзяцей займацца і сапраўды трэба. Аднак вы і праўда верыце, што гэта перашкодзіць д’яблу ўсяліцца ў яшчэ адну чалавечую душу?

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG