Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

панядзелак 4 лістапад 2019

Архіў
лістапад 2019
пан аўт сер чац пят суб няд
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1

Сьцісла:

  • Лукашэнка 25 гадоў кляўся вайной, якую цяпер назваў ня нашай
  • Яго палітыка-псыхалягічная матывацыя — гісторыя Беларусі пачалася зь яго
  • Для Адамовіча і Быкава Другая Ўсясьветная была іх вайной
  • Паводле сацапытаньняў галоўнай падзеяй беларускай гісторыі прынамсі ХХ стагодзьдзя для пераважнай большасьці беларусаў была перамога ў Другой усясьветнай
  • Спроба прадухіліць пагрозу з боку Расеі, калі задума была менавіта такой, толькі ўзмоцніць яе

Выказваньне Аляксандра Лукашэнкі пра «ня нашы» войны, у тым ліку і пра Другую ўсясьветную, выклікала даволі бурлівую рэакцыю, выказаўся на гэты конт і прэм’ер Расеі Дзьмітрый Мядзьведзеў.

Нагадаю, што ў інтэрвію казахстанскаму тэлеканалу «Хабар», кажучы пра расейска-францускую вайну 1812 году, Першую і Другую ўсясьветныя войны, Аляксандар Лукашэнка заявіў: «Цяпер мы самі вырашаем свае пытаньні, мы самі распараджаемся сваім лёсам. Але самае галоўнае — Беларусь, ды і Казахстан, яны ж заўсёды былі пад чыімсьці бізуном, вось як я часта кажу. Хтосьці намі панукваў, хтосьці спрабаваў на калені паставіць, асабліва Беларусь. Усе гэтыя войны — ня нашы войны!»

Гэтая заява вельмі кантрастуе з усім, што Аляксандар Лукашэнка казаў дзесяцігодзьдзямі, памінаючы Другую ўсясьветную да месца і не да месца, абвяшчаючы сваіх апанэнтаў нашчадкамі тых, хто супрацоўнічаў з нацыстамі, а заходнія патрабаваньні наконт выкананьня правоў чалавека — ледзь не паўтарэньнем гітлераўскага нашэсьця. Ну і спасылка на «акопы, у якіх разам гнілі» была фірмовым прыёмам у перамовах з Расеяй.

І раптам тая вайна, памяцьцю аб якой Лукашэнка кляўся ўсе 25 гадоў кіраваньня, стала «ня нашай».

Лукашэнка=Беларусь?

Напэўна, некаторым прадстаўнікам грамадзянскай супольнасьці, апазыцыі Беларусі заява кіраўніка дзяржавы спадабаецца, яны пра гэта таксама гавораць гадамі. Але ці варта радавацца такой «нацыяналізацыі», такой «беларусізацыі» кіраўніка дзяржавы?

На мой погляд, гэтая заява — цалкам у рэчышчы кампаніі, якую вялі напачатку гэтага году афіцыйныя СМІ да 25-годзьдзя прыходу Лукашэнкі да ўлады. Сутнасьцю кампаніі было «склейваньне» незалежнасьці зь дзейным кіраўніком дзяржавы, адсяканьне ладнага і важнага часовага пэрыяду гісторыі незалежнай Беларусі — 1991-1994 гадоў. Маўляў, нешта там было ў гэтыя 3 гады, але сапраўдная незалежнасьць пачалася з Лукашэнкі, ён і ёсьць беларуская незалежнасьць.

Тут таксама варта прыгадаць і кампанію па выцісканьні з грамадзкай памяці колішняга кіраўніка БССР Пятра Машэрава, найбольш яскравая праява чаго — перайменаваньне праспэкту ў Менску. Зайздросьціў і зайздросьціць.

Цяпер проста настала чарга Другой Усясьветнай. Ня наша вайна, бо тады Беларусь не была самастойным, незалежным палітычным субʼектам. Значыць, гэта як бы перадгісторыя, як бы і не зусім наша гісторыя. А нашая гісторыя пачалася з нашай незалежнасьці, а нашая незалежнасьць, а значыць і гісторыя пачалася вы здагадваецеся з каго?

Адамовіч, Быкаў і ня наша вайна

На нечы погляд можа Лукашэнка проста апераджае час, са сваёй дыктатарскай матывацыяй задае тэндэнцыю, якая некалі пераможа. Скажам, у Другую Ўсясьветную шмат індусаў ваявала ў брытанскай арміі супраць нацыстаў. Ці гавораць цяпер індусы, што тая вайна была іх вайной?

Можа і не гавораць. Але можа і беларусы — не індусы. І стаўленьне да той вайны ў іх крыху іншае.

Днямі пачуў у адной дыскусіі ў ФБ фразу, якая мяне ўразіла — цяпер каштоўнасьці мяняюцца, як мадэлі смартфонаў. Для некага можа быць і так. Але ці так гэта для беларускага грамадзтва?

Васіль Быкаў у апошнія гады жыцьця шмат на што глядзеў інакш, чым у папярэднія. Ён гаварыў і пісаў пра тое, што Перамогу ў пераможцаў скрала камуністычная сыстэма, што Сталін быў крывавай пачварай, што Савецкая армія і вызваліла, але і зьняволіла Ўсходнюю Эўропу. Але да свайго апошняга часу ён лічыў, што Другая Ўсясьветная вайна была ягонай вайной, нашай вайной.

Як і для Алеся Адамовіча, які падлеткам пайшоў у партызаны. У савецкае войска людзей збольшага мабілізоўвалі. У партызаны людзі, тым больш падлеткі, траплялі не пад прымусам, не па мабілізацыі. Гэта быў выбар прынамсі Адамовіча. Платай за які магла быць нямецкая куля ці пятля. Для яго гэта была наша вайна? Думаю, што так.

Што мяркуе народ?

Пра тое ж сьведчаць і шматлікія сацыялягічныя апытаньні. Паводле іх, галоўнай падзеяй беларускай гісторыі прынамсі ХХ стагодзьдзя для пераважнай большасьці беларусаў была перамога ў Другой Усясьветнай. Прычым гэта так для пераважнай большасьці і прыхільнікаў, і праціўнікаў Лукашэнкі, і для адэптаў інтэграцыі з Расеяй, і для тых, хто аддае перавагу эўраінтэграцыі.

Ці могуць людзі лічыць «не сваю» вайну галоўнай падзеяй сваёй гісторыі?

І ці варта кідаць выклік гэтаму масаваму, народнаму стаўленьню? Не, калі Аляксандар Лукашэнка вырашыў падацца ў постмадэрністы і мяняць каштоўнасьці як мадэлі смартфонаў — ну хай паспрабуе.

Ня выключана, што тут быў палітычны разьлік: Расея цяпер цісьне наконт інтэграцыі, Другая Ўсясьветная ў Расея — галоўная каштоўнасьць і галоўная прапагандысцкая фішка, ну дык і варта крыху дыстанцыянавацца ад гэтага ідэйнага стрыжня расейскай прапаганды. Лёгіка не пазбаўленая палітычнай рацыі, але, на мой погляд, хібная.

Па-першае, таму, што для беларусаў тая вайна, перамога ў ёй, ня роўныя ні Пуціну ні нават Расеі, яны для іх роўныя Быкаву, Адамовічу, таму ж Машэраву. А па-другое (і гэта галоўнае) для беларусаў гэта каштоўнасьць, і больш трывалая, чым апошняя мадэль смартфона.

У выніку спроба прадухіліць пагрозу з боку Расеі, калі задума была менавіта такой, толькі ўзмоцніць яе.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Уладзімір Зяленскі і Аляксандар Лукашэнка

Менск і Кіеў могуць стварыць сытуацыйны саюз, узгадніўшы перамоўныя пазыцыі, каб дамагчыся лепшых умоваў газавых кантрактаў ад Масквы.

Сьцісла:

  • Перамовы паміж Украінай, Расеяй і Эўразьвязам пра новы кантракт на транзыт расейскага газу ў ЭЗ скончыліся безвынікова
  • Масква патрабуе аб Кіеву адмовіцца ад судовых прэтэнзіяў да «Газпрому»
  • Беларусь мае праблемы з заключэньнем новага доўгатэрміновага кантракту на пастаўкі расейскага газу
  • Менск і Кіеў могуць стварыць сытуацыйны саюз, узгадніўшы перамоўныя пазыцыі, каб дамагчыся лепшых умоваў газавых кантрактаў ад Масквы

У панядзелак у Брусэлі скончыліся безвынікова трохбаковыя газавыя перамовы паміж Украінай, Расеяй і Эўразьвязам аб новым доўгатэрміновым кантракце на транзыт расейскага газу праз Украіну.

Прэсавы сакратар прэзыдэнта РФ Уладзіміра Пуціна Дзьмітры Пяскоў заявіў у аўторак, што для дасягненьня дамоўленасьцяў па транзыце газу Ўкраіна павінная «выключыць з парадку дня судовыя прэтэнзіі». Пры гэтым папярэдні кантракт, які дзейнічае зараз, сканчаецца сёлета.

У аўторак выканаўчы дырэктар «Нафтагазу Ўкраіны» Юры Вітрэнка заявіў аб падрыхтоўцы новага пазову да расейскага «Газпрому». «Нафтагаз Украіны» 1 лістапада плянуе накіраваць расейскаму «Газпрому» зыскавыя патрабаваньні на суму 11 млрд даляраў у якасьці кампэнсацыі за магчымае спыненьне транзыту газу па тэрыторыі Ўкраіны.

У чым інтарэсы Беларусі ў газавым канфлікце Расеі і Ўкраіны?

Што азначае гэты канфлікт для Беларусі? Калі Масква і Кіеў не дамовяцца, то транзыт расейскага газу праз Украіну будзе спынены: няма кантракту — няма транзыту. «Паўночны паток-2» і «Паўднёвы паток» пакуль недабудаваныя, «Паўночны паток-1» функцыянуе, але яго прапускная здольнасьць не дазваляе перанакіраваць празь яго ўвесь аб’ём газу, які зараз ідзе праз Украіну. У гэтым і сутнасьць спрэчкі. Мела б Расея альтэрнатыўныя каналы дастаўкі газу, якія б цалкам кантралявала — яна б нават не вылучала ўльтыматумаў, а проста спыніла б транзыт праз Украіну. Зараз яна ня мае магчымасьці гэтага зрабіць.

Дакладней, ня мае магчымасьці зрабіць цалкам. Але пэўная альтэрнатыва ёсьць — гэта беларускі транзыт. Гэтая альтэрнатыва для Масквы тым больш цікавая, што труба, якая праходзіць празь Беларусь — не беларуская, а расейская. Магістральны газаправод «Ямал-Заходняя Эўропа» ад пачатку будаваўся як расейская ўласнасьць, «Белтрансгаз» прадалі Расеі ў нулявыя. Аднак труба расейская, але праходзіць яна па беларускай тэрыторыі. Сувэрэннай.

Гэта значыць, што і за транзыт трэба плаціць, і поўнага, стоадсоткавага кантролю над трубой у Расеі ўсё ж няма. Што ў сваю чаргу зьяўляецца козырамі беларускага боку.

А козыры Менску зараз патрэбныя, як ніколі. Інтэграцыйнае дужаньне, расейскае «прымушэньне да інтэграцыі» адбываецца шмат у якіх сфэрах. Але адна зь іх — гэта як раз газавая. Ва Ўкраіны доўгатэрміновы кантракт з «Газпромам» сканчаецца сёлета. Але і ў Беларусі таксама. І Масква не сьпяшаецца яго падпісваць і зь Менскам. Зь ім ультыматум фармулюецца можа менш брутальна, чым з Кіевам, але таксама жорстка. Альбо Беларусь інтэгруецца з Расеяй як мага глыбей, альбо.... Якой будзе цана ў выпадку гэтага «альбо», не агучваецца, але ўяўляецца, што вышэйшай, чым існая. Ці прынамсі не настолькі нізкай, як гэтага хацелася б беларускаму боку.

Беларусь, Украіна ў «дылеме вязьня»

Але тое, што Кіеў і Менск адначасна трапілі ў аднолькава складаную сытуацыю ў адносінах з «Газпромам», адкрывае для іх магчымасьць супольных дзеяньняў. Калі Расея не атрымае магчымасьці перапампоўваць істотна большыя абʼёмы газу праз Беларусь, яна будзе вымушаная пайсьці на саступкі Ўкраіне, інакш ёй проста ня будзе куды дзяваць гіганцкія абʼёмы газы, якія яна зараз перапампоўвае празь Украіну. Гэта велізарныя страты і глыбокі энэргетычны крызіс у Эўразьвязе. У чым Расея насамрэч зусім не зацікаўленая.

Ня тое, каб Беларусь была тут ключавым зьвеньням, але каардынацыя перамоўных палітык паміж Кіевам і Менскам маглі б палепшыць вынік перамоваў для абодвух.

Іншая справа, што ў мінулым такая каардынацыя ніколі не атрымлівалася. У мінулым кожны раз, калі ў Расеі была энэргетычная «вайна» з Украінай, Беларусь адыгрывала ролю альтэрнатывы ўкраінскаму транзыту, даючы Маскве магчымасьць заціснуць Украіну яшчэ мацней. Як, дарэчы, і наадварот. Калі Масква ціснула на Менск, то Ўкраіна не спрабавала трымаць адзіны фронт з Беларусьсю. У выніку чаго ў выйгрышы аказвалася Масква.

Гэта як у знакамітай «дылеме вязьня» з тэорыі гульняў: ёсьць стратэгія, якая дае выйгрыш абодвум гульцам, але ёсьць вялікая спакуса не каапэравацца з партнэрам, а «кінуць» яго, атрымаўшы аднабаковы выйгрыш.

Шанцы сытуацыйнага саюзу

Вялікая імавернасьць, што і гэтым разам адбудзецца нешта падобнае. І таму што так было раней, і таму што асаблівага даверу паміж Менскам і Кіевам няма, і таму што каардынацыя перамоўных тактыкаў паміж Беларусьсю і Ўкраінай, іх хай сабе і сытуацыйны саюз можа раззлаваць Маскву ня толькі зь эканамічных, але і зь палітычных прычынаў.

Але чыньнік, які спрыяе зьяўленьню зараз такога саюзу — гэта сынхроннасьць крызісаў, тое, што Расея цісьне і на Беларусь, і на Ўкраіну. І тут ня мае значэньня, у каго які геапалітычны курс і хто дэмакратыя, а хто дыктатура. Насустрач адна адной краіны штурхаюць нацыянальныя інтарэсы.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG