Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

Сьцісла:

  • Інфармацыя пра завоблачныя заробкі польскіх лекараў не адпавядае рэчаіснасьці
  • Сярэдні заробак польскага лекара прыкладна ўдвая большы, чым беларускага
  • Сярэдні заробак у Польшчы ў цэлым прыкладна ўдвая большы, чым у Беларусі
  • Сэзонная праца лекарам за мяжой — справа складаная, калі ўвогуле магчымая
  • Рашэньне аб спрашчэньні іміграцыі лекараў у Польшчу прывядзе да павялічэньні патоку гэтай іміграцыі
  • З суадносінаў заробкаў вынікае, што велізарным гэты паток з Беларусі ня будзе

У​ Польшчы плянуюць спрасьціць правілы прыёму на працу лекараў з-за межаў Эўразьвязу. Адпаведны законапраект ужо трапіў у польскі парлямэнт. Паведамлялася, што ў першую чаргу зьмены накіраваныя на прыцягненьне лекараў з суседніх Беларусі і Ўкраіны. У прыватнасьці, замежным лекарам ня трэба будзе праходзіць працэдуру пацьверджаньня дыплёма аб заканчэньні ВНУ.

Ці варта чакаць ці перасьцерагацца, што беларускія дактары масава зьедуць у Польшчу, карыстаючыся новымі правіламі іміграцыі?

Польская дасьледчая фірма Sedlak & Sedlak вывучала, якімі былі заробкі польскіх дактароў у 2018 годзе. Дадзеныя прыведзеныя ў наступнай табліцы

Заробкі дактароў у Польшчы ў 2018 годзе

Стаж

Заробак у злотых

Заробак у далярах

Да 1 году

3535

922

2-3 гады

4880

1274

6-8 гадоў

6847

1787

11-15 гадоў

8515

2223

Сярэдняя

6000

1566

Пры гэтым сярэдні заробак у Польшчы ў 2018 годзе склаў
4585 злотых ($1197).

Польскія дадзеныя цікава параўнаць з беларускімі. Паводле Белстату, сярэдні заробак беларускага ўрача ў верасьні сёлета склаў 1508 рублёў ($739). Пры гэтым сярэдні заробак па краіне ў цэлым у жніўні склаў 1117 рублёў (558 $).

Сярэдні заробак беларускага ўрача ў 2019 годзе быў у даляравым эквіваленце прыкладна ўдвая меншы, чым яго польскага калегі ў 2018 годзе. Але ў адпаведныя часовыя пэрыяды і заробак сярэдняга беларускага працаўніка быў прыкладна ў столькі ж разоў ніжэйшым, чым заробак сярэдняга паляка.

Заробак польскага ўрача быў у 2018 годзе на 30% вышэйшы за сярэдні па краіне, заробак беларускага доктара сёлета на 35% большы, чым заробак сярэдняга беларускага працаўніка.

Відавочна, што Польшча — краіна, багацейшая за Беларусь; і польскі сантэхнік, і польскі будаўнік, і польскі IT-шнік, і польскі доктар багацейшыя за іх беларускіх калегаў.

Але «зьвесткі» пра нейкія фантастычныя заробкі польскіх дактароў статыстыкай не пацьвярджаюцца. Польскі доктар прыкладна настолькі ж багацейшы за беларускага ўрача, наколькі Польшча ў цэлым багацейшая за Беларусь.

Калі казаць пра магчымую эміграцыю беларускіх дактароў, то варта ўлічваць, што гэтай працы не ўласьцівая сэзоннасьць. Можна зьезьдзіць на некалькі месяцаў папрацаваць на будоўлі ці на ўборцы ўраджаю і вярнуцца дамоў, у Беларусь, з польскім заробкам, але да беларускіх цэнаў, камуналкі і г. д. Доктарам паехаць папрацаваць на некалькі месяцаў напэўна складана. А ехаць у Польшчу на сталае жыцьцё на працу доктарам — гэта ехаць жыць і працаваць у краіну, дзе зарабок доктара прыкладна настолькі ж вышэйшы сярэдняга па краіне, наколькі і ў Беларусі.

Ня ўсё вымяраецца сярэднімі лічбамі, узровень жыцьця — шматфактарны паказьнік. Але калі ўсё ж апэраваць толькі сярэднімі лічбамі, суадносінамі заробкаў у галіне і ў краіне ў цэлым, то прагназаваць велізарны паток «мэдычнай» эміграцыі зь Беларусі ў Польшчу не выпадае.

Пэўная, большая, чым цяпер, колькасьць дактароў паедзе. Калі больш заможная краіна лібэралізуе рэжым працоўнай іміграцыі зь менш заможнай, то гэта па вызначэньні вядзе для павялічэньня памераў гэтай іміграцыі. Груба кажучы, калі адно сховішча вады вышэй за іншае і паміж імі труба, то чым большы дыямэтар трубы, тым большы паток.

Але тыя суадносіны заробкаў, якія я прывёў, сьведчаць, на мой погляд, пра тое, што ў гэтым выпадку паток «мэдычнай» эміграцыі з Беларусі ў Польшчу будзе не такім ужо і вялікім.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Перапіс насельніцтва

Прагноз нахабны, але тым не менш рызыкну.

Палітыка беларускай дзяржавы ў дачыненьні да беларускай мовы агульнавядомая, даходзяць чуткі пра тое, што перапісчыкі ў некаторых месцах пішуць людзям расейскую ў якасьці роднай аўтаматычна. Да таго ж супраць майго прагнозу дзейнічае і дэмаграфія. Падчас мінулага (2009 году) перапісу немалая частка тых, хто назваў роднай беларускую, былі людзьмі вельмі сталага веку. У 2019 годзе многіх зь іх ужо няма з намі.

І тым ня менш ад свайго прагнозу я не адмаўляюся. Прычына — ня млявая і шмат у чым прывідная «мяккая беларусізацыя» і ня заклікі вядомых людзей назваць падчас перапісу роднай беларускую. Гэтыя фактары не закранаюць масы, мільёнаў людзей. Але ёсьць фактары, якія закранаюць.

Самы галоўны — гэта вайна, вайна ва Ўкраіне, вайна каля мяжы. Гэтая вайна выклікала моцнае абвастрэньне нацыянальных пачуцьцяў і ва Ўкраіне, і ў Расеі, дарэчы. Валянтэрскі рух, мода на вышыванкі — толькі некаторыя праявы гэтага абвастрэньня ва Ўкраіне. Завоблачныя адсоткі ў апытаньнях за «Крымнаш» у Расеі, паток рэальных добраахвотнікаў (ня толькі камандзіраваных міністэрствам абароны РФ) на вайну ў Данбасе — таксама індыкатары мабілізацыі нацыянальных пачуцьцяў. Выбух нацыянальных пачуцьцяў — рэч не абавязкова такая ўжо прыемная, асабліва для суседзяў. Я не расстаўляю знакі, я толькі фіксую, што ва Ўкраіне і Расеі вайна нацыянальныя пачуцьці абвастрыла.

А што ў Беларусі? Вайна ля мяжы — гэта для беларусаў рэч сур’ёзная, гэта ня тое, на што можна не зьвяртаць увагі. Масавым, дамінуючым стаўленьнем у Беларусі было і ёсьць — гэта ня наша вайна. А ня наша — гэта не чыя? А мы, чыёй гэтая вайна не зьяўляецца — гэта хто? Мы не расейцы, мы не ўкраінцы, а хто?

Вайна прымушае задаваць сабе гэтае пытаньне мільёны беларусаў. Яна абвастрае нацыянальныя пачуцьці і ў іх таксама. Ва ўкраінцаў і расейцаў — таму што яны ўцягнутыя ў вайну, у беларусаў — таму што яны ня хочуць быць у яе ўцягнутыя.

На мой погляд, крыху менш моцны, але таксама ўплывовы фактар - беларуска-расейскія жарсьці па інтэграцыі. Ня будзем перабольшваць: народ, масы — гэта не супольнасьць палітычных актывістаў, народ ад хітрыкаў перамоўных рухаў цела далёкі. Але адгалоскі гэтага шуму даносяцца і да мас. Даносіцца, у прыватнасьці, мантра, якую Аляксандар Лукашэнка паўтарае раз за разам, прычым паўтарае менавіта ў сувязі з інтэграцыяй — «мы ніколі ня станем часткай іншай дзяржавы». А чаму, дарэчы, ня станем? Таму што «мы» — гэта не «яны», пры ўсёй да «іх» павазе. А гэтыя «мы», якія «ня станем» — гэта хто? Тое самае пытаньне.

І адказ будзе адпаведным вастрыні, актуальнасьці пытаньня.

Падчас цяперашняга перапісу ў ФБ разгарэлася дыскусія — а ці трэба, а ці можна хлусіць, адказваючы на пытаньне перапісу, што родная — беларуская, калі ў рэальнасьці маці не сьпявала вам калыханкі па-беларуску?

У філялёгіі адрозьніваюцца канстатуючыя і пэрфарматыўныя выказваньні. Да вас зьвяртаюцца «Прывітаньне, як справы?», вы адказваеце «Дзякуй, добра». Калі ў вас справы насамрэч так сабе, то вы схлусілі? Не. Нават калі ў вас і насамрэч усё ў парадку, вы не сказалі праўду. Ваш адказ наогул ня быў выказваньнем пра стан вашых справаў, ён быў вітаньнем у адказ на вітаньне.

Беларускі салдат перад шыхтом аднапалчанаў з аўтаматам у руках прамаўляе: «Я клянуся годна выконваць вайсковы абавязак, мужна і самааддана бараніць незалежнасьць, тэрытарыяльную цэласьць і канстытуцыйны лад Рэспублікі Беларусь». А ён праўду кажа ці хлусіць? Дурное пытаньне. І ні адно і ні другое, ён прымае прысягу.

І вітаньне ў выглядзе «Дзякуй, добра», і прысяга — гэта пэрфарматывы.

Святлана Алексіевіч падчас перапісу 1999 году назвала роднай беларускую (яна пра гэта расказвала), Аляксандр Лукашэнка ў часе цяперашняга перапісу зрабіў тое самае. Дык яны ж абое гавораць па-расейску, Алексіевіч і Нобэля атрымала за кнігі, напісаныя па-расейску. Падчас мінулага перапісу беларускую роднай назвалі 53 %, пры гэтым толькі 23 % сказалі, што дома гавораць па-беларуску.

Ну, можа быць, камусьці маці і праўда сьпявала калыханкі па-беларуску, а пазьней ён ці яна перайшлі на расейскую. Але ці многім з гэтых 30 % (53 мінус 23)?

Алексіевіч, Лукашэнка, мільёны іншых беларускіх грамадзян падчас перапісу 2009 году — яны ўсе схлусілі? Насамрэч яны адказалі на пытаньне, якое прадугледжвае канстатуючы адказ, пэрфарматывам. Паводле аналёгіі — прынялі прысягу.

Аналёгія — ня тоеснасьць. Хтосьці мог і можа адказваць на гэтае пытаньне перапісу канстатуючым выказваньнем, сказаць, як яно насамрэч. Пры гэтым ён ці яна не абавязкова менш ляяльныя краіне і нацыі. Адказваць на пытаньне перапісу пра родную мову «прысягай» — такога жорсткага правіла ў сучасным беларускім культурным кодзе няма. Але ёсьць псыхалягічны мэханізм, які падахвочвае многіх, вельмі многіх, адказваць на гэтае пытаньне менавіта так, у такім ключы: «Я беларус (-ка) — значыць, мая родная мова — беларуская».

Думаю, што абвастрэньне, мабілізацыя нацыянальных пачуцьцяў пад уплывам вайны ва Ўкраіне і інтэграцыйных гульняў праз гэты псыхалягічны мэханізм павялічыць долю тых, хто адкажа на пытаньне пра родную мову — беларуская, незалежна ад мовы калыханак, якія ім сьпявалі іх маці.

Ці правільны мой прагноз, даведаемся пасьля 30 кастрычніка.

Перадрук з парталу TUT. BY

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG