Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

чацьвер 3 кастрычнік 2019

Архіў
кастрычнік 2019
пан аўт сер чац пят суб няд
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
Федэрыка Магерыні

Дыпляматычнай сэнсацыяй сёньняшняга дня стаў перанос на няпэўны тэрмін візыту ў Менск вярхоўнай прадстаўніцы Эўразьвязу па замежных справах і палітыцы бясьпекі Фэдэрыкі Магерыні.

Таксама стала вядома, што пераносіцца на няпэўны тэрмін і нарада міністраў замежных справаў дзяржаваў «Усходняга партнэрства», якая мелася адбыцца 4-5 кастрычніка ў Менску і на якую як раз і зьбіралася прыехаць галоўная дыпляматка Эўразьвязу.

Сьцісла:

  • Кіраўнікі дыпляматыі Эўразьвязу наведвалі Менск ня надта часта
  • Матывацыя пераносу візыту Магерыні і міністэрскай нарады не выглядала занадта важкай
  • Візыт Магерыні меў бы сымбалічны зьмест, цяпер сымбалічны зьмест мае яго перанос
  • У Маскве зларадна рагочуць: «У Эўропу сабраліся, браты-беларусы? Ну дык вось вам паказалі, як там да вас ставяцца»

Для афіцыйнага Менску візыт Магерыні, як і міністэрская нарада, мусілі стаць важнай прэстыжнай падзеяй, знакам росту палітычнай вагі.

Нарада кіраўнікоў МЗС дзяржаваў-удзельніц партнэрства ўпершыню за 10 гадоў існаваньня гэтай ініцыятывы мусіла прайсьці ў Беларусі.

Эўрапейскія чыноўнікі рангу Магерыні за ўсю найноўшую гісторыю Беларусі наведвалі краіну двойчы: у 2009 годзе, у разгар папярэдняга пацяпленьня адносінаў паміж Беларусьсю і ЭЗ, Менск наведаў тагачасны кіраўнік эўрапейскай дыпляматыі Хавіер Саляна, у жніўні 2014 году пераемніца Саляны Кэтрын Эштан удзельнічала ў Менску ў перамовах па ўкраінскім канфлікце паміж прэзыдэнтамі Ўкраіны і Расеі Пятро Парашэнкам і Ўладзімірам Пуціным.

Аляксандар Лукашэнка і Хавіер Саляна, Менск, люты 2009
Аляксандар Лукашэнка і Хавіер Саляна, Менск, люты 2009

Так што кіраўнікі дыпляматыі Эўразьвязу наведвалі Менск ня надта часта, тым больш важным, важкім выглядаў заплянаваны візыт.

Чаму перанесьлі візыт і нараду?

І тым больш важны яго перанос. Асабліва з улікам таго, што матывацыя, па шчырасьці, не выглядала занадта важкай. Прэсавая сакратарка Магерыні паведаміла, што візыт кіраўніцы дыпляматычнага ведамства ЭЗ «адкладзены з прычыны шэрагу зьменаў у парадку дня некалькіх удзельнікаў».

Раней зьявілася інфармацыя, што ў Менск не прыедзе міністар замежных справаў Польшчы Яцэк Чапутовіч, які ў апошні момант скасаваў паездку з прычыны ўдзелу ў пахаваньні вэтэрана антыкамуністычнага руху Корнэля Маравецкага.

Уладзімер Макей і Яцак Чапутовіч, Нью-Ёрк, верасень 2019
Уладзімер Макей і Яцак Чапутовіч, Нью-Ёрк, верасень 2019

Прынамсі, такой была афіцыйная вэрсія. Магчыма, польскага міністра зьвязвалі асабістыя адносіны з памерлым Маравецкім, аднак варта заўважыць, што нацыянальная жалоба з нагоды яго сьмерці ў Польшчы не абвяшчалася.

Да таго ж у Эўразьвязе 28 краінаў, у кожнай ёсьць МЗС, плюс 5 дзяржаваў-партнэраў акрамя Беларусі. Калі адзін з 33-х міністраў з асабістых прычынаў ня змог прыехаць у Менск, гэта не выглядае дастаткова важкай падставай, каб туды ня ехала і кіраўніца дыпляматыі Эўразьвязу. І тым больш гэта не выглядала дастатковай падставай для зрыву даўно заплянаванай сустрэчы, упісанай у шчыльныя графікі міністраў вялікай колькасьці дзяржаваў.

Візыт Магерыні і яго перанос як сымбалі

Тут таксама варта дадаць, што візыт Фэдэрыкі Магерыні ў Менск, калі б ён адбыўся, меў бы збольшага сымбалічнае значэньне. 31 кастрычніка яна пакідае сваю цяперашнюю пасаду, ужо прызначаны яе наступнік, ім стане міністар замежных справаў Гішпаніі Жазэп Барэль.

Фэдэрыка Магерыні і Жазэп Барэль, ліпень 2019
Фэдэрыка Магерыні і Жазэп Барэль, ліпень 2019

Так што яе візыт у Менск, калі б ён адбыўся, не азначаў бы нейкай новай лініі ў палітыцы ЭЗ адносна Беларусі, гэта быў бы жэст ухвалы крокаў Менску па нармалізацыi стасункаў з ЭЗ і па ўрэгуляваньні крызісу ва Ўкраіне.

Але цяпер сымбалічны зьмест набыла адмена або перанос візыту. Напэўна, па сутнасьці гэта чыста тэхнічны момант. Аднак калі размова ідзе пра ўсяго трэці за 10 гадоў візыт чыноўніка адпаведнага ўзроўню і пра першую міністэрскую нараду ў Менску за тыя самыя 10 гадоў, то тэхнічныя моманты робяцца зьмястоўнымі.

Можна ўявіць сабе, як зларадна рагочуць цяпер у Маскве: «У Эўропу сабраліся, браты-беларусы? Ну дык вось вам паказалі, як там да вас ставяцца».

Дзьмітры Мядзьведзеў і Ўладзімір Пуцін
Дзьмітры Мядзьведзеў і Ўладзімір Пуцін

Напэўна, у Варшаве і Брусэлі гэта так не ўспрымаюць. А ў Маскве ўспрымаюць менавіта так. І ў Менску, мяркую, гэтак жа. І дзіўна, калі ў Брусэлі гэтага не разумеюць.

«Нас на Захадзе ніхто не чакае»

У парадку зусім ужо кансьпіралягічнай вэрсіі перанос візыту Магерыні і міністэрскай нарады мог быць своеасаблівай дэманстрацыяй Менску заклапочанасьці Эўразьвязу інтэграцыйнымі гульнямі Беларусі з Масквой, маўляў, калі інтэграцыя будзе занадта шчыльнай, то Беларусі ня варта спадзявацца на прагрэс у стасунках з ЭЗ — Зьвяз ня мае звычкі ўсталёўваць шчыльныя сувязі з рэгіёнамі Расеі, у які можа ператварыцца Беларусь.

Калі сапраўдная матывацыя была менавіта такая, гэта было б прынамсі канцэптуальна: матыў быў бы адпаведны наступствам. Іншая справа, што такая матывацыя была б абсалютна варʼяцкай і падштурхнула б Менск дакладна ў тым накірунку, рух па якім хацелі прадухіліць гэткім дэмаршам. Але тады гэта было б па меншай меры вынікам нейкай, хай і памылковай, стратэгіі. А так той самы вынік атрымаўся, хутчэй за ўсё, як зьбег выпадковых недарэчнасьцяў і неразуменьня псыхалёгіі і культуры партнэра.

Нядаўна Лукашэнка паўтарыў сваю ўлюбёную мантру: «Нас на Захадзе ніхто не чакае». Калі міністар важнай краіны можа аддаць перавагу пахавальнай цырымоніі сябра перад даўно заплянаванай паездкай у Менск, калі на гэтай падставе высокая чыноўніца з Брусэлю касуе свой візыт у Беларусь — ну дык і сапраўды ж не чакаюць. Лукашэнка дакладна ў гэтым толькі ўпэўніцца.

Калі глядзець абʼектыўна, то, зразумела, нічога страшнага і незваротнага не адбылося: правядуць нараду пазьней, можа на яе прыедзе ўжо не «кульгавая качка» Магерыні, а яе наступнік Барэль, якому служыць кіраўніком дыпляматыі ЭЗ наступныя 5 гадоў.

Але, як той казаў, асадачак застанецца. А ў Маскве ня толькі пасьмяюцца цяпер, але і ў будучыні ў патрэбны момант нагадаюць «казус Чапутовіча-Магерыні».

Міністры замежных спраў Расеі і Беларусі Сяргей Лаўроў і Ўладзімер Макей

«Першапачатковыя прапановы, калі гаварыць па шчырасьці, прадугледжвалі ўключэньне нейкіх палажэньняў, якія былі абсалютна непрымальныя, у прыватнасьці, для беларускага боку», — заявіў міністар замежных спраў Беларусі Ўладзімер Макей у інтэрвію РБК наконт беларуска-расейскіх перамоў аб паглыбленьні інтэграцыі.

Гэта, мабыць, тое нямногае новае, што было ў інтэрвію. Усё астатняе — акцэнты, націскі на ўжо сказаным раней. Аднак і яны маюць значэньне, асабліва з улікам адрасата інтэрвію.

Гэты адрасат — расейская палітычная эліта. Адсюль і выбар выданьня, якому давалася інтэрвію — саліднае, памяркоўнае агенцтва, без шырокай усерасейскай папулярнасьці, але аўтарытэтнае для расейскага істэблішмэнту.

Што сказаў Макей у сваім інтэрвію?

  1. Беларусі расейская вайсковая база не патрэбная цяпер і была не патрэбная раней, дый Расеі яна без патрэбы.
  2. Збліжэньне Беларусі з Захадам (вяртаньне амбасадара ЗША, дамова аб спрашчэньні візавага рэжыму з ЭЗ) — ня "ўцёкі" Беларусі на Захад, а нармалізацыя адносінаў да таго ўзроўню, які Расея даўно мае.
  3. Былы амбасадар Міхаіл Бабіч быў салдафонам і шкодзіў двухбаковым адносінам.
  4. Беларусь у паглыбленай інтэграцыі не адмовіцца ад свайго сувэрэнітэту і не дапусьціць стварэньня ў саюзе наддзяржаўных органаў кіраваньня.
  5. Беларусь разьлічвае атрымаць дадатковую расейскую эканамічную дапамогу (кампэнсацыю за падатковы манэўр, прымальную цану на газ) да, а не пасьля падпісаньня праграмы далейшай інтэграцыі.

Ня ўсе названыя вышэй тэзісы міністар сфармуляваў у такой недыпляматычнай форме, аднак сэнс — менавіта такі.
Навошта было гэта паведамляць расійскаму істэблішмэнту? Рэч у тым, што, мяркуючы па ўсім, паміж крамлёўскімі «вежамі» няма згоды наконт беларускага праекту. Расея — не дэмакратыя, але і Пуцін — гэта псэўданім клубка розных, супярэчлівых інтарэсаў.

Тое, што афіцыйны Менск супраціўляецца самым радыкальным з гэтых інтарэсаў — гэта, безумоўна, важны фактар, фон расейскага ўнутрыэлітнага канфлікту. Але першасны гэты канфлікт сам па сабе.

Пра тое, што сытуацыя менавіта такая, сьведчыць і прызнаньне міністра наконт першапачатковых прапаноў па інтэграцыі, якія паходзілі ад Масквы. Зрэшты, і наконт гэтай заявы можна было здагадвацца.

Калі ў мінулым годзе прэм’ер Расеі Дзьмітры Мядзьведзеў прапанаваў паглыбіць інтэграцыю, рэалізаваць палажэньні дамовы аб стварэньні саюзнай дзяржавы, літаральна на наступны дзень Аляксандар Лукашэнка заявіў, што Беларусь ня мае намеру рабіцца часткай іншай дзяржавы. А з чаго раптам першая рэакцыя была менавіта такой? Мядзьведзеў жа, здаецца, нічога такога наўпрост не прапаноўваў? Наўпрост, можа, і не прапаноўваў, а не наўпрост — хто ведае? Ці не Мядзьведзеў.

Ну, а з другога боку, чаму Беларусь не прымусілі прыняць гэтыя прапановы? З прычыны пазыцыі як Лукашэнкі, гэтак і беларускага грамадзтва? Так, безумоўна. Але і таму, што, з аднаго боку, ёсьць дастаткова кансалідаваная пазыцыя Беларусі, а з другога — разнабой унутры расейскай уладнай эліты.

Гэта ня значыць, што нехта там — адэпт беларускай незалежнасьці. Проста розныя людзі там па-рознаму лічаць рызыкі і маюць розныя інтарэсы. Вячаслава Суркова і Міхаіла Бабіча падзяляе ня стаўленьне да Беларусі, Беларусь проста аказваецца адным зь сюжэтаў іх унутрырасейскай барацьбы за ўладу.

Ну, а што ж беларуская публіка? Калі ёй дэталёва паведамяць, якія інтэграцыйныя сюрпрызы ёй падрыхтаваныя? Хутчэй за ўсё, няхутка. У рамках лёгікі беларускай улады сярод беларусаў асаблівай разнадумнасьці якраз няма, а ў манэўрах паміж крамлёўскімі «вежамі» абнародаваньне праграмы інтэграцыі можа быць шкодным.

Бабіч вось у бытнасьць амбасадарам рэзаў праўду-матку (як ён яе разумеў), і вунь як усё нядобра абярнулася. Гэтак жа беларуская ўлада думае і наконт публікацыі праграмы: маўчаньне — золата.

Дарэчы, павучальна параўнаць цяперашнія інтэграцыйныя рухі з ранейшымі, з нагоды той самай саюзнай дзяржавы 20 гадоў таму. Тады якраз Лукашэнка імпэтна дамагаўся, каб саюз меў паўнамоцныя наддзяржаўныя інстытуты. Тады менавіта беларускі бок настойваў на апублікаваньні тэксту дамовы, было нават арганізавана нейкае публічнае яго абмеркаваньне. Тады Лукашэнка думаў пра тое, як запанаваць у Крамлі.

Цяпер яго думкі нашмат сьціплейшыя — ня страціць бы тое, што ёсьць. Таму паводзіны дакладна супрацьлеглыя тым, якія былі 20 гадоў таму.
Але ёсьць і пэўнае падабенства. І тады «абясшкоджваньне» дамовы адбылося ў выніку крамлёўскай «гульні тронаў».

Менавіта гэтай мэце цяпер і служыць інтэрвію Ўладзімера Макея РБК.

Перадрук з парталу TUT.BY

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG