Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

Юры Дракахруст

«Нават калі ўвесь сьвет выступіць сёньня супраць Лукашэнкі, ён усё роўна стане прэзыдэнтам, калі ён гэтага захоча», — заявіў кіраўнік Беларусі на прэсавай канфэрэнцыі па выніках саміту ЭАЭС у Маскве. Датычна ўсяго сьвету тэзіс, магчыма, і спрэчны, але з расейскага боку, мяркуючы па ўсім, нічога падобнага на «хросных бацькаў» чакаць не даводзіцца.

Хоць, на першы погляд, магло быць па-ўсякаму. Сэрыяй апошніх заяваў і крокаў Аляксандр Лукашэнка быццам знарок дражніў Маскву — «бязглуздая палітыка», «мы не можам увесь час маліцца на адну Расею», намёкі на тое, што беларускае войска пры неабходнасьці дасьць адпор і расейскім рацям, ну і нарэшце — візыт у Кіеў і абяцаньне, дадзенае Пятру Парашэнку: «Трэба будзе ад Беларусі нешта — скажы, мы табе за суткі ўсё зробім, што ты папросіш». І гэта кіраўніку дзяржавы, які як раз праз суткі ўнёс у Вярхоўную Раду законапраект аб скасаваньні пазаблёкавага статусу Ўкраіны. На думку расейскага прэм’ера Дзьмітрыя Мядзьведзева, гэта ператварае Ўкраіну ў «патэнцыйнага ваеннага праціўніка Расеі», а Лукашэнка, паводле яго словаў, для гэтага «праціўніка Расіі» гатовы зрабіць усё што заўгодна.

Ну і? Ды нічога, уласна кажучы. Памочнік прэзыдэнта Расіі намякнуў, што поўнафарматная сустрэча Уладзіміра Пуціна з беларускім госьцем на саміце ў Маскве можа і не адбыцца. Расійскі думскі палітык Аляксей Пушкоў ў Twitter перасьцярог Лукашэнку ад саюзу з... Амэрыкай.

Апошняе асабліва камічна і яскрава ілюструе своеасаблівасьць стану розумаў у цяперашняй Расеі. Там у пэўных колах сьвет і раней успрымалі, як у сыстэме СПА: «свой» — «чужы». А цяпер чужы — гэта абавязкова амэрыканскі. І ў туманнай фразе чыноўніцы дзярждэпартамэнту аб магчымасьці паляпшэньня адносінаў ЗША і РБ мрояцца амэрыканскія танкі пад Воршай. Рэч нават ня ў тым, што такое аглабельнае бачаньне сьвету ўласьцівае асабіста спадару Пушкову, хутчэй за ўсё менавіта яму яно як раз не ўласьцівае, а ў тым, што расейскае грамадзтва цяпер акрамя крыку наагул нічога не ўспрымае.

Аднак больш важна тое, што намёкі крамлёўскіх чыноўнікаў і думскіх палітыкаў — гэта і ўсё, калі глядзець у палітычнай плашчыні. Ну і плюс набор газэтных публікацый пра тое, як Лукашэнка здраджвае Расіі, апранаецца ў вышыванку і гатовы прадацца Захаду. Але чаму гэта і ўсё?

Спачатку варта адказаць на іншае пытаньне: чаму Лукашэнка ўвогуле зладзіў гэтую дэманстрацыю? Прычын, на мой погляд, дзьве. Першая — харчовая вайна. Падчас адной з нарадаў з гэтай нагоды прэзыдэнт паабяцаў даць адказ. У рамках той брутальнай палітычнай філязофіі, якую вызнаюць і ў Маскве, і ў Менску, адказ у такой сытуацыі павінен быць... У крутых на кідалава прынята адказваць.

Прычым адказ у дадзеным выпадку аказаўся ў сфэры рыторыкі. У чэрвені 2009 года, у разгар тагачаснай малочнай вайны Лукашэнка замахнуўся на сьвятое, так бы мовіць, зьвязаўшы пытаньне гандлёвых адносінаў з абавязаньнямі Беларусі ў рамках АДКБ.

І другая прычына — гэта эканамічны крызіс. Расейскі і ўжо беларускі. Гэта не катастрофа, але гэта праблема. Той факт, што беларуская эканоміка аказалася такой ўразьлівай, ня сьведчыць аб яе квітнеючым здароўі. Але ў дадзеным выпадку дэтанатарам і праўда быў абвал расейскага рубля. А далей ужо дзейнічае сацыяльна-палітычная лёгіка. Чым больш пераканаўча паднесьці насельніцтву аргумэнт аб зьнешнім характары эканамічных закалотаў, тым менш яно будзе схільнае вінаваціць айчынныя ўлады і наогул выказваць незадаволенасьць. І некалькі не самых прыязных ў адносінах да Расеі жэстаў і словаў менавіта гэтую функцыю і выконваюць.

Ну а цяпер пра Расею. Там выдатна разумеюць абодва гэтыя матывы беларускага лідэра. Паказаў зубы Лукашэнка — ну і што? Таргуецца, адстойвае свае інтарэсы. Валіць на Расею займальныя прыгоды белрубля — крыўдна, але зразумела. А галоўнае — тая самая сыстэма «свой» — «чужы». Бо па вялікім рахунку Расея вельмі жорсткімі мэтадамі дамагаецца ад Украіны у недасяжным ідэале чаго? Каб яна стала Беларусьсю. Каб стала чальцом АДКБ і ЭАЭС, каб і думаць забылася пра інстытуцыйнае збліжэньне з Захадам. Дык цяперашняя Беларусь ужо і ёсьць Беларусьсю. Лукашэнка, дарэчы, пра гэта нагадаў: у Маскву на крыху змрочнае, але ўсё ж сьвята інтэграцыі спраўна прыехаў, усе неабходныя словы пра дабратворнасьць інтэграцыі сказаў, тое, што Беларусь верная сваім абавязаньні ў межах АДКБ, пацьвердзіў. Ну ў сэнсе — «мы табе за суткі ўсё зробім, што ты папросіш».

А чаго большага чакаць? Калі Расея ахвяруе ва Ўкраіне гэтак шмат, каб у ідэале атрымаць ад яе цяперашнюю беларускую сытуацыю, значыць, апошняя вельмі ёй дарагая. А ўсе апошнія эскапады Лукашэнкі — гэта эскапады свайго. Ну пашумеў, хто любіцца — той чубіцца. Нешта дадуць, нешта — не, самім не хапае. Што здымуць забароны на беларускі харчовы экспарт — гэта як раз невядома, расказаная Лукашэнкам быліна пра тое, як падступны Данкверт надумаў эмбарга супраць беларускіх крэветак насуперак волі Пуціна, здаецца не зусім праўдзівай. Але быліна — гэта не ісьціна ў апошняй інстанцыі, гэта карціна сьвету, у якой, у прыватнасьці, фігуруе мудры і добры рускі цар.

Але нешта дадуць безумоўна. Перавага Беларусі ў гэтых адносінах заключаецца, акрамя ўсяго іншага, яшчэ і ў тым, што яна адносна невялікая.

З нагоды дапамогі Ўкраіне што ад Расеі, што ад Захаду сур’ёзная размова пачынаецца з сумаў парадку 15 мільярдаў і больш. Меншыя сумы для велізарнай Украіны — гэта наогул нічога па вялікім рахунку. А для Беларусі 2-3 дадатковых мільярды ў год рэальна вырашаюць праблемы. У сваю чаргу сумы такога парадку не праблема для Расеі нават у разгар жорсткага крызісу. Там такія грошы не вырашаюць нічога, у Беларусі з іх дапамогай можна вырашыць усе. Шкада, але варта таго.

Цыклі скандалаў і замірэньняў прасочваюцца ў гісторыі беларуска-расійскіх адносін вельмі выразна: абвінавачваньні ў «тэрарызьме на вышэйшым узроўні» і «хросныя бацькі» зьмяняюцца абдымкамі і чарговымі інтэграцыйнымі дамовамі, якія плаўна перацякаюць у новыя канфлікты. Расея не магла ці не хацела мяняць ход гэтага ківача і ў лепшыя часы, а ўжо пасьля Крыму, падчас Данбасу і канвульсіяў рубля ёй проста не да таго.

Так што фраза наконт таго, што «хай хоць увесь сьвет будзе супраць», вядома, чаруе адвагай, але як раз вынікі маскоўскага саміту паказваюць, што з Расеяй ківач адносінаў калі і вагаецца, то з выверанай амплітудай. І Масква не будзе рызыкаваць страціць саюзьніка, паспрабаваўшы «паставіць яго на месца», і Лукашэнка не будзе шукаць дабра ад дабра, спрабуючы зрабіць вялікі геапалітычны разварот. Бакі могуць і будуць гуляць, адны — у «пастаноўку на месца», іншыя — у разварот праз Кіеў ці наўпрост.

Гульня працягваецца. І няхай увесь сьвет пачакае.

Перадрук з парталу tut.by

Юры Дракахруст

Памятаю, яшчэ да прыходу да ўлады Аляксандра Лукашэнкі ягоны паплечнік, дэпутат Вярхоўнага Савету Віктар Кучынскі распавядаў журналістам, як змагаўся з карупцыяй у родным Кобрыне. Паводле яго мясцовая намэнклятура патаемна завяла сябе сажалку зь нідзе ня ўлічанымі карпамі. «Я даведаўся, выкрыў і высушыў сажалку», — з гонарам казаў бясстрашны дэпутат.

Журналісты, зразумела, рагаталі. Не разумелі, дурні, усёй сацыяльна-палітычнай глыбіні гэтай меры. Прыгадалася тая гісторыя ў сувязі з пагромам, учыненым амаль у гадавіну Плошчы ўсяму нацыянальнаму інтэрнэт-гандлю.

Ну вось навошта? А ёсьць на што. Эканамічная лёгіка, праўда, недарэчная. Не інтэрнэт-крамам варта прад’яўляць прэтэнзіі за рост цэнаў — варта Пуціну, варта саўдзітам, якія спрыялі абвалу цэнаў на нафту, варта стратэгічнаму выбару самой улады на карысьць Расеі, нарэшце, варта айчыннай эканамічнай палітыцы.

Разьлік на тое, што цэны ня вырастуць, калі разьбіць люстэрка, ў якім іх рост адлюстроўваецца, таксама нельга палічыць дакладным. Закрылі інтэрнэт-крамы, заўтра рост цэнаў адлюструе дзяржаўны гандаль.

Усё гэта, а зусім не падступныя інтэрнэт-крамы, цягне цэны ўверх. Дарэчы, ў той жа Расеі цэны, прынамсі, пакуль, скокнулі ня так і высока. Іншая грашовая палітыка ЦБ — іншая рэакцыя цэнаў на дэвальвацыю. Калі хацелася пакараць вінаватага ў росьце цэнаў, варта было зачыніць нацбанк.

Разьлік на тое, што цэны ня вырастуць, калі разьбіць люстэрка, у якім іх рост адлюстроўваецца, таксама нельга палічыць дакладным. Закрылі інтэрнэт-крамы, заўтра рост цэнаў адлюструе дзяржаўны гандаль.

Але ў подбіўцы недарэчнай эканамічнай палітыкі — дакладны клясавы разьлік. Эканамічны шок непазьбежны. Нехта ў Беларусі мусіць зьбяднець. І ўлада спрабуе разьмеркаваць цяжар зьбядненьня.

«Дык усе ж у гэтых крамах куплялі, ўсім жа кепска зрабілі», — скажа раззлаваны чытач. Э не. Тымі «карпамі» інтэрнэт-гандлю частаваліся далёка ня ўсе. Можа з вашага атачэньня, шаноўны чытач, і ўсе, можа, сярэдняя і вышэйшая кляса ўся, але яны — гэта далёка ня ўсё насельніцтва.

Хіба справядлівасьць не вышэй за карпаў з той высушанай сажалкі?

Вось для астатніх гэтае «высушваньне сажалкі» і зробленае. Ня ў тым нават справа, што рэальна зьбяднеюць ня толькі ўладальнікі, але і спажыўцы «сажалкі», ну была «сажалка» onliner.by, стане — .ru. Але ж пабегаюць багаценькія, памітусяцца.

Паводле раскладкі бюджэту на 2015 год (прычым раскладкі даволі аптымістычнай) асаблівых пернікаў для ўсіх у год выбараў не абяцаецца. Але калі нельга зрабіць лепш большасьці, можна зрабіць горш меншасьці. Тады і большасьці будзе неяк лягчэй пераносіць нягоды.

Хіба справядлівасьць не вышэйшая за карпаў з той высушанай сажалкі?

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG