Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Юры Дракахруст

Алі Бабамі ў Эгіпце называюць барадатых. Мяне на курорце ў Хургадзе гэтак называлі супрацоўнікі гатэльнага сэрвісу. Казалі, што гэта на знак пашаны. Нязвыклыя для эгіпцян людзі з Поўначы з бародамі.

Ня ведаю, наколькі шчырую пашану выказвалі да мяне, але на выбарах да «барадатых» — гэта значыць, да ісламістаў — эгіпцяне выказалі звышпашану, ісламісцкія палітычныя групоўкі рознай ступені радыкальнасьці атрымалі больш за 70% галасоў на выбарах у новы пострэвалюцыйны парлямэнт. Амаль палову месцаў у ім — 49% — будзе мець Партыя Свабоды і справядлівасьці, палітычнае крыло забароненага пры Мубараку руху «Браты-мусульмане» — нібыта памяркоўныя ісламісты, ці такія, якіх некаму хочацца лічыць памяркоўнымі. А 20% месцаў у парлямэнце ўзялі бясспрэчныя радыкалы — партыя Ан-Нур — салафісты, якія выступаюць за забарону алькаголю, паранджу для жанчын і многія іншыя строгія ўстанаўленьні мусульманскай артадоксіі.

Памятаю, летась, калі я ў разгар рэвалюцыі таксама адпачываў у Хургадзе, гід Мухамад казаў: «Ды гэтых барадатых, ісламістаў, народ ня надта любіць, зь імі ж увесь турызм накрыецца, больш за 20% за іх не прагаласуе». Памыліўся Мухамад, які свабодна гаворыць на 6 мовах і сапраўды жыве з турызму. Хаця лічыць меркаваньні свайго кола меркаваньнямі ўсяго народу — тыповая памылка, уласьцівая жыхарам ня толькі Эгіпту.

Народ, ад фэлахаў да прафэсараў, спыталі — ён і адказаў. І яго палітычныя густы аказаліся даволі далёкімі ад клясычнай лібэральнай дэмакратыі. Хаця для беларусаў пасьля 1994 году гэта зусім ня дзіва.

І яшчэ адзін паказальны вынік — прыкладна чвэрць галасоў на выбарах атрымалі сьвецкія, больш-менш лібэральныя сілы. Але сярод абраных дэпутатаў — ніводнага
Сярод абраных дэпутатаў — ніводнага прадстаўніка знакамітай плошчы Тахрыр.

прадстаўніка знакамітай плошчы Тахрыр, ніводнага прадстаўніка тых груповак, якія летась, ахвяруючы сабой, скідалі тыранію. Вядомае выслоўе, што рэвалюцыя зжырае сваіх дзяцей, але цяжка прыгадаць, калі гэта адбывалася гэтак хутка і гэтак татальна. І не дапамаглі праслаўленыя сусьветным друкам непераможныя Twitter і Facebook: на тое, каб скінуць Мубарака іх хапіла (хаця можа і ня іх), але ў заваяваньні электаральнай падтрымкі яны аказаліся бясьсільнымі.

А ісламістам гэтыя штучкі былі ня надта і патрэбныя — хапіла моцных разгалінаваных арганізацый і моцнай веры ў слушнасьць сваёй справы. Летась падчас рэвалюцыі яны і ня надта лезьлі на барыкады, чакаючы свайго часу. І дачакаліся, як бачым.

Наступствы ад рэвалюцыі праяўляюцца ўжо цяпер. Па краіне пракаціліся хваляваньні, зьвязаныя з падаражаньнем паліва і яго дэфіцытам. Ёсьць забітыя. Даходы ад турызму ўпалі на 30%. МЗС некаторых краін раяць сваім грамадзянам не наведваць Эгіпет у бліжэйшы час. Ёсьць перасьцярогі, што вынікі парлямэнцкіх выбараў могуць выклікаць моцныя хваляваньні.

«Ды якія хваляваньні? — абураецца малады гандляр Мустафа. — Гэта будзе сьвята. Мы ж упершыню самі выбіраем сваю ўладу». Можа ён і мае рацыю. Усё ж і сапраўды ўпершыню. Да таго ж параза леташніх рэвалюцыянэраў і перамога ісламістаў настолькі татальныя, што ў выпадку чаго новая ўлада мае народны мандат душыць любыя забурэньні з такой жорсткасьцю, якая і ня сьнілася Мубараку.

Дарэчы, пра яго. Мустафа кажа, што ён і яго сябры супраць сьмяротнага пакараньня былому прэзыдэнту, чаго патрабуе пракурор на працэсе Мубарака і ягоных паплечнікаў. Ня выключана, што сьмяротны прысуд будзе ўсё ж вынесены, але былога прэзыдэнта памілуе новы кіраўнік дзяржавы, які будзе абраны сёлета ў чэрвені.

Пра яго Мустафа кажа: «Будзе кепскі, будзе красьці — зладзім новую рэвалюцыю». Гучыць прыгожа. Гэтак жа, як у свой час прыгожа выглядала ўпэўненасьць украінскіх «аранжавых» рэвалюцыянэраў, што Майдан — гэта іх прыватная ўласнасьць і можа быць ужытая ў любы патрэбны момант.

Можа, трывожныя прагнозы наконт палітычнай і грамадзкай будучыні Эгіпту і не зусім дарэчныя. Большасьць атрымалі ўсё ж памяркоўныя ісламісты, ёсьць войска, ёсьць вялікая кляса гандляроў, ёсьць той жа турыстычны бізнэс, у якім заняты
«Будзе кепскі, будзе красьці — зладзім новую рэвалюцыю».

кожны шосты эгіпцянін, ёсьць іншыя колы насельніцтва, якія, магчыма, будуць адстойваць свае інтарэсы, калі яны будуць істотна закранутыя курсам на вяртаньне краіны ў сярэднявечча. Гандляры ў Хургадзе часта паўтараюць па-руску словы, якім іх навучылі расейскія турысты: «Есть деньги — хорошо. Нет денег — пошел...». Далёка, словам. Грошы ў Эгіпце пакуль не ў пераможцаў парлямэнцкіх выбараў. І цяперашнія бэнзінавыя хваляваньні — такі «Стоп-бэнзін» па-эгіпецку — магчыма маленькая ілюстрацыя таго, што бывае, калі грамадзкае жыцьцё і эканоміка будуюцца на ідэалягічных прынцыпах.

Воды Чырвонага мора — гэта казка, празрыстасьць, каралы, дзівосныя шматкаляровыя рыбы. Кнігі пра гэты цуд прыроды кажуць, што далей на поўдзень мора яшчэ цікавейшае. Але там — Савудаўская Арабія і Судан, дзе ніякіх турыстаў няма і блізка. Рэжымы там надта цікавыя. Эгаістычна можа прагучыць, але шкада будзе, калі Алі Бабы зробяць і Эгіпет такім самым.

Сёньня новы эгіпецкі парлямэнт зьбіраецца на сваю першую сэсію.

Жахлівая гісторыя з актывісткамі ўкраінскага руху Femen, якія зладзілі ў Менску акцыю каля будынку КДБ, а потым патрапілі ў рукі катаў, прымушае прыгадаць выслоўе Талейрана: «Гэта горш чым злачынства – гэта памылка». Можна па-рознаму ставіцца да пэрформансаў фэмэнак – на гэты конт існуе ўжо хіба не цэлая бібліятэка аналізаў і інтэрпрэтацыяў. Гэта насамрэч даволі тыповая з'ява нашага постмадэрніскага часу, ператварэньня ўсяго, і палітыкі ў тым ліку, ў карнавал і гульню сэнсамі і сымбалямі. Гэта так ўспрымалася і ў Кіеве, і ў Рыме, і ў Маскве – паўсюль, дзе дзяўчаты з аголенымі цыцкамі дэманстравалі свой пратэст супраць чаго-небудзь.

Падобны ж карнавал мы назіралі летась у кампаніі «Гавары праўду», з балёнікамі і дамовамі з коцікам.

Але Беларусь – краіна сур'ёзная, гэтымі глябалісцкімі трэндамі не закранутая. І ўсе падобныя гульні сэнсамі і сымбалямі тут – да экзістэнцыйнай мяжы, да вяртаньня ў грубую і жорсткую рэчаіснасьць, дзе кроў – гэта кроў, пакуты – пакуты, а зло – гэта зло, а не камічная лялька.

Тут варта прыгадаць фразу Аляксандра Лукашэнкі, сказаную ў нядаўнім інтэрвію Сяргею Дарэнку, што маўляў, у эўрапейскіх палітыкаў няма яец. У падтэксьце – у адрозьненьні ад таго, ў каго Дарэнка браў інтэрвію. Ну вось яскравую дэманстрацыю гэтага мужчынскага багацьця фэмэнкі, а разам зь імі і мы ўсе, зараз і пабачылі. Аблілі алеем, пагражалі падпаліць, абстрыглі, зьбілі, распранулі.

Гэта ўжо клініка. Прывітаньне маркізу дэ Саду. Дзякуй што не забілі. У вычварэнцаў часта і да гэта даходзіць.

Ну можа і не па прамым загадзе Лукашэнкі тое было зроблена, можна нават дапусьціць, што ён нічога пра гэта і ня ведаў. Аднак гэта насамрэч ня мае значэньня. Хіба гэта неяк супярэчыць усёй папярэдняй практыцы беларускіх праваахоўных органаў, хіба фэмэнкі былі першыя, па-бандыцку захопленыя, вывезеныя за горад, хіба першымі, каго білі, катавалі і палохалі забойствам? Не яны першая і магчыма на жаль – не апошнія. Гэта сыстэма, створаная прэзыдэнтам, заточаная пад такія дзеяньні, свае, так бы мовіць, яйцы яна мае звычку дэманстраваць менавіта такі чынам.

Дарэчы, каму-нейкаму ў Беларусі гэта можа нават і спадабацца: а чаго – езьдзілі па ўсім сьвеце, распраналіся і думалі, што ўсё так і пройдзе? А тут ім ня там – распраналіся, дык тут вас дагала распрануць. Спадабалася? А нечага на бацьку прыгаць, ён у нас зь яйцамі і ў выпадку чаго....

Ну ня масавыя можа будуць такія ацэнкі. Але і не адзінкавыя.

Аднак усё ж да Талейрана. Беларуская ўлада сапраўды заўсёды найперш арыентуецца на ўласны народ, хаця і тут, ня выключана, яна пралічылася. Але я пра сьвет, пра рэгіён, пра Эўропу ды Расею.

Бо ёсьць дыктатуры і дыктатуры. Часам яны выклікаюць жах, нянавісьць сваёй халоднай бязьлітаснасьцю. Але тут іншае, гісторыя з фэмэнкамі выклікае да іх гвалтаўнікоў адно агіду. Гэта не мачо, гэты слабы мужчына зьдзекуецца з жаночага цела, збываючы ў гэтым глуме свае цяжкія комплексы.

Падобныя паводзіны выклікаюць ужо зусім іншае, па-за палітычнае стаўленьне.

Гэта як з Кадафі. Істотна стаўленьне да яго зьмянілі не расстрэлы пратэстоўцаў, а інфармацыя пра загад аб масавых гвалтаваньнях жанчын і нават раздачу віягры для выкананьня гэтага загаду.

Ці праўда тое было наконт Кадафі – Бог ведае, але пасьля такіх зьвестак да яго сталі ставіцца не як да жорсткага дыктатара, а як да шалёнай жывёлы.

А тут самі, ўласнаручна нізводзяць сябе да такога ўзроўню. І шырокая агульнаэўрапейская вядомасьць руху Femen гарантуе, што стаўленьне да беларускіх касталомаў будзе менавіта такім.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG