«Ня толькі пляцдарм»: як Беларусь разбудоўвае вайсковую інфраструктуру
«Схемы» разам зь Беларускай службай Радыё Свабода, прааналізаваўшы спадарожнікавыя здымкі і адкрытыя крыніцы, нанесьлі на мапу больш за 150 аб’ектаў вайсковай інфраструктуры Беларусі — ад аэрадромаў і складоў боепрыпасаў да закінутых савецкіх базаў
Ад пачатку поўнамаштабнага ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў 2022 годзе афіцыйны Менск намагаўся трымацца рыторыкі пра «пасіўны статус» краіны — што Беларусь нібыта не бярэ беспасярэдняга ўдзелу ў вайне. Аднак тэрыторыя Беларусі стала паўнавартасным пляцдармам для расейскай агрэсіі: менавіта адсюль расейская армія пачала наступ на Кіеў, зьнішчальнікі ўзьляталі і запускалі ракеты зь беларускіх аэрадромаў, а палігоны ператварыліся ў трэнавальныя базы для расейскіх войскаў.
Акрамя таго, на пачатку поўнамаштабнага ўварваньня на тэрыторыі Беларусі дзейнічалі так званыя «фільтрацыйныя лягеры», якімі кіравалі расейскія вайскоўцы. Там трымалі выкрадзеных украінскіх мірных жыхароў і ваеннапалонных перад далейшай дэпартацыяй у Расею. Адзін зь лягераў, як выявілі журналісты, быў арганізаваны ў будынку на зямельным участку, які належыць дзяржаўнаму беларускаму прадпрыемству.
У апошнія месяцы сытуацыя вакол паўночнай мяжы Ўкраіны зноў істотна абвастрылася. Увесну прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі зьвярнуў увагу на неаднаразовыя спробы Масквы канчаткова ўцягнуць Менск у вайну і падкрэсьліў, што Расея разглядае поўнач Украіны як рэгіён патэнцыйнай эскаляцыі, разбудоўваючы шляхі падыходу і артылерыйскія пазыцыі паблізу мяжы.
Пазьней камандзір Сілаў бесьпілётных сыстэмаў Украіны Робэрт Броўдзі («Мадзяр») публічна заявіў, што Расея выкарыстоўвае беларускую паветраную прастору як калідор для расейскіх «шахедаў» (фактычна гэта расейскія бесьпілётнікі «Герань») і папярэдзіў рэжым Лукашэнкі, што ўкраінскія вайскоўцы ўжо вызначылі прынамсі 500 ключавых цэляў на тэрыторыі Беларусі.
У сваю чаргу Лукашэнка прыгразіў Украіне «ўдарамі ў адказ» па «адной вельмі сур’ёзнай цэлі» і адначасова адмежаваўся ад актыўнай падтрымкі расейскіх атак, назваўшы ўдзел Беларусі ў расейскай вайне супраць Украіны «непрымальным». У той жа час ён зрабіў шэраг рэзкіх заяваў на адрас Зяленскага.
Але пазьней Лукашэнка папрасіў прабачэньня за свае словы. Ён заявіў, што, «магчыма, недзе перагнуў палку», назваў Зяленскага «маладым і неспрактыкаваным чалавекам, які ваюе», і дадаў: «Калі Ўладзімір Аляксандравіч пакрыўдзіўся, я выбачаюся за гэтыя словы». Пры гэтым ён традыцыйна запэўніў, што нападу з боку Беларусі ня будзе, бо краіна «як на далоні», і таму ён выдатна разумее наступствы.
На гэта Ўладзімір Зяленскі адказаў: «Яго „выбачаюся“ хай ён пакіне для сябе, яно не працуе», і нагадаў, што рэальнымі крокамі Менску павінна быць спыненьне ўсякай тэхнічнай падтрымкі і дапамогі расейскай арміі (у прыватнасьці, рэтрансьлятарамі для карэктаваньня ўдараў расейскіх дронаў па ўкраінскіх гарадах).
За гэтай публічнай перапалкай і ваяўнічай рыторыкай стаіць рэальная вайсковая інфраструктура Беларусі. У прыватнасьці, пачынаючы з 2022 году, на тэрыторыі краіны пачалі мадэрнізаваць вайсковыя аб’екты — аднаўляць, адбудоўваць і пашыраць. Некаторыя зь іх будуюцца «з нуля» і могуць быць прызначаны для нядаўна створанай групоўкі войскаў Узброеных сілаў Беларусі — Паўднёвага апэратыўнага камандаваньня. Гэтая групоўка, з словаў Аляксандра Лукашэнкі, мае «абараняць паўднёвыя рубяжы», дзе Беларусь мяжуе з Украінай.
Іншыя новыя вайсковыя аб’екты на тэрыторыі Беларусі могуць служыць месцамі разьмяшчэньня ядзернай зброі, пра разгортваньне і выкарыстаньне якой публічна заяўлялі і Лукашэнка, і Ўладзімір Пуцін. У прыватнасьці, гаворка можа ісьці пра ракетны комплекс «Арэшнік», які РФ ужо выкарыстала супраць Украіны.
Каб наглядна паказаць, якія аб’екты забясьпечваюць патэнцыял для магчымай агрэсіі з поўначы, журналісты Беларускай службы Радыё Свабода разам з расьсьледнікамі праекту Ўкраінскай службы Радыё Свабода «Схемы» прааналізавалі спадарожнікавыя здымкі і адкрытыя крыніцы, сыстэматызавалі гэтыя зьвесткі і стварылі мапу больш чым 150 абʼектаў вайсковай інфраструктуры на тэрыторыі Беларусі — гэта, у прыватнасьці, авіябазы і аэрадромы (у тым ліку якія выкарыстоўвала расейская авіяцыя на пачатку поўнамаштабнага ўварваньня), склады боепрыпасаў і паліўна-змазачных матэрыялаў, месцы дысьлякацыі вайсковых частак, вучэбныя цэнтры і палігоны, памежныя атрады і закінутыя савецкія базы — як рэзэрвы, якія рэжым Лукашэнкі і расейскае камандаваньне могуць хутка раскансэрваваць пад новыя падразьдзелы або ракетныя комплексы.
У будучыні гэтая мапа будзе дапаўняцца новымі вайсковымі аб’ектамі як асяродкамі патэнцыйнай ваеннай пагрозы Ўкраіне з паўночнай мяжы.