Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Алена Германовіч

Пятніца 24 сакавік 2017

Архіў

Алена Германовіч

Алена Германовіч

Сьвет перакуліўся. На акцыі ідуць тыя, хто год ці два таму зацята крычаў «Толькі б не было Майдану», і нават «Крым наш!».

«Тыя, хто рыхтуе выбухі, раскідае ўлёткі — іх я лічу глупствам. Колькі іх? Тысяча, ну дзесяць тысяч, раней ці пазьней яны будуць злоўленыя і павешаныя. А што рабіць вось з гэтым... статкам. Рана ці позна яны зададуць нам працу. Што зробіш, мы жывём у веку, адзначаным нахабствам натоўпу. Яшчэ ніколі раней натоўп не заходзіў так далёка ў сваіх прэтэнзіях, як у наш час. Жыць робіцца моташна, як падумаеш, што ўявіла сабе гэтае быдла. Стачкі, забастоўкі, пратэсты — чорт ведае што», — скардзіўся маладому фашысту сталы ў фільме «Пятая пячатка». Ён павучаў маладога: ня так цяжка, ня так важна зьбіць чалавека, пакараць яго, зламаць нос і сківіцу, і праз гэта запалохаць іншых. Важна іншае: зрабіць так, каб чалавек не паважаў сам сябе. «Вы праўда зьбіраецеся выпусьціць адсюль чалавека, які будзе баяцца нас, ненавідзець, але пры гэтым паважаць сябе за тое, што замахваўся на нас кулаком? Гэта было б памылкай. Мэта — прымусіць іх пагарджаць самімі сабой, да агіды», — вучыў сталы фашыст.

Важна іншае: зрабіць так, каб чалавек не паважаў сам сябе.

Тыя павучаньні леглі ў аснову «ідэалёгіі», якой так «удала» карысталася тутэйшая «ўлада». І здавалася — гэта прыносіла плён — зьнішчаць чалавека ў чалавеку, пазбаўляць яго самапавагі. Узгадайце, як паводзяць сябе ўсе гэтыя «прыкарытнікі», як абражаюць і прыніжаюць тых, хто, як яны думаюць, ніжэй іх рангам. І гэта спрацоўвала! Але пэўны час. Усе ідэалёгіі абмежаваныя пэўным часам, яны ўсе — не назаўжды, толькі на пэўны час. Як страшныя рэчы ў Апакаліпсісе, дзе пішацца пра зьнішчэньне ўсяго жывога і людзей, якое было на працягу пяці месяцаў, што значыць — пэўнага прамежку часу. Усё тут — не назаўжды. І няма нічога назаўжды. Паўтараю гэта, калі «накрывае».

У 2015 годзе пэнсіянэркі ў старых куртках, з-пад якіх тырчаць выцьвілыя савецкія халаты, цягнуцца на ўчасткі, радасна і ахвотна распавядаюць, што яны галасуюць за «будучыню нашых дзяцей і унукаў». Яны, якія ня могуць дазволіць набыць сабе нармальную вопратку — выбіраюць будучыню дзецям, унукам. Якую будучыню? Каб яны былі такімі ж, як зараз гэтыя замардаваныя жыцьцём пэнсіянэркі ў бясколерных хустках і халатах, як і само жыцьцё, пазбаўленае колераў? «Каб толькі не было вайны», — моляцца і жагнаюцца старыя.

Каб яны не жылі так, як мы!

2017 год — і пэнсіянэркі ў першых шэрагах на акцыях у рэгіёнах, прынамсі, у Гомелі і Рагачове, тое, што я бачыла на ўласныя вочы. «Мы прыйшлі — за сваіх дзяцей і унукаў! Каб яны не жылі так, як мы! Мы з вамі, дзеці!», — ахвотна распавядаюць пэнсіянэркі. Яны не баяцца называць свае прозьвішчы, распавядаюць пра маленькія пэнсіі, дзяцей сваіх, што сядзяць без працы, і спадзяюцца на дапамогу маці, таты ці бабулі, у трыццаць-то гадоў, пра ўнукаў, якім тут нічога ня сьвеціць. Сьвет перакуліўся. На акцыі ідуць тыя, хто год ці два таму зацята крычаў «Толькі б не было Майдану», і нават «Крым наш!». Прыяцелі са зьдзіўленьнем пазнаюць на здымках з «Маршаў» сваіх цётак і дзядзькаў — пэнсіянэраў. «Уяві, мая маці ідзе на Марш!», — піша знаёмы паведамленьне вялікімі літарамі, з мноствам клічнікаў. Сама ледзь ня страціла прытомнасьць, калі ўбачыла на Маршы сваяка, які за беларускую ўладу стаяў гарой. На акцыі ў Рагачове кабета-пэнсіянэрка кажа мне: «Мне-то што, я прыйшла дзеля свайго сына, у яго няма працы!». Той, недзе 30+, сарамліва тупае з нагі на нагу за сьпінай маці.

«Мы перадумалі!», — кажуць пэнсіянэркі, якія галасавалі і агітавалі раней за таго, з прозьвішчам на літару «Л» (прабачце, я дала абяцаньне не ўпамінаць яго ў вуснай і пісьмовай мове).

Дзіва што – у Гомелі такога не было апошнія дзесяць гадоў мінімум.

На Маршы — маладая пара, недзе 30+ на кожнага. Назіраюць за Дзеяй вялікімі круглымі вачыма. Дзіва што — у Гомелі такога не было апошнія дзесяць гадоў мінімум. «Ведаеш, а калі шмат людзей — то не так страшна, праўда?», — шэпча маладая жанчына спадарожніку.

У райцэнтры да плошчы падвозіць таксіст, выпытвае — чаго прыехала ў іх горад. Неяк вылічвае маю прафэсію і радасна абвяшчае: «Ага, вы журналіст!». І праз паўзу: «Жыве Беларусь!». Грошай не бярэ.

Гэта такія дробязі, мазаіка, з якой спрабую скласьці фігуру, малюнак, структуру, карціну сьвету, які імкліва рассыпаецца на вачах, і пераўтвараецца ў нешта новае — новае для нас.

Сьвет перакуліўся. А «сьвяцілы» пападалі зь неба. Ксёндз-дамініканец Адам Шустак тлумачыў шостую пячатку Апакаліпсісу, тую частку, якая тычыцца падзеньня на зямлю зорак і розных крыніц сьвятла, так: Гэта падзеньне розных «сьвяцілаў», «правадыроў», аўтарытэтаў, якія зганьбілі сябе сваімі ўчынкамі, і якім больш ня вераць людзі. А людзі бягуць тады па сьвеце, і шукаюць небясьпечнае месца, самастойна, безь «сьвяцілаў», у страху, жаху, вусьцішы — бо тое, што было «сьвятлом», аказалася цемрай, і каму зараз верыць, і дзе шукаць бясьпечнае месца, «каб не было вайны, і каб было ўсё ціха-мірна»?

Сьвет перакуліўся.

...Скачуць чатыры вершнікі Апакаліпсісу — з лукам, мячом, шалямі і ўладай над сьмерцю. Лук — самотнасьць, меч — падзелы і нянавісьць, шалі — высокі кошт усяго, што можа задаволіць нашу прагу і голад, і ўрэшце чацьвёрты вершнік — сьмерць і пекла. Тыя вершнікі, што сеялі смутак, самоту, нянавісьць паміж людзьмі, падзялялі ўсіх на «беленькіх» і «чорненькіх», якія самастойна вырашалі — што і колькі каштуе, ад кілбасы да свабоды, якія «адвешвалі» людзям тэрміны — суткі, месяцы і гады турмы, якія пагражалі, палохалі — шалеюць і сёньня, скачуць як апантаныя. Нездарма сымбаль іх улады — чорныя аўтазакі, сёньня зьявіліся ня толькі ў сталіцы і Гомелі, але і на плошчах райцэнтраў, такіх, як Мазыр і Сьветлагорск, і падобныя яны на тыя коньніцы, і на тую саранчу, што ў мэталічных панцырах шкодзіла людзям.

... Падаюць «зоркі» з неба — якія самі сябе прызначылі «сьвяціламі». Бяжыць на людзей саранча, якая мае прыгожыя жаночыя валасы — сымбаль прывабнасьці, але мае і прыхаваныя зьвярыныя зубы, і мэталічны панцыр. Як суд, які прызначаны вяршыць правасудзьдзе, а сам робіць фокусы і маніпуляцыі з ліпавымі пратаколамі, складзенымі саранчой, што на вуліцах хапае людзей. «І воблік яе быў на падабенства твараў чалавечых». Шмат саранчы, атрады, батальёны... Жарэ яна ўсё на сваім шляху. І сэрца ня мае, там дзе сэрца — панцыр жалезны.

За саранчой коньніца скача, а галовы ў коней — як галовы львоў, а з храпаў — агонь, дым і серка...

...Але нам ня страшна — бо мы ведаем канец гэтай казкі. І тэрмін шалёных забегаў саранчы і коньніцы абмежаваны.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Алена Германовіч

Алена Германовіч

Мы думалі, што ходзім у паліклінікі і лякарні, лечым свае косткі, вочы, ныркі, сэрцы, суставы, сасуды, адэному прастаты — і ўсё гэта «ціха-ліха». Але не. Ідзі на УКК і дакажы, што твае ўсе хваробы маюць «прыкметы часовай непрацаздольнасьці».

Цар загадаў — халопы лоб разьбілі. Калі я пішу гэтыя радкі, ува многіх гарадах і мястэчках адбываецца працэс кантакту ўлады з народам. Адміністрацыя прэзыдэнта, выканкамы, адміністрацыі раёнаў праводзяць прыёмы «дармаедаў». Гомельскі гарвыканкам, адміністрацыі раёнаў арганізавалі «дадатковы графік прыёму грамадзян па тлумачэньні асноўных нормаў Дэкрэту № 3».

Але і гэтага мала, каб «з цэлым гародам гутарку весьці». Раптам хто працуе, і ня хоча ісьці ў гарвыканкам на прыём. «Тады мы ідзём да вас!», — запэўнілі ідэолягі, і рынуліся на прадпрыемствы і арганізацыі, праводзіць «Адзіны дзень інфармаваньня насельніцтва», які ў лютым праходзіць на тэму тлумачэньня дэкрэту аб «дармаедах».

Нават я магла б быць уключаная ў склад ІПГ, бо яшчэ ў далёкім 1983 годзе навучылася чытаць па паперцы.

Што ж будуць казаць тыя «Інфармацыйна-прапагандысцкія групы» (ІПГ) насельніцтву? Па паперцы, натуральна, а паперкі падрыхтаваныя і выкладзеныя вунь нават на іх сайтах. Нават я магла б быць уключаная ў склад ІПГ, бо яшчэ ў далёкім 1983 годзе навучылася чытаць па паперцы. Але мяне ня возьмуць. Шкада. Мазгі пудрыць я ўмею ня горш за іх.

17 лютага ІПГ завітала на адно буйное прадпрыемства Чыгуначнага раёну Гомелю, каб растлумачыць народу нормы дэкрэту № 3. З паперкай прыехалі, той, што на сайце выкладзена. Перад гэтым на прадпрыемства прыйшла паперка: забясьпечыць яўку народу. Ад такога цэху — 20 чалавек, ад другога — 15, ад трэцяга... таксама 15. Прадстаўнік адміністрацыі раёну, член ІПГ, зачытаў тую паперку пра дэкрэт, якую яму падрыхтавалі ідэолягі, а вусна заклікаў народ не хадзіць ні на якія плошчы, ня слухаць гарлапанаў, ня верыць апазыцыі, бо яна падмане, яна за амэрыканскія грошы працуе, са сваімі праблемамі ісьці да ўлады — і «ўлада працягне вам руку дапамогі».

Улада працягне руку дапамогі. Ад якой і працягнеш ногі.

«Мяне гэта моцна абурыла — пра апазыцыю, і што ўлада нібыта працягне руку дапамогі», — распавядаў мне адзін з прысутных на тым сходзе. А хто ж стварыў тую сытуацыю, калі «за маё жыта мяне ж і пабіта», калі чалавек павінен ісьці па інстанцыях, біць паклоны, зьбіраць даведкі, і даказваць, што ён не асёл? Улада працягне руку дапамогі. Ад якой і працягнеш ногі.

Гэта як бы драпежнага зьвера параніў паляўнічы, а той папоўз бы да свайго крыўдзіцеля з прабітай лапай: «Дапамажы, прашу!». Ці ісьці да рабаўніка і прасіць у яго прабачэньня, што так ён мала здолеў вынесьці з тваёй хаты: «На яшчэ і гэта, ты не заўважыў, там у вазе быў залаты пярсцёнак».

Арганізавалі «гарачыя лініі», «прамыя лініі», «выязныя лініі», прыёмы начальнікамі ўсіх рангаў. Я гляджу на графік прыёмаў — вочы разьбягаюцца. Хочаш — ідзі да галавы раёну, паплач там на жыцьцё, не падабаецца табе ён — да старшыні гарвыканкаму навастры лыжы, а хочаш рангам павышэй — 23 лютага прыедзе нехта аж з Адміністрацыі прэзыдэнта, ідзі яму «занясі свой боль».

Мэханізм той даўно іржавы, але калі моцна стукнуць кувалдай — то яшчэ можа і крутанецца.

Усе прыйшло ў рух, усе закруціліся і замітусіліся, усе пры справе: выканкамы, ідэолягі, ІПГ, якія праводзяць АДІН (Адзіныя дні інфармаваньня насельніцтва). Працаўнікі прадпрыемстваў пры справе — працы мала, цэх ужо падмялі пятнаццаць разоў, дык чаму і не паслухаць тых з адміністрацыі. Мэханізм той даўно іржавы, але калі моцна стукнуць кувалдай — то яшчэ можа і крутанецца, разоў колькі, пакуль ня трэсьне.

Ніхто не адседзіцца, ні ў каго ня будзе «мая хата з краю». Здавалася б — якая мэта мэдыцыны? Лячыць людзей, так? А як жа «рэалізацыя нормаў дэкрэту № 3»? Днямі мне трапіў у рукі цікавы дакумэнт. Міністэрства аховы здароўя разаслала паперку падпарадкаваным арганізацыям. Там гаворыцца, што 21 лістапада ў Міністэрстве па падатках і зборах прайшла нарада, «у час якой зацікаўленыя дзяржаўныя органы дамовіліся аб неабходнасьці зьняцьця сацыяльнай напружанасьці па пытаньнях рэалізацыі Дэкрэту № 3». Між іншым на нарадзе было вырашана не патрабаваць аплаціць збор на «дармаедзтва» у тых, хто не працаваў у 2015 годзе і перанёс «пэўныя захворваньні (траўмы)». Таксама гэта тычыцца жанчын, якія былі пад мэдычным наглядам па цяжарнасьці (родах, пэрыяду пасьля родаў).

Міністэрства аховы здароўя даручала сваім падначаленым структурам: 1) Пры звароце ў мэдычныя арганізацыі грамадзян, якія ня мелі працы ў 2015 годзе забясьпечыць ім выдачу выпіскі з мэдычных дакумэнтаў, якая ўтрымлівае рашэньне урачэбна-кансультацыйнай камісіі (УКК) аб наяўнасьці ў грамадзяніна прыкметаў часовай непрацаздольнасьці (пры вострых захворваньнях, абвастрэньні хранічных захворваньняў, назіраньні цяжарных жанчын).

Мэдычным установам даручана «пры паступленьні запытаў з падатковых органаў забясьпечыць прадстаўленьне інфармацыі аб наяўнасьці ў грамадзян, якія ня мелі працы ў 2015 годзе, прыкметаў часовай непрацаздольнасьці — пры наяўнасьці пісьмовай згоды грамадзян на прадстаўленьне такой інфармацыі».

Уявіце сытуацыю — да ўрачоў і так ня трапіць, а цяпер яны яшчэ будуць праводзіць адмысловыя УКК, на якіх будуць разьбіраць дыягназы канкрэтнага грамадзяніна.

Уявіце сытуацыю — да ўрачоў і так ня трапіць, а цяпер яны яшчэ будуць праводзіць адмысловыя УКК, на якіх будуць разьбіраць дыягназы канкрэтнага грамадзяніна і рабіць высновы — ці пры такім захворваньні меў грамадзянін «прыкметы часовай непрацаздольнасьці», ці ня меў. І гэтыя паперы прадстаўляць у падатковыя органы, якія павінны пісаць у паліклінікі і лякарні запыты на грамадзян — чым і як і калі яны хварэлі! Урачэбная таямніца? Не, ня чулі. «З мэтай захаваньня ўрачэбнай таямніцы дадзеная інфармацыя — толькі зь пісьмовай згоды грамадзяніна», — гаворыцца ў паперцы міністэрства.

У дадатку да паперкі зь Міністэрства аховы здароўя напісана, што наяўнасьць у грамадзяніна прыкметаў часовай непрацаздольнасьці ў дадзены пэрыяд (2015 год) можа вызначацца толькі УКК. Для прыняцьця рашэньня ў дачыненьні канкрэтнага грамадзяніна УКК аналізуе інфармацыю з яго мэдычнай карты, дыягназ, тэрміны і гэтак далей. Рашэньне УКК павінна ўтрымліваць інфармацыю аб наяўнасьці ці адсутнасьці ў грамадзяніна «прыкметаў часовай непрацаздольнасьці». Рашэньне УКК накіроўваецца ў падатковыя органы. «Для мэтаў рэалізацыі нормаў Дэкрэту ўказаньне дыягназаў не патрабуецца», — піша міністэрства. Вось толькі ва ўзоры афармленьня паперкі УКК якраз пазначаны і дыягназы, і дадатковыя захворваньні!

Так, я, грамадзянка Сідарэвіч, даю дазвол, каб паліклініка прадставіла ў падатковую інфармацыю пра тое, што ў мяне ў 2015 годзе былі глісты, вошы, гінекалягічныя захворваньні.

Так, я, грамадзянка Сідарэвіч, даю дазвол, каб паліклініка прадставіла ў падатковую інфармацыю пра тое, што ў мяне ў 2015 годзе былі глісты, вошы, гінекалягічныя захворваньні. Што мне, грамадзянцы Сідарэвіч, балела галава, сэрца, ныркі і вочы, з чым я і зьвярталася да ўрачоў. Яшчэ ў мяне, грамадзянкі Сідарэвіч, балела душа, і я зьвярталася на прыём да адмысловага спэцыяліста — псыхіятра. А УКК будзе вырашаць — усе гэтыя хваробы можна прызнаць «прыкметамі часовай непрацаздольнасьці» ці нельга, пра што і дасьць «заключэньне». Вось толькі якія ёсьць крытэры, пратаколы, нормы — якая хвароба можа пракаціць за «прыкмету часовай непрацаздольнасьці», а якая — не?

«Зьвяртаем увагу, што для мэтаў рэалізацыі Дэкрэту выдача заключэньня УКК дзейным заканадаўствам не прадугледжана», — цікавая фраза, якая зьвярнула і маю ўвагу. Я б дадала, што і дэкрэт не прадугледжаны дзейным заканадаўствам.

Мэта тут шырэйшая — дакалупацца да слупа, «з цэлым народам гутарку весьці», каб даведацца ўсё і пра ўсіх.

Здавалася — дзяржава працягнула свае агідныя шчупальцы ва ўсе сфэры нашага жыцьця. Ну хоць да цела нашага і яго частак не дацягнулася сваімі дэкрэтамі. Мы думалі, што ходзім у паліклінікі і лякарні, лечым свае косткі, вочы, ныркі, сэрцы, суставы, сасуды, адэному прастаты — і ўсё гэта «ціха-ліха». Але не. Ідзі на УКК і дакажы, што твае ўсе хваробы маюць «прыкметы часовай непрацаздольнасьці». Здаецца, што ня тая мэта ў дэкрэту, якая дэкляравана і прапісана, пра якую гаўкаюць на кожным рагу ідэолягі. Мэта тут шырэйшая — дакалупацца да слупа, «з цэлым народам гутарку весьці», каб даведацца ўсё і пра ўсіх. Можна толькі пажадаць удачы ўсім структурам улады і тым, хто ўдзельнічае ў гэтым працэсе.

«Мне знаёмая з падатковай распавядала, што ўжо і ня рада, што працуе там, мякка кажучы. Столькі нэгатыву пачула за гэтыя месяцы ад людзей, якія прыходзяць да яе абураныя і шпурляюць тыя паперы, і праклінаюць яе нават, і крычаць, і плачуць. Але ж яна не вінаватая», — распавядаў адзін знаёмы. Ніхто не вінаваты, а працэс ідзе.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG