Барыс Пятровіч

з вамi адносна недауна была он-лiне, а чаму зноу?

Ня ведаю. Гэта не мая прыхамаць, гэта ініцыятыва Радыё. Прапанавалі – не адмовіўся. Ідзе падпіска. Яшчэ адна згадка пра “Дзеяслоў” якраз цяпер, спадзяюся, ня будзе лішняй. Бо пастаянна сутыкаюся з тым, што нашыя людзі не цікаўныя і ня ведаюць нават, што “Дзеяслоў” можна выпісаць – пайсьці вось зараз, сёньня, на бліжэйшую пошту і выпісаць… Хоць раз падтрымаць беларускае на справе. І атрымліваць за гэта штодвамесяцы часопіс… у падарунак.

Якімі крытэрыямі вы карыстаецеся, адбіраючы творы для публікацыі ў "Дзеяслове"?

Для нас галоўнае сам твор, як уласна літаратурны твор. І крытэрыі тут абсалютна вядомыя і даўно вызначаныя ня намі. У чым тут адметнасьць “Дзеяслова”? Мяне часта папракаюць, але я скажу зноў: мы, у адрозьненьне ад выданьняў “холдынгу”, ня дзелім пісьменьнікаў на “сваіх” ды “чужых”. Гэта першае. Па-другое, у нас няма цэнзуры, як такой, мы не друкуем толькі творы антысеміцкага, расісцкага, антычалавечага ўвогуле зьместу. Па-трэцяе, “Дзеяслоў” ня орган нейкага саюзу, ён вольны ў выбары аўтараў і незалежны ад волі зь якога б там ні было “верху”. Памятаю, у “Полымя” прыходзілі аўтары з вершамі, на якіх была рэзалюцыя старшыні СБП: “прашу надрукаваць, як члена саюзу”. І тады ўжо гэткія рэзалюцыі былі сьмешнымі і мы на іх увагі не зьвярталі... Таму, падкрэсьлю, у “Дзеяслове” мы стараемся друкаваць сапраўды лепшае з таго, што да нас трапляе. Так, лепшае. З таго, што прапануюць. Паўтараю, мы выбіраем з таго, што ёсьць. Такая доля любога літаратурнага выданьня. Уласна адбор з гэтага пачынаецца і гэтым заканчваецца: мы цалкам залежым ад нашых аўтараў, ад таго, што яны напісалі. Але калі твор слабы, то ніякі рэдактар яго ня “выцягне”. І тут, як кажуць, няма чаго на люстэрка крыўдаваць, калі… З іншага боку, назавіце за апошнія пяць гадоў, з часу як выходзіць “Дзеяслоў”, што з лепшага было надрукавана ў іншых беларускіх выданьнях, што абмінула “Дзеяслоў”? Найперш у прозе… Я вось так адразу не прыгадаю.

Дзякуй за тое, што робіце найлепшы часопіс. Зразумела, што вы друкуеце не аўтараў, а творы, зыходзячы з іх якасці. А ўсё ж да каго з аўтараў душа ляжыць? Хто ў нашай літаратуры той, каго можна назваць калі не яе сумленнем, дык хоць бы прыстойным яе прадстаўніком?

Дзякуй і Вам за добрае слова... Я лічу, што ў літаратуры няма такога панятку, як час. У жывых проста ёсьць фора перад мёртвымі: яны яшчэ могуць нешта зрабіць. У жывых няма толькі апраўданьня іхняму бязьдзеяньню… У астатнім, усе хто пісаў ці піша – сучасьнікі. Таму ня скідваю з рахунку тых, хто нядаўна пайшоў ад нас. І таму ж, зразумела, першым згадваецца Васіль Быкаў... А яшчэ дужа прыемнымі былі сустрэчы і доўгія гутаркі з Іванам Антонавічам Брылём. Вельмі не хапае яго зараз… Ягонай зычлівай усьмешкі, шчырага слова. “Душа ляжыць”, пэўна, да тых, каго часьцей друкуем (тут ужо нам няма апраўданьня і не схавацца мне за агульныя словы: гэта навідавоку – глядзіце нумары): Дранько-Майсюк, Някляеў, Гілевіч, Барадулін, Бураўкін, Мудроў, Казько, Хадановіч, Дубавец, Рублеўскія – Сяргей ды Людміла… ну і гэтак далей… Даруйце, называю імёны так хаатычна, як згадваюцца… Што да сумленнасьці і прыстойнасьці, то – няма прарока ў сваёй Айчыне… Гэта вельмі высокія словы і давайце ўжываць іх ашчадней. Асабліва ў адносінах да жывых.

Назавіце пяць найлепшых пісьменьникаў нашага часу (з жывых)

Ой, цяжка… Не люблю ніякіх пералікаў. Тым болей – сярод сучасьнікаў. Тым болей – так шмат файных літаратараў з сусьветнае літаратуры, на якіх вырас, адыйшло ў апошнія гады. Лепшых не назаву. Назаву тых, каго чытаю: Бітаў, Павіч, Кундэра, Зюськінд, Эка… Даруйце, так і стукаюцца, просяцца ў пералік, тыя, каго ўжо няма… Яшчэ даруйце, называю не маладых, а тых, хто прайшоў праверку часам… З “модных” сёньня дадаў бы хіба Чака Паланіка, а ўвогуле за “модай” не ганюся і Браўна з Ролінгз лепшымі не лічу. Тым болей Дашкаву з Марынінай. Беларусаў прынцыпова не называю.

Вы глядзелi БЕЛСАТ? Як вам?

На жаль, пакуль ня бачыў. Толькі старонку ў інтэрнеце. Але вельмі рады з нагоды выхаду першых перадачаў. Віншую ўсіх, хто спрычыніўся да гэтага. Набывайма “талеркі”!

Дзень добры! Чаму рэдакцыя часопісу карыстаецца такім крыху нязвычным правапісам? Гэта ўжо не наркамаўка, але яшчэ не тарашкевіца. Чаму так? Ці плянуеце Вы іншыя зьмены, апрача мяккага знаку і канчаткаў -аў ("словаў", "моваў"), -ая ("нашая") ды г.д.? Даруйце за магчымыя памылкі: беларуская мова мне няродная. Мо', таго мяне і цікавыць ейны правапіс (паводле беларускіх рэаліяў: правапіс+граматыка+лексыка). Ці лічыце Вы мэтазгодным зацугляць правапіс з дапамогаю ўраду і парляманту, калі сапраўды беларуская мова ў афіцыйнай сфэры амаль не прысутнічае? Ці гэта ўжо нейкая перакуленая лёгіка, калі спадар Лукашанец абвінавачвае ў моўных праблемах ня ўладу, а прыхільнікаў тарашкевіцы (правапіс Вашага часопісу, як я ведаю, ён таксама лічыць "вельмі дрэнным варыянтам")? Вялікі дзякуй за адказ.

Дзякуй, вельмі важнае для мяне пытаньне. Асабліва цяпер, калі тыя два-тры выданьні ў Беларусі, што выходзяць не на наркамаўцы, паставілі не перад выбарам нават, а перад фактам. Дзяржава не разумее, што робіць: няма праблемы, бо няма з кім змагацца… Вельмі шкада, што ніхто ў Беларусі так і не зьвярнуў увагі на прапанаваны “Дзеясловам” альтэрнатыўны варыянт правапісу (своеасаблівае уніяцтва), з вяртаньнем хоць бы мяккага знаку. Спадар Лукашанец, па-мойму, проста не трымаў “Дзеяслоў” у руках і ня бачыў нават графічна, як натуральна выглядае мяккі знак у тэксьце і зусім ня “рэжа вока”, як тыя ж ненавісныя шмат каму “глёбусы” ці “клясы”… Дзяржава – зразумела, а вось ад прыхільнікаў тарашкевіцы я не чакаў такой зацятай “прынцыповасьці”. Наступным натуральным крокам для “Дзеяслова” было б пашырэньне ў часопісе правілаў тарашкевіцы. Але не ў нашай сітуацыі. Баюся, што давядзецца наадварот зрабіць крок назад. Ледзь не на кожнай сустрэчы з чытачамі нам задаюць пытаньне пра правапіс. І студэнты, настаўнікі (а іх сярод нашых чытачоў большасьць) настойваюць на ўжываньні “школьнага” правапісу. Так ім будзе лягчэй. Ня будзе блытаніны. Пэўна, з новага году мы на гэта пойдзем. Бо вельмі важна ў нашай сітуацыі проста ня страціць, захаваць часопіс. Я ўпэўнены, будучыня за “дзеясловіцай” і “тарашкевіцай”, але… нам давядзецца адступіць. Думаю, гэта ня будзе вялікай трагедыяй, а мо ніхто нават і не заўважыць таго, як не заўважалі дзеясловіцу, хаця для рэдакцыі гэта быў добры кавалак працы: кожны мяккі знак ставіўся ўручную… Скажу яшчэ, што разумею і падтрымліваю Сяргея Дубаўца, чалавека, які напрыканцы мінулага стагоддзя фактычна адрадзіў тарашкевіцу, аднак цяпер за адзіны правапіс, хай сабе і дзяржаўны.

Цi друкуюцца ў вас аўтары з праўладнага саюзу пiсьменьнiкаў?

З праўладнага... здаецца, ніхто з іх свае творы не прапаноўваў. А вось тыя літаратары, што працуюць у холдынгу ці іншых дзяржаўных выданьнях -- друкуюцца. Хто? Людміла Рублеўская. Андрэй Федарэнка. Алесь Бадак... Хаця вось ён якраз нядаўна і перайшоў у праўладны саюз...

У якой ступенi вы цiкавiцеся палiтыкай? Хто ваш iдэал сярод беларускiх палiтыкаў - мiнулых або сучасных (калi такi ёсьць)?

У той ступені, як і любы грамадзянін, якому неабыякавы лёс роднае краіны. Ідэалаў няма... Зрэшты, прыгадаю Зянона Пазьняка канца 80-х. Калі і набліжаўся ў нас хто да таго, што можна назваць ідэалам, дык гэта ён.

Так, пад Каляды, звычайна людзі глядзяць і на мінулы год і на будучы. У мінулым "Дзеяслову" споўнілася 5 гадоў. Ва ўмовах сённешняй Беларусі гэта, як кажуць у пэўных колах - "респект і уважуха". Што было галоўным для Вас асабіста і для часопіса за мінулыя 5 гадоў? Якія літаратурныя справы сталіся найбольш цікавымі ў 2007 годзе для вас, як для пісьменніка і для "Дзеяслова", як адзінага незалежнага форума сённешняй беларускамоўнай літаратуры? І апошняе - якія планы на будучы год? Зноў жа - Вашыя, як пісьменніка, і "Дзеясловаўскія" - як выдання і як выдавецтва, дарэчы, ня трэба забываць і пра "бібліятэчку". Дзякуй за Вашую працу.

Галоўнае, што мы выстаялі, вытрымалі і наладзілі рэгулярны, падкрэсьліваю, рэгулярны выхад часопіса. Вельмі важна, што для большасьці беларускіх пісьменьнікаў зьявілася незалежнае ад дзяржаўнае цэнзуры выданьне, зьявілася мажлівасьць выказвацца адкрыта і шчыра. 2007 год быў цяжкім і для Саюзу беларускіх пісьменьнікаў, і для Літфонду, і для "Дзеяслова". Скажам, залю для ўручэньня штогадовых прэміяў "Залаты апостраф" мы знайшлі толькі ў кастрычніку... Пляны... Друкаваць лепшае з сучаснай беларускай літаратуры. У нашым рэдакцыйным "партфэлі" зараз новыя раманы і аповесьці Анатоля Кудраўца, Вольгі Іпатавай, Людмілы Рублеўскай, Уладзіміра Някляева, Леаніда Дранько-Майсюка, Генадзя Дзьмітрыва, Надзеі Старавойтавай, Юрыя Станкевіча... ня ведаю нават, як удасца выдаць іх за наступны год... Бо яшчэ -- малая проза, паэзія,эсэістыка, артыкулы па гісторыі, мастацтве, літаратуразнаўству... У бібліятэчцы рыхтуем кнігі Сяргея Прылуцкага, Леаніда Дранько-Майсюка (знакамітую "Цацачную краму цалкам, без купюраў), Ганны Аўчыньнікавай... На асабістыя пляны і працу на сябе часу амаль не застаецца.

Як Выставіцеся да закідаў у Ваш адрас Адама Глёбуса? Пэўна, калісьці адмовілі яму ў публікацыі, а ён не забыў )))

Чуў пра гэта. Ніяк. На жаль, сваёй старонкі ў "жывым часопісе" ня маю, бо няма часу на гэта, а таму і на чужыя не зазіраю. Думаю, і гэтая канфэрэнцыя падорыць. сп. Глобусу ды Квяткоўскаму пару цытатаў, якія яны "жыва абмяркуюць". Адкуль растуць ногі ў крыўды, што пераходзіць у абразы на мой адрас, ня ведаю. Спытайце ў яго самога. Ганарар яму за вершы, скарыстаныя ў кнізе Сяргея Дубаўца, што выйшла ў бібліятэчцы "Дзеяслова", мы з Сяргеем падрыхтавалі: дзесяць беларускіх рублёў у мяне і зараз у кішэні (на жаль, меншай купюры ў нашым ужытку няма, а больш тое не каштуе)... Перадам пры нагодзе. Разам з "падзякай" за шчырую працу на ніве русыфікацыі Беларусі. Калі-небудзь, думаю, гэта заўважаць і ацэняць іншыя.

Spadar Barys, aposhnim chasam usie zanialisia abmiarkavanniem uchynku nashych muzykau. A vos zha josc fakt atrymannia kvaterau ad ulady sp.Lukashenki siabrami vashaj pismiennickaj arhanizacyji. I, zdajecca mnie, nichto nie admoviusia ad hetaj prapanovy. A ci ustupilisia vy za nashych muzykau?

Як даўно тое было... Я пра кватэры. І памятаецца. Значыць, не забудзецца і гэты паход. Музыкаў ніколькі не асуджаю. Бо ня бачу нічога добрага ў тым, што іх песьні не гучаць на радыё і тэлевізіі. Калі ім удасца прарвацца ў эфір і пры гэтым ня здрадзіць самім сабе -- буду толькі рады. Хоць мой досьвед працы ў СБП сьведчыць пра адваротнае. Бо да гэтакіх кантактаў ня мы ды музыкі не гатовыя, а ўлада. Бо за дазволам на беларускамоўную музыку, трэба будзе рабіць наступныя крокі: вяртаць мову ў навіны, перадачы, вяртаць нашую сапраўдную гісторыю і нашыя гістарычныя сімвалы -- сьцяг і герб... Гэта непазьбежна паўстане і ўлада тое разумее.

Chamu niama fentezi pa-belarusku? Dziakuj.

Ёсьць. Але настолькі квола, што амаль незаўважна. Мне цікавыя спробы Андрэя Паўлухіна ў гэтым накірунку. А ўвогуле, мне здаецца, прычына ў тым, што няма запатрабаваньня, "масавага" попыту на такую літаратуру, якая ад пачатку мяркуе быць "масавай". Пэўна, аматараў фэнтэзі цалкам задавальняе тое, што ёсьць па-расейску. А ня масавыя беларусы чытаюць сур'ёзную літаратуру. Ці ня так?

Спадар Барыс! Поспехаў вам асабіста і часопісу "Дзеяслоў" у годзе наступным! Найлепшыя пажаданні напярэдадні Ражства і Новага года:)

Дзякуй вялікі шаноўная Дар'я за добрыя пажаданьні. Вам асабіста -- плёну і шчасьця, здароўя і посьпехаў у новым годзе. Мы Вас любім.

Спадар Пятровіч! Ці верыце Вы ў расейскамоўную літаратуру на Беларусі? Ці можа нарадзіцца ў нас геніальны творца, які будзе пісаць па-руску? Дзякуй!

Колькі было спробаў, колькі нават маіх аднагодкаў прарываліся ў Маскву, каб прабіцца ў геніі, дзякуючы вялікай рускай мове... І што -- у выніку "пшык". Калі за папярэднія дзьвесьце гадоў суцэльнага панаваньня расейшчыны на Беларусі нічога не зьявілася, дык ці зьявіцца за наступныя (не дай Бог!) дзьвесьце? Вынікі, дарэчы, вы можаце назіраць у сёньняшнім праўладным саюзе, дзе ці ня большасьць -- расейскамоўныя "творцы", і ў якіх сёньня поўная воля і доступ да ўсіх СМІ... Калі ж і народзіцца на Беларусі геній, які будзе пісаць па-расейску, то стане ён здабыткам расейскай культуры, а не беларускай... Як стаў Дастаеўскі. Трэба разумець гэтую розьніцу.

А ці варта ўвогуле падзяляць літаратуру "па моўных прыкметах"?

Хочацца адразу сказаць -- ня варта. Бо недзе там, глыбока ў душы, я касмапаліт. Але. Але. Але. Навошта тады Бог у Бабілоне перамяшаў мовы... Ёсьць, вядома, на плянэце Зямля адзіная сусьветная агульначалавечая... культура і агульнапрызнаныя творы. Аднак яна, гэтая культура, хочам мы таго ці ня хочам, складаецца з унёскаў асобных нацыяў. І гонар той маленькай нацыі, такой, як беларусы, калі яе геній, напісаўшы твор на роднай мове, стане геніем сусьветным. І так будзе, пакуль будзе падзел на народы і мовы... Бяда, праўда, у тым, што пераклад геніяльнага твору заўсёды прайграе арыгіналу.

Hi. Sorry for my english. Happy New Year!!!!! Good Luck!

Хай радуецца наша палеская зямля,што нарадзіла такіх хлопцаў. Каб ты ведаў,Барыс,як мне заўжды хочацца дамоў!

Желаю Вам успехов, как в работе так и в повседневной жизни! Пусть новый год Вам принесёт намного больше чем уходящий! Побольше Вам улыбок и удачи во всех начинаниях! Всегда Ваш, Дед Мороз!