серада, 17 верасьня 2014, Менск 20:36

Праграмы / Імёны Свабоды

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч

Уладзімер Арлоў, Менск<br><br>Эфір - 17-га лютага

Праязджаючы каля менскага цырку, я почасту спрабую зьдзейсьніць невялікае падарожжа ў часе. Паўтара зь лішнім стагодзьдзя таму якраз тут, у менскім прадмесьці, стаяў дамок, дзе жыў службовец крымінальнае палаты, а затым перакладчык пры каталіцкай духоўнай кансысторыі Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч. Я спрабую ўявіць, як, гуляючы адвячоркамі па-над Сьвіслачу і раз-пораз спыняючыся, каб нешта занатаваць, малады чыноўнік пачынаў свой шлях да славы клясыка новай беларускай літаратуры.

Праз дваццаць гадоў, у лютым 1852-га, ён прыедзе ў Менск з маёнтку Люцынка, каб выйсьці на сцэну ў ролі Навума Прыгаворкі ў сваёй славутай “Сялянцы” (“Ідыліі”), музыку да якой напіша Станіслаў Манюшка.

У тым самым 1852 годзе дзейнасьць створанага Дуніным-Марцінкевічам беларускага тэатру (як і сама “Сялянка”) будзе забароненая і трупа пачне ладзіць паказы нелегальна. Стасункі пісьменьніка з каляніяльнымі расейскімі ўладамі і надалей будуць, далікатна кажучы, складанымі.

Сьледчыя ня змогуць давесьці ўдзел Дуніна-Марцінкевіча ў паўстаньні 1863 году, але яму прыпішуць аўтарства антыўрадавых адозваў. Пісьменьніка на 13 месяцаў кінуць у менскі астрог, потым на доўгія гады ён апынецца ў Люцынцы пад паліцэйскім наглядам. Дачка Каміла за ўдзел у патрыятычных маніфэстацыях будзе ў гэты час адбываць высылку ў Салікамску.

Але “дудар беларускі” ня быў зламаны і здолеў захаваць сваё бліскучае пачуцьцё гумару. Адразу пасьля вяртаньня з турмы ён распачаў працу над знакамітым фарсам-вадэвілем “Пінская шляхта”. Пад час візытаў паліцыі рукапіс хавалі, а шчодра прычаставаны прыстаў пісаў пра паднагляднага ў рапарце: “Паводзін добрых, спосабу жыцьця скрытнага”.

Шмат якія творы “дудара” чакалі сустрэчы з чытачамі і тэатральнымі гледачамі не адно дзесяцігодзьдзе. Вершаваная аповесьць “Халімон на каранацыі” была, да прыкладу, надрукаваная амаль праз сто гадоў пасьля напісаньня. Пастаўленая Мікалаем Пінігіным “Ідылія” сталася, на маю дылетанцкую думку, адным з найлепшых спэктакляў Купалаўскага тэатру на парозе XXI стагодзьдзя. Мару аб тым, што ў адзін цудоўны дзень Пінігін натхніцца “Пінскай шляхтай”. Вось толькі ці ня ўбачаць тут крамолы якія-небудзь кручковы зь мінкульту?

Фотагалерэя Дубавец: Раю ўсім пісаць фантастыку, фантасмагорыю, літаратуру абсурду

абноўлена 17 верасьня ў кнігарні «логвінаЎ» адбылася прэзэнтацыя новай кнігі нашага калегі Сяргея Дубаўца «Сіні карабель у блакітным моры плыве». чытаць далей >

УСЕ НАВІНЫ
External Widget cannot be rendered.

чытаць іншыя навіны >>
External Widget cannot be rendered.

ТОП-ЛІСТ

ВАРТА
Ганна Янкута

Фотагалерэя Мы жывем на Занзібары, у Калахары і Сахары...

Што агульнае можа быць паміж Занзібарам і Беларусьсю, гэтымі дзьвюма кропкамі на розных кантынэнтах? чытаць далей >

Валянцін Жданко

«П’ем ваду з калодзежа, а там нітратаў — у чатыры разы больш за норму...»

Ці можна залічыць у працоўны стаж прымусовую працу на калгасных палях у школе? Што дзеецца ў калгасах ды аграгарадках? Што рабіць Украіне з «Наваросіяй» — пра гэта ў допісах чытачоў і слухачоў Свабоды. чытаць далей >

СПРАВАВОДЗТВА ПА-БЕЛАРУСКУ

Чаму спартовыя клюбы на захадзе Беларусі расейскамоўныя?

Ігар Случак высьвятляе, чаму футбольныя і хакейныя клюбы з заходняй Беларусі так не сябруюць зь беларускай мовай. чытаць далей >

Свабода ў турмах

У турме працай аўтарытэту не заробiш

Большасьць крымінальнікаў пры прапанове адміністрацыі працаваць ідуць у глухую адмову. Нярэдка вымушаныя таксама не працаваць і тыя асуджаныя, якія зусім ня супраць турэмнай працы. чытаць далей >

Цуды і дзівосы Беларусі
Малюнак Павел Татарнікаў (с) 2014

Альгерд Бахарэвіч: Вільня

У Вільні іншая чысьціня. Чысьціня ўспамінаў тых, хто быў тут хаця б раз, хто будаваў тут жыцьцё, хто хадзіў гэтымі вуліцамі дамоў – усіх, хто быў тут шчасьлівы. чытаць далей >

CAFÉ EUROPA

Фотагалерэя Ян Максімюк і прарыў на падляскім фронце

Сёньняшні госьць культурнай рубрыкі - гаспадар Café Europa, аналітык, перакладчык і актывіст падляскага моўнага адраджэньня Ян Максімюк. чытаць далей >

ПАДАРОЖЖЫ СВАБОДЫ

«Дзе можна закахацца ў пэдафіла, гвалтаўніка і забойцу»

«Думалі мы, напэўна, цэлы месяц над арганізацыяй аховы. Перагледзелі аховы і ў Германіі, і ў Нідэрляндах, і ў Штатах, і ў Гітлера. І спыніліся на ахове канцлягераў. Самая танная, самая простая». чытаць далей >

БЯЗ ЧАРКІ І СКВАРКІ

Чаму жанчынам складаней схуднець, чым мужчынам

Розьніца паміж тым, як мужчыны і жанчыны пераносяць дыеты, худнеюць і займаюцца спортам, сапраўды ёсьць. чытаць далей >

ПА-БЕЛАРУСКУ ЗЬ ВІНЦУКОМ ВЯЧОРКАМ

Аўдыёслайды Дня-прО! Дня-прО! Падказка для беларускіх ultras

Вінцук Вячорка адказвае на просьбу футбольнага заўзятара, як слушна пісаць назву магілёўскага футбольнага клюбу. чытаць далей >