серада, 04 сакавіка 2015, Менск 14:11

Праграмы / Імёны Свабоды

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч

Уладзімер Арлоў, Менск<br><br>Эфір - 17-га лютага

Праязджаючы каля менскага цырку, я почасту спрабую зьдзейсьніць невялікае падарожжа ў часе. Паўтара зь лішнім стагодзьдзя таму якраз тут, у менскім прадмесьці, стаяў дамок, дзе жыў службовец крымінальнае палаты, а затым перакладчык пры каталіцкай духоўнай кансысторыі Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч. Я спрабую ўявіць, як, гуляючы адвячоркамі па-над Сьвіслачу і раз-пораз спыняючыся, каб нешта занатаваць, малады чыноўнік пачынаў свой шлях да славы клясыка новай беларускай літаратуры.

Праз дваццаць гадоў, у лютым 1852-га, ён прыедзе ў Менск з маёнтку Люцынка, каб выйсьці на сцэну ў ролі Навума Прыгаворкі ў сваёй славутай “Сялянцы” (“Ідыліі”), музыку да якой напіша Станіслаў Манюшка.

У тым самым 1852 годзе дзейнасьць створанага Дуніным-Марцінкевічам беларускага тэатру (як і сама “Сялянка”) будзе забароненая і трупа пачне ладзіць паказы нелегальна. Стасункі пісьменьніка з каляніяльнымі расейскімі ўладамі і надалей будуць, далікатна кажучы, складанымі.

Сьледчыя ня змогуць давесьці ўдзел Дуніна-Марцінкевіча ў паўстаньні 1863 году, але яму прыпішуць аўтарства антыўрадавых адозваў. Пісьменьніка на 13 месяцаў кінуць у менскі астрог, потым на доўгія гады ён апынецца ў Люцынцы пад паліцэйскім наглядам. Дачка Каміла за ўдзел у патрыятычных маніфэстацыях будзе ў гэты час адбываць высылку ў Салікамску.

Але “дудар беларускі” ня быў зламаны і здолеў захаваць сваё бліскучае пачуцьцё гумару. Адразу пасьля вяртаньня з турмы ён распачаў працу над знакамітым фарсам-вадэвілем “Пінская шляхта”. Пад час візытаў паліцыі рукапіс хавалі, а шчодра прычаставаны прыстаў пісаў пра паднагляднага ў рапарце: “Паводзін добрых, спосабу жыцьця скрытнага”.

Шмат якія творы “дудара” чакалі сустрэчы з чытачамі і тэатральнымі гледачамі не адно дзесяцігодзьдзе. Вершаваная аповесьць “Халімон на каранацыі” была, да прыкладу, надрукаваная амаль праз сто гадоў пасьля напісаньня. Пастаўленая Мікалаем Пінігіным “Ідылія” сталася, на маю дылетанцкую думку, адным з найлепшых спэктакляў Купалаўскага тэатру на парозе XXI стагодзьдзя. Мару аб тым, што ў адзін цудоўны дзень Пінігін натхніцца “Пінскай шляхтай”. Вось толькі ці ня ўбачаць тут крамолы якія-небудзь кручковы зь мінкульту?

ПАДЗЕІ ДНЯ

Кнігарня «ЛогвінаЎ».

Выратаваць кнігарню «ЛогвінаЎ»: палова сумы штрафу сабраная

За месяц, што ідзе грамадзянская кампанія #SaveLohvinau, сабралі палову сумы штрафу — прыкладна 32,5 тысячы даляраў. чытаць далей >

перайсьці да іншых падзеяў дня
УСЕ НАВІНЫ
External Widget cannot be rendered.

чытаць іншыя навіны >>
External Widget cannot be rendered.

ТОП-ЛІСТ

ПЕРАДАЧЫ

ТОП-15 онлайн-тэстаў па-беларуску

Часам усе мы любім праверыць свае веды або характар на адпаведнасьць ідэалам. Якія беларускамоўныя тэсты можна прайсьці онлайн бясплатна і адразу атрымаць вынік. чытаць далей >