серада, 23 ліпеня 2014, Менск 08:44

Праграмы / Імёны Свабоды

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч

Уладзімер Арлоў, Менск<br><br>Эфір - 17-га лютага

Праязджаючы каля менскага цырку, я почасту спрабую зьдзейсьніць невялікае падарожжа ў часе. Паўтара зь лішнім стагодзьдзя таму якраз тут, у менскім прадмесьці, стаяў дамок, дзе жыў службовец крымінальнае палаты, а затым перакладчык пры каталіцкай духоўнай кансысторыі Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч. Я спрабую ўявіць, як, гуляючы адвячоркамі па-над Сьвіслачу і раз-пораз спыняючыся, каб нешта занатаваць, малады чыноўнік пачынаў свой шлях да славы клясыка новай беларускай літаратуры.

Праз дваццаць гадоў, у лютым 1852-га, ён прыедзе ў Менск з маёнтку Люцынка, каб выйсьці на сцэну ў ролі Навума Прыгаворкі ў сваёй славутай “Сялянцы” (“Ідыліі”), музыку да якой напіша Станіслаў Манюшка.

У тым самым 1852 годзе дзейнасьць створанага Дуніным-Марцінкевічам беларускага тэатру (як і сама “Сялянка”) будзе забароненая і трупа пачне ладзіць паказы нелегальна. Стасункі пісьменьніка з каляніяльнымі расейскімі ўладамі і надалей будуць, далікатна кажучы, складанымі.

Сьледчыя ня змогуць давесьці ўдзел Дуніна-Марцінкевіча ў паўстаньні 1863 году, але яму прыпішуць аўтарства антыўрадавых адозваў. Пісьменьніка на 13 месяцаў кінуць у менскі астрог, потым на доўгія гады ён апынецца ў Люцынцы пад паліцэйскім наглядам. Дачка Каміла за ўдзел у патрыятычных маніфэстацыях будзе ў гэты час адбываць высылку ў Салікамску.

Але “дудар беларускі” ня быў зламаны і здолеў захаваць сваё бліскучае пачуцьцё гумару. Адразу пасьля вяртаньня з турмы ён распачаў працу над знакамітым фарсам-вадэвілем “Пінская шляхта”. Пад час візытаў паліцыі рукапіс хавалі, а шчодра прычаставаны прыстаў пісаў пра паднагляднага ў рапарце: “Паводзін добрых, спосабу жыцьця скрытнага”.

Шмат якія творы “дудара” чакалі сустрэчы з чытачамі і тэатральнымі гледачамі не адно дзесяцігодзьдзе. Вершаваная аповесьць “Халімон на каранацыі” была, да прыкладу, надрукаваная амаль праз сто гадоў пасьля напісаньня. Пастаўленая Мікалаем Пінігіным “Ідылія” сталася, на маю дылетанцкую думку, адным з найлепшых спэктакляў Купалаўскага тэатру на парозе XXI стагодзьдзя. Мару аб тым, што ў адзін цудоўны дзень Пінігін натхніцца “Пінскай шляхтай”. Вось толькі ці ня ўбачаць тут крамолы якія-небудзь кручковы зь мінкульту?
УСЕ НАВІНЫ
External Widget cannot be rendered.

чытаць іншыя навіны >>
External Widget cannot be rendered.

ТОП-ЛІСТ

ВАРТА

Фотагалерэя Сто грамаў ракіі граціс ад грэка Зорбы

Абуджаная, але неспатоленая любоў да Грэцыі трывала са студэнцкіх часоў. Але краіна здавалася занадта гарачай, і мне не падабалася, што грэкі палілі нямецкія сьцягі і псавалі партрэты Мэркель, якая ўпарта старалася мільярдамі эўра ўратаваць радзіму Пэрыклаў ад банкруцтва. чытаць далей >

Цуды і дзівосы Беларусі

Альгерд Бахарэвіч: Крывавы рэжым

Бяда словазлучэньня “крывавы рэжым” у тым, што гэта моцна сказана. Настолькі моцна, што атрымалася нават не па пальцах, а па ўласнай галаве. З усяго размаху. чытаць далей >

СТАЛКЕРЫ СВАБОДЫ

Відэа Алеся Сівохіна: «Рыгор Барадулін адаптаваў для мяне свае вершы»

Яна — выпускніца Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту, магістар Манчэстэрскага ўнівэрсытэту (Вялікабрытанія), высокаадукаваны псыхоляг. Але творчая натура перамагла здабытую прафэсію. чытаць далей >

Café Europa
Перадача для вязьня Андрэя Бандарэнкі

Мультымэдыі Галоднае турэмнае лета, або Як сабраць перадачу для вязьня

Сёньня на просьбу тых слухачоў і чытачоў, у чые сем’і турма прыйшла нядаўна, упершыню і зьнянацку, «Свабода ў турмах» раскажа і пакажа, як сабраць пасылку ў СІЗА ды калёнію. чытаць далей >

ПАДАРОЖЖЫ СВАБОДЫ

Мультымэдыі Пруды — вёска майстроў

Вёска Пруды здаўна славіліся сваімі майстрамі на ўсё налібацкае навакольле. Прудоўскія майстры будавалі хаты, складалі печы і выраблялі бочкі. Ці застаўся хоць які сьлед ад прамінулай славы Прудоў? чытаць далей >

ПА-БЕЛАРУСКУ ВІНЦУК ВЯЧОРКА

Аўдыёслайды Тату, тату, лезе чорт у хату!

У некага больш газу, а ў нас больш склонаў. Піша Вінцук Вячорка чытаць далей >

БЯЗ ЧАРКІ І СКВАРКІ

Ягады годжы бяз магіі

Ці сапраўды ад іх худзеюць, лепш бачаць і доўга жывуць? чытаць далей >

ЗВАНОЧКІ

Аўдыё Вушмалы і шыбзьдзікі

Крымчане без вады. Як абладзіць мяжу з Расеяй? Ці можа быць мір без дыктатара? Love story 1970. Пра гэта, а яшчэ пра шыны на Купальлі – у новых Званочках. чытаць далей >