нядзеля, 23 лістапада 2014, Менск 21:25

УСЕ НАВІНЫ / Людзі

У Менску ўшанавалі ўкраінскага гетмана, ураджэнца Беларусі

Валер Каліноўскі, Менск<br><br>Учора ўвечары ў Менску прэзэнтавалі навукова-папулярную кнігу пра Піліпа Орліка, аднаго з самых выбітных украінскіх гетманаў і змагароў за незалежнасьць, які нарадзіўся на тэрыторыі Беларусі роўна 334 гады таму.

Першая сучасная кніга пра гетмана Піліпа Орліка ў Менску выйшла раней, чым у Кіеве. Гэта адбылося, дзякуючы настойлівасьці аб’яднаньня ўкраінскай дыяспары ў Беларусі “Ватра” і асабліва актывісткі аб яднаньня Галіны Калюжнай.

(Калюжная: ) “Вось Вілейшчына, маці, дзіця, яно там навучылася хадзіць размаўляць. Як пісалі гісторыкі, на Літве хадзіў у школу, потым маці накіравала яго ў Вільню ў Езуіцкі калегіюм. І тады юнаком ён прыяжджаў дадому, у яго напэўна былі сябры. Беларуская зямля дала яму сталеньне”.

Будучы гетман Піліп Орлік нарадзіўся 11 кастрычніка 1672 году ў вёсцы Касута Вялейскага раёна Менскай вобласьці. Вёска Касута цяпер – з большага дачны пасёлак, гаворыць вілейскі краязнаўца Анатоль Рогач, большая частка вёскі зьнікла пад вадой у сувязі з пабудовай Вілейскага вадасховішча.

(Рогач: ) “Калісьці тут быў маёнтак, пазьней вёска. Маёнтак разбурылі, засталіся толькі падмуркі і старыя векавыя дрэвы, таполі”.

У Беларусі дагэтуль мала ведаюць пра Піліпа Орліка, нават народны паэт Ніл Гілевіч прызнаўся, што ўпершыню пачуў ягонае імя 8 гадоў таму. Расейская, а пазьней савецкая гістарыяграфія адносілі яго да нэгатыўных гістарычных пэрсонаў. Cтаўшы паплечнікам Івана Мазэпы, Піліп Орлік вызначыўся як выбітны дзяржаўны дзяяч, дыплямат, змагар за незалежнасьць Украіны ад Расеі, пазьней ён стаў сам гетманам, аўтарам першай украінскай Канстытуцыі 1710 году – Канстытуцыі правоў і вольнасьці войска Запарожскага. Што апрача месца нараджэньня зьвязвала Піліпа Орліка з Беларусьсю? На думку аднаго з аўтараў кнігі, дырэктара кіеўскага Інстытута Казацтва Тараса Чухліба, Орлік зьвязаны з Беларусьсю і адукацыяй, і шчыльнымі сувязямі з беларускімі рэлігійнымі герархамі таго часу, у сваіх дзёньніках ён часта згадваў пра сваю радзіму.

(Чухліб: ) “У Орліка апрача украінскай такой мэнтальнасьці, казацкай мэнтальнасьці была й беларуская мэнтальнасьць, акрамя вытанчанай адукацыі быў вытанчаны погляд на рэчы. Як украінец я, шчыра кажучы, знаёмы з многімі беларусамі, у тым ліку навукоўцамі, гісторыкамі, то мне падаецца, што ў беларусаў больш вытанчаны погляд на пэўныя рэчы, чым ва ўкраінцаў ці расейцаў”.

Паводле рашэньня Менскага аблвыканкама, у вёсцы Касута праз год будзе ўсталяваны памятны знак Піліпу Орліку. А праз нейкі час, як спадзяюцца актывісты аб’яднаньня беларускіх ўкраінцаў, і музэй-капліца. Навечна прозьвішча Орліка ўшанаванае ў назьве парыскага аэрапотра Арлі, які быў збудаваны ў вёсцы, якую атрымаў ва ўладараньне сын Піліпа генэрал Рыгор Орлік за самаадданую службу францускаму каралю Людовіку XV.
Belarus – RFE/RL competition for the best slogan, undated
Настройцеся на Свабоду!

Новыя хвалі Свабоды ад 26 кастрычніка

Фотагалерэя Героі кнігі «Жыцьцё пасьля раку» — на білбордах у Менску (ФОТА)

У падземных пераходах на станцыях мэтро «Акадэмія навук», «Няміга», «Пушкінская» і «Ўручча», а таксама на тумбах у розных раёнах Менску зьявіліся рэклямныя плякаты кампаніі «Пераможам рак». чытаць далей >

УСЕ НАВІНЫ
External Widget cannot be rendered.

чытаць іншыя навіны >>
External Widget cannot be rendered.

ТОП-ЛІСТ

БЯЗ ЧАРКІ І СКВАРКІ

Выраб аліўкавага алею ў Харватыі.

Тры найлепшыя алеі для салаты

Для салаты я рэкамэндую льняны, канапляны і аліўкавы алей. чытаць далей >

ВАРТА
Абрам Рабкін

Фотагалерэя Вандроўка ў стары Бабруйск

Абрам Рабкін — ураджэнец Бабруйска, мастак, заслужаны дзеяч мастацтваў Расеі — цяпер жыве ў Пецярбурзе. Але на сваіх выставах славіць родны горад. чытаць далей >

справаводства па-беларуску

Як зь беларускай мовай у БАТЭ і менскага «Дынама»?

Ігар Случак піша аб сытуацыі зь беларускай мовай у футбольных клюбах, якія прадстаўляюць Беларусь на міжнародных турнірах. чытаць далей >

іншыя выпускі
Прадай бараду
Прадай бараду. Мова

Відэа Па-беларуску — картопы, па-руску — бульба

У новым выпуск перадачы «Прадай бараду» Андрусь Такінданг распавядае пра стаўленьне беларусаў да мовы і пра канфуз, які адбыўся зь яго сябрам у вёсцы. чытаць далей >

іншыя выпускі
Berlin Wall Crumbles 1989

Відэа Наколькі крах камунізму быў перадвызначаны?

Гэты выпуск «Зоны Свабоды» перадачы прысьвечаны 25-й гадавіне падзеньня Бэрлінскага муру чытаць далей >

іншыя публікацыі
Цуды і дзівосы Беларусі
Малюнак: Павел Татарнікаў (с) 2014

Альгерд Бахарэвіч: Хутка-смачна

Хадун – гэта тожа-хот-дог, і златка – тожа-піца. Ідэальны пачастунак для тожа-беларусаў. Хутка-смачна – гэта насамрэч вельмі патрыятычна. Хутка-смачна – гэта па-нашаму. А тое, што па-нашаму, кепскім быць ня можа. чытаць далей >

Свабода ў турмах
Прарасейскі сэпаратыст у двары турмы строгага рэжыму ў Данецку

Мультымэдыі  «У нашу мужчынскую камэру апалчэнцы кінулі згвалтаваную імі дзяўчыну»

Што такое вязьніца ў ваенны час, чым адрозьніваецца турэмнае зьняволеньне ад ваеннага палону? чытаць далей >

ПАДАРОЖЖЫ СВАБОДЫ

Фотагалерэя У Красным быў адзін касьцёл, шэсьць бардэляў і два канцлягеры

​Некалі мястэчка Краснае можна было назваць каталіцкай сталіцай. Шматлікія каталікі з адміністратыўнай сталіцы ехалі ў гэтае паселішча ў Маладэчанскім раёне, бо толькі тут дзейнічаў адзіны рымска-каталіцкі касьцёл на ўсё навакольле. чытаць далей >

ПА-БЕЛАРУСКУ ЗЬ ВІНЦУКОМ ВЯЧОРКАМ

Аўдыёслайды Як дэсаветызаваць назвы менскіх вуліцаў і пляцаў?

У пачатку 90-х Вінцук Вячорка ўваходзіў у Камісію па перайменаваньнях вуліцаў пры Менгарвыканкаме. Мэта камісіі была вярнуць гарадзкому асяродзьдзю беларускія імёны. чытаць далей >