панядзелак, 28 ліпеня 2014, Менск 11:15

УСЕ НАВІНЫ / Палітыка

Ці адпавядаў рэфэрэндум 14 траўня 1995 году Канстытуцыі і законам?

Сяргей Навумчык, Прага<br><br>12 гадоў таму, 14 траўня 1995 году, быў праведзены рэфэрэндум, на які выносіліся пытаньні аб скасаваньні бел-чырвона-белага сьцяга і герба “Пагоня” ў якасьці дзяржаўных сымбаляў, адмене статусу беларускай мовы як адзінай дзяржаўнай, а таксама аб эканамічнай інтэграцыі з Расеяй і праве прэзыдэнта распускаць парлямэнт.

Пра непрызнаньне нацыянальнай сымболікі Аляксандар Лукашэнка заяўляў яшчэ за год да прэзыдэнцкіх выбараў, у 1993-м: ён паказальна насіў “бээсэсэраўскі”, чырвона-зялёны дэпутацкі значак. А ідэя рэфэрэндуму была ўпершыню абвешчаная Лукашэнкам на сэсіі Вярхоўнага Савету ў сакавіку 1995 году.

Як пазьней стала вядома, эскіз новага “герба” распрацоўваўся ў кабінэце кіраўніка Адміністрацыі прэзыдэнта Леаніда Сініцына.

11 красавіка дзевятнаццаць дэпутатаў апазыцыі БНФ на чале зь Зянонам Пазьняком на знак пратэсту абвясьцілі галадоўку, але былі зьбітыя ў залі парлямэнту і выкінутыя з будынку Дому ўраду. Супраць рэфэрэндуму выступілі шмат якія выдатныя прадстаўнікі інтэлігенцыі, у тым ліку і Васіль Быкаў.

Прызначэньне рэфэрэндуму 1995 году адбылося з парушэньнем Канстытуцыі, законаў і рэглямэнту Вярхоўнага Савету

Рэфэрэндум 1995 году не адпавядаў Канстытуцыі, пра што і было заяўлена яшчэ ў часе абмеркаваньня ў Вярхоўным Савеце.

Рэфэрэндум не адпавядаў і “Закону аб усенародным галасаваньні (рэфэрэндуме)”, дзе сказана, што на плебісцыт не выносяцца пытаньні, якія закранаюць нацыянальныя каштоўнасьці (бел-чырвона-белы сьцяг, герб “Пагоня” і беларуская мова такімі і ёсьць). Пытаньні аб мове і інтэграцыі з Расеяй парушалі частку 3 артыкулу 3 гэтага закону. Да таго ж пытаньні аб сымболіцы і праве прэзыдэнта распускаць парлямэнт ня мелі юрыдычнай дакладнасьці і не давалі магчымасьці атрымаць дакладны адказ.

Прызначэньне рэфэрэндуму адбылася з парушэньнем рэглямэнту Вярхоўнага Савету (19 дэпутатаў былі зьбітыя). Сам працэс рэфэрэндуму таксама праходзіў з парушэньнем пакету законаў – “Аб рэфэрэндуме”, “Аб статусе дэпутатаў” і іншых.

Напрыклад, апанэнты Лукашэнкі ня мелі доступу да СМІ (рэфэрэндум супаў з выбарамі ў Вярхоўны Савет, але ўсе згадкі пра рэфэрэндум у выступах апазыцыйных кандыдатаў выразаліся), і насельніцтва ня мела магчымасьці, як таго патрабуе закон, атрымаць поўную інфармацыю па ўсіх чатырох пытаньнях і прыняць узважанае рашэньне.

Мелі месца і зафіксаваныя назіральнікамі фальсыфікацыі на ўчастках беспасярэдне 14 траўня.

Усё гэта дало магчымасьць дэпутатам БНФ адразу пасьля рэфэрэндуму заявіць, што дэ-юрэ бел-чырвона-белы сьцяг і “Пагоня” застаюцца дзяржаўным сымбалямі.

Дарэчы, вынікаў рэфэрэндуму 1995 году Вярхоўны Савет 12-га скліканьня так і не зацьвердзіў. Гэта зрабіў толькі ў 1996 годзе Вярхоўны Савет 13 скліканьня. А празь некалькі месяцаў Лукашэнка скарыстаўся пунктам аб праве прэзыдэнта распускаць парлямэнт.

Для вяртаньня нацыянальных сымбаляў даволі будзе прыняць пастанову аб непрызнаньні вынікаў рэфэрэндуму 1995 году

Нідзе і ніколі штучна створаная сымболіка не пратрымалася больш за некалькі гадзін (у найлепшым выпадку – дзён) даўжэй за рэжымы, якія яе усталявалі. Звычайна ўстанаўленьне нацыянальнага сьцяга над урадавымі будынкамі якраз і сымбалізавала канец гэтых рэжымаў.

Усе краіны-суседзі Беларусі вярнулі сваю гістарычную сымболіку. Тое ж зрабілі і ўсе былыя сацыялістычныя краіны Эўропы. У Беларусі будучаму дэмакратычнаму парлямэнту Беларусі дастаткова толькі прыняць пастанову аб непрызнаньні вынікаў рэфэрэндуму 1995 году – на падставе антыканстытуцыйнасьці і антызаконнасьці гэтага рэфэрэндуму. Магчыма, для гэтага нават хопіць указу будучага прэзыдэнта, калі такая пасада застанецца.

Чытайце таксама

Літва хоча свой «чорны сьпіс» расейскіх артыстаў

Уезд у Літву расейскім выканаўцам можа быць забаронены «у мэтах барацьбы з прапагандай, якая распалвьае розьнь і канфлікт у сьвеце» — заявіла прэс-сакратар кіраўніка ўрада Літвы Эвеліна Буткуте-Лаздаускене. чытаць далей >

Уладзімер Макей заступіўся за Валерыю і Кабзона

«Падвойныя падыходы і крывадушнасьць з боку Эўропы» — так адрэагаваў міністар замежных справаў Беларусі Ўладзімер Макей на забарону расейскім артыстам наведваць Латвію. чытаць далей >

Ідэоляг Гігін шукае амэрыканскі сьлед у катастрофе «малайзійскага боінга»

Рэдактар часопісу Адміністрацыі прэзыдэнта лічыць, што трагічныя падзеі здараюцца ў гісторыі тады, калі гэта выгадна амэрыканскаму ўраду. чытаць далей >

Міхаіл Хадаркоўскі

Расея мусіць выплаціць кампаніі ЮКОС дзясятую частку свайго гадавога бюджэта

50 мільярдаў даляраў кампэнсацыі краіна мае выплаціць паводле рашэньня Трацейскага арбітражнага суду ў Гаазе. Так скончыўся дзесяцігадовы працэс акцыянэраў кампаніі супраць Расеі. чытаць далей >

УСЕ НАВІНЫ
External Widget cannot be rendered.

чытаць іншыя навіны >>
External Widget cannot be rendered.

ТОП-ЛІСТ

СТАЛКЕРЫ СВАБОДЫ
Раман Абрамчук: Адкрываем невядомы Менск на роварах

Відэа Раман Абрамчук: Адкрываем невядомы Менск на роварах

Яму 33 — узрост, калі, згодна з паданьнем, мужчына робіць самы першы крок у галоўнай справе жыцьця. Ён зрабіў гэта, адштурхнуўшыся ад зямлі, каб паехаць на ровары, адкрываючы для сябе і іншых ахінутыя таямніцамі старасьвецкія куточкі роднага гораду. Культуроляг, музыка, эсэіст, краязнавец, ініцыятар тэматычных роварных экскурсіяў па Менску Раман Абрамчук — герой новага выпуску праграмы «Сталкеры Свабоды». чытаць далей >

Café Europa
Belarus - Ex-political prisoner Alyaksandar Autukhovich, 16Jul2014

Мультымэдыі Аўтуховіч: Мяне папярэдзілі, што калі ня зьеду — пасадзяць (ФОТА, ВІДЭА)

Былы палітвязень распавёў пра вяртаньне ў соцыюм, турэмных аўтарытэтаў і палітычных, а таксама пра здароўе зэкаў, уласную бясьпеку ды іншае... чытаць далей >

Цуды і дзівосы Беларусі
Малюнак: П. Татарнікаў (с) 2014

Альгерд Бахарэвіч: Дзьвюхмоўе

Ніхто не спрачаецца, што пагарджаць уласнай нацыянальнай мовай — амаральна. Але ў той самы час шмат хто спакойна ёй пагарджае і амаральным сябе пры гэтым ня лічыць. чытаць далей >

ПА-БЕЛАРУСКУ ВІНЦУК ВЯЧОРКА

Аўдыёслайды Прыгоды адсоткаў у каралеўстве крывых люстэркаў

Што ў Ірляндыі й Швайцарыі можна, а ў Беларусі — не. Піша Вінцук Вячорка. чытаць далей >

ВАРТА

Фотагалерэя Сто грамаў ракіі граціс ад грэка Зорбы

Абуджаная, але неспатоленая любоў да Грэцыі трывала са студэнцкіх часоў. Але краіна здавалася занадта гарачай, і мне не падабалася, што грэкі палілі нямецкія сьцягі і псавалі партрэты Мэркель, якая ўпарта старалася мільярдамі эўра ўратаваць радзіму Пэрыклаў ад банкруцтва. чытаць далей >

ПАДАРОЖЖЫ СВАБОДЫ

Мультымэдыі Пруды — вёска майстроў

Вёска Пруды здаўна славіліся сваімі майстрамі на ўсё налібацкае навакольле. Прудоўскія майстры будавалі хаты, складалі печы і выраблялі бочкі. Ці застаўся хоць які сьлед ад прамінулай славы Прудоў? чытаць далей >

БЯЗ ЧАРКІ І СКВАРКІ

Летняя сьпёка: піць ці саліць?

У гэтым выпуску пра тое, як пазьбегнуць цеплавога ўдару ў гарачыя дні, як самастойна прыгатаваць карыснае марозіва і чаму летам так хочацца кавуна. чытаць далей >

ЗВАНОЧКІ

Аўдыё Жорсткі як Амэрыка

Сыходзім зь яснай хвалі. Раманс пра каханьне. Баклан вялікі і бязьдзюбы. Распусьцілі камуністаў. Пра гэта, а таксама пра спадчыну скіфаў — у новых Званочках. чытаць далей >