«Калі я быў паслом Ізраілю ў Беларусі і даведаўся, што перакладаў Васіля Быкава на іўрыт не існуе, мне вельмі захацелася гэтую сытуацыю зьмяніць.
Зэеў Бэн Ар’е
Чэрвень з Быкавым
Выбралася мне два апавяданьні — «Бедныя людзі» і «Вочная стаўка». Я хацеў бы асабліва спыніцца на апавяданьні «Бедныя людзі».
Выбраў я яго таму, што ў ім ва ўсёй аголенасьці паўстае асноўная тэма Васіля Быкава — маральны выбар. Гэта апавяданьне пра чалавека, які пакутуе над пытаньнем, ці даносіць на свайго студэнта (дакладней — дактаранта), каторы прыйшоў яго пераведаць у цяжкі момант і вёў даволі небясьпечныя размовы. І закрадваецца ў яго думка, каторая мучыла яго ўсё жыцьцё, — а ці не агент ён, ці не падасланы ён, каб раскалоць яго, галоўнага героя, гэтага прафэсара, і ці трэба ў такім выпадку першым паведаміць у органы.
Ён узгадвае ўсё сваё жыцьцё, усё жыцьцё ён падазраваў самых блізкіх у тым, што яны — агенты КДБ, агенты органаў. Урэшце з раніцы першым тралейбусам ён едзе падаваць напісаны ім данос.
Тут на самой справе вельмі характэрнае стаўленьне Васіля Быкава вось да такіх вінцікаў, каторыя круцяцца ўрэшце ў кірунку, патрэбным уладам. Гэта ні ў якім разе не нянавісьць і ні ў якім разе не пагарда. Гэта — шкадоба, гэта — жаль. Таму апавяданьне і называецца «Бедныя людзі». Бедныя таму, што жахліва, што робіць зь імі рэжым, пазбаўляючы іх чалавечай існасьці.
Вось таму я выбраў гэтае апавяданьне і стаў яго перакладаць. Перакладаць Быкава наагул проста, таму што просты яго стыль, ён не багаты літаратурным упрыгожваньнем. Гэта апісаньне жыцьця такім, якім яно ёсьць, дакладна і праўдзіва, без маралізаваньня, бязь нейкага мэтафарычнага аналізу, які складаны ў перакладзе.
Нават здаецца часам: ну а што, уласна, у гэтым? Нічога табе аўтар новага не адкрывае. Але ён адкрывае, таму што менавіта сілай самога жыцьця, менавіта поглядам чалавека, які ведае тое асноўнае, што такое добра і што такое дрэнна, моцныя творы Быкава. Менавіта таму яны, калі іх канчаеш, хочаш таго ты ці ня хочаш, пакідаюць нейкае незьнішчальнае ўражаньне і надоўга пасьля прачытаньня застаюцца з табой ці, нават, больш правільна — застаюцца ў табе».
Чэрвень з Быкавым
- Алесь Мазанік: «Васіль Быкаў — як прыклад, які натхняе ствараць сваю Беларусь»
- Стэфан Эрыксан: «Мяне глыбока закранула, як беларусы разьвітваліся з Быкавым»
- Валеры Стралко: «Мае пераклады Быкава выдадзеныя ў праграме «Ўкраінская кніга»
- Вольга Гулева: «Пакуль жыве быкаўская праўда з намі, дык мы ня згубім сваёй сьцежкі да Беларусі»
- Алена Шалаева: «Быкаў жыве»
- Валеры Мазынскі: «Усё жыцьцё нашу ў сабе жаданьне ставіць Быкава»
- Віка Трэнас: Быкава нават самыя няўрымсьлівыя не наважваюцца «скінуць з парахода сучаснасьці»
- Дзесяць год бяз Быкава
- Джозэф Мозур: «Памяць пра яго застанецца сьвятой»
- Алесь Бяляцкі: «Беларусы маюць свайго Апостала»
- Павал Севярынец: «Кнігі Быкава належаць да нацыянальнай ідэі»
- Зянон Пазьняк: «Сьветлы Быкаў»
- Анатоль Вярцінскі: «Васіль Быкаў як фэномэн...»
- Джым Дынглі: «Быкаў раскрыў, што гэта значыць — быць беларусам»
- Віктар Шалкевіч: «Мне падабаецца Быкаў-чалавек, у якога можна павучыцца»
- Марына Весялуха: «Быкаў — асоба, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні нацыі»
- Алесь Пушкін: «У Быкаву я бачу глыбока веруючага хрысьціянскага пісьменьніка»
- Алег Трусаў: «Бяз Быкава не было б Беларускага Народнага Фронту»
- Сяргей Макарэвіч: «Люблю неваеннага Быкава»
- Ціхан Чарнякевіч: «Быкаў паставіў пытаньні, адказу на якія так і няма»
- Антон Рудак: «Быкаў — гэта філязофія»
- Генадзь Бураўкін: «Васіль быў рэдкім па шчырасьці сябрам»
- Янка Запруднік: «У Быкава, як у Бібліі, — і часовае, і вечнае»
- Уладзімер Някляеў: «Быкаў — гэта нясьцерпная праўда жыцьця»
- Сяргей Законьнікаў: «Галоўнае ў Быкава — праўда, ісьціна і выбар»
- Аляксандар Мілінкевіч: «Хацелася быць падобным да Быкава»
- Юрась Залоска: «Па творах Быкава я рабіў казаньні ў царкве»
- Данута Бічэль: «Быкаў — наперадзе»
- Вітаўт Кіпель: «Амэрыканская крытыка падкрэсьлівае, што Быкаў увёў беларускасьць у літаратуру»
- Аляксандар Лукашук пра Быкава: «Чалавек стагодзьдзя»
- Рыгор Барадулін: «Суровая скала, выкрамненая лютымі вятрамі, — Васіль Быкаў»
Васіль Быкаў. Доўгая дарога дадому (Аўдыёкніга)
«Быкаў на Свабодзе» (PDF)
Выбраў я яго таму, што ў ім ва ўсёй аголенасьці паўстае асноўная тэма Васіля Быкава — маральны выбар. Гэта апавяданьне пра чалавека, які пакутуе над пытаньнем, ці даносіць на свайго студэнта (дакладней — дактаранта), каторы прыйшоў яго пераведаць у цяжкі момант і вёў даволі небясьпечныя размовы. І закрадваецца ў яго думка, каторая мучыла яго ўсё жыцьцё, — а ці не агент ён, ці не падасланы ён, каб раскалоць яго, галоўнага героя, гэтага прафэсара, і ці трэба ў такім выпадку першым паведаміць у органы.
Ён узгадвае ўсё сваё жыцьцё, усё жыцьцё ён падазраваў самых блізкіх у тым, што яны — агенты КДБ, агенты органаў. Урэшце з раніцы першым тралейбусам ён едзе падаваць напісаны ім данос.
Тут на самой справе вельмі характэрнае стаўленьне Васіля Быкава вось да такіх вінцікаў, каторыя круцяцца ўрэшце ў кірунку, патрэбным уладам. Гэта ні ў якім разе не нянавісьць і ні ў якім разе не пагарда. Гэта — шкадоба, гэта — жаль. Таму апавяданьне і называецца «Бедныя людзі». Бедныя таму, што жахліва, што робіць зь імі рэжым, пазбаўляючы іх чалавечай існасьці.
Вось таму я выбраў гэтае апавяданьне і стаў яго перакладаць. Перакладаць Быкава наагул проста, таму што просты яго стыль, ён не багаты літаратурным упрыгожваньнем. Гэта апісаньне жыцьця такім, якім яно ёсьць, дакладна і праўдзіва, без маралізаваньня, бязь нейкага мэтафарычнага аналізу, які складаны ў перакладзе.
Нават здаецца часам: ну а што, уласна, у гэтым? Нічога табе аўтар новага не адкрывае. Але ён адкрывае, таму што менавіта сілай самога жыцьця, менавіта поглядам чалавека, які ведае тое асноўнае, што такое добра і што такое дрэнна, моцныя творы Быкава. Менавіта таму яны, калі іх канчаеш, хочаш таго ты ці ня хочаш, пакідаюць нейкае незьнішчальнае ўражаньне і надоўга пасьля прачытаньня застаюцца з табой ці, нават, больш правільна — застаюцца ў табе».