чацьвер, 23 кастрычніка 2014, Менск 22:52

УСЕ НАВІНЫ / Людзі

Ліпковіч: «Няма габрэяў — няма антысэмітызму»

9 лістапада — міжнародны дзень барацьбы з фашызмам і антсэмітызмам.

x
Ахвярамі генацыду габрэйскага народу, зьдзесьненага нацыстамі, сталі шэсьць мільёнаў габрэяў па ўсёй Эўропе. У Францыі, Аўстрыі, Бельгіі, Нямеччыне, Канадзе, Ізраілі і яшчэ дзясятку краінаў адмаўленьне Халакосту, а таксама памяньшэньне ці апраўданьне яго зьяўляецца крымінальным злачынствам.

У Беларусі падчас халакосту загінула да 80 працэнтаў габрэйскага насельніцтва: ад 600 да 800 тысяч чалавек. Ці актуальная для нас гэтая міжнародная дата? Ці ёсьць у нас антысэмітызм?

«Які гэты дзень для нас? — сам сабе задае пытаньне Кузьма Казак, дасьледчык гісторыі Другой сусьветнай вайны, дырэктар Гістарычнай майстэрні. — Гэта толькі маленькая кропка. Усяго невялікая колькасьць гісторыкаў, грамадзкіх установаў нагадваюць сёньня Беларусі пра тое, што было, здаецца, далёка. Але гэта вельмі блізка да нас, мае дачыненьні і да нашай гісторыі і да сёньняшняга дня. Што мы бачым у 1938 годзе? Зьяўляецца варожасьць, шуканьне ворагаў, вызначэньне гэтага ворагу. І гэта стала катастрофай — Галакостам».

«Барацьба з фашызмам дагэтуль актуальная, — упэўнены публіцыст і блогер Яўген Ліпковіч. — Заўжды спакушальна прыбраць тонкую мяжу паміж нацыянальным сацыялізмам і звычайным нацызмам. У нас, у Беларусі, да лёзунгу „кроў ды глеба“ дадаецца яшчэ і „мова“ як неабходны і абавязковы кампанент».

Ліпковіч згадвае шырока вядомае выказваньне Аляксандра Лукашэнкі пра ролю Адольфа Гітлера ў гісторыі Нямеччыны , а таксама ягоныя ж закіды ў бок габрэяў, якія амаль не прывялі да дыпляматычнага скандалу. «Калі вы былі ў Бабруйску, вы бачылі, у якім стане горад. Страшна было зайсьці, сьвінушнік быў. Гэта быў у асноўным габрэйскі горад, вы ведаеце, як габрэі ставяцца да месца, дзе жывуць», — сказаў беларускі прэзыдэнт на прэс-канферэнцыі для расейскіх журналістаў 12 кастрычніка 2007 году. На гэтыя словы рэзка адрэагаваў тагачасны амбасадар Ізраілю ў Беларусі Зэеў Бэн-Ар’е, наўпрост назваўшы такія выказваньня антысэміцкімі. А міністарка замежных справаў Ізраілю Цыпі Ліўні з нагоды словаў Лукашэнкі зьвярнулася да сусьветных лідэраў з патрабаваньнем узяць на сябе адказнасьць за барацьбу супраць антысэмітызму, які падымае «пачварную галаву ў розных частках сьвету».

«Не скажу, што шмат праяваў антысэмітызму. Пішуць на платах, на лаўках. Але ня так, як, напрыклад, у Прыбалтыцы ці ў Францыі нават. Мы ў гэтым сэнсе лепшыя. Але н нельга супакойвацца. Мы мусім быць адзіныя ў гэтым пытаньні. Гэта сур’ёзны дзень», — кажа старшыня Саюза беларускіх яўрэйскіх грамадскіх аб’яднанняў і абшчынаў Леанід Левін.

На прэсавай канферэнцыі 22 кастрычніка ён цьвёрда запэўніў, што антысэмітызму на дзяржаўным узроўні ў Беларусі няма. «Няма габрэеў — няма антысэмітызма, — парыруе Яўген Ліпковіч — На месцы габрэйскіх могілак будуюцца стадыёны, а на магілах малююць свастыкі. У той жа час беларускую пячонку персаджваюць ізраільскаму шпіёну».

Непаліткарэктныя выказваньні вышэйшых дзяржаўных службоўцаў, а таксама бязьдзеяньне праваахоўных органаў у дачыненьні да актаў вандалізму у адносінах да габрэйскіх помнікаў, могілак, або іншай маёмасьці абгрунтавалі ўнясеньне Беларусі ў сьпіс парушальнікаў свабоды веравызнаньня.

Сапраўды, факты вандалізму на могілках, у тым ліку і габрэйскіх, ня рэдкасьць. Сёлета ў ліпені ў Магілёве аблілі фарбай памятны знак «У памяць аб габрэях — ахвярах нацызму», які стаіць на месцы колішняга Магілёўскага гета. Неаднаразова цярпеў ад вандалаў першы і на доўгі час адзіны на тэрыторыі СССР помнік ахвярам Галакосту Яма. Усталяваны яшчэ ў 1947 годзе на месцы менскага гета, ён меў нават надпіс на ідыш.



Да агульнага няшчасьця ахвярамі вандалізму робяцца помнікі ня толькі габрэйскай гісторыі і культуры. Рэгулярна прыходзяць паведамленьні пра вандалізм у Курапатах. Як кажа старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч «У нас ніводзін пагост не застрахаваны ад вандалаў»

У беларуска-нямецкай Гістарычнай майстэрні габрэйская гісторыя дасьледуецца пасьлядоўна. «Сёньня маладыя гісторыкі і настаўнікі гісторыі зьбяруцца ў сярэдняй школе № 133, каб узгадаць падзеі Крыштальнай ночы, — распавядае Казак. — А 10 лістапада пачынаецца падзея, зьвязаная з дэпартацыяй габрэяй зь Нямеччыны. Зусім нядаўна ў гістарычнай майстэрні была адкрытая новая выстава, прысьвечаная як раз гэтай тэме. Гэтая выстава і „наведае“ сярэднюю школу. Заўтра ж маладыя гісторыкі з гістарычнага факультэта БДУ паедуць у мэмарыяльны комплекс Асьвенцым».

Зрухі ёсьць, кажа Кузьма Казак. Найперш яны зьвязаныя з тым, што гісторыяй цікавяцца маладыя людзі. «Галакост — вельмі значнае пытаньне, асабліва для маладых людзей. Яго гісторыя не павінная замяняцца падзеямі толькі Вялікай айчыннай вайны, падзеямі ўнутранага кшталту. Гэты дзень дае магчымасьць па-іншаму паглядзець на гісторыю. Пакуль, на вялікі жаль, у нас у Беларусі вялікая колькасьць вёсак, якія згубілі сваю гісторыю. А яна як раз зьвязаная з гісторыяй габрэйства».

«Вось глядзіце, — распавядае Казак. — у нас на Беларусі вельмі шмат вёсак — гэта былыя габрэйская мястэчкі. Падчас другой сусьветнай вайны яўрэйства было зьнішчанае і зараз у гэтых вёсках не застаецца аніводнай старонкі габрэйскай гісторыі. Гэта вельмі дзіўна. Адна з такіх вёсак — вёска Гарадок Маладэчанскага раёну. Гэта 90 км ад Менску. У самой вёсцы захаваўся будынак сынагогі, габрэйскія могілкі, месца 710 габрэяў з гэтай вёскі. Зараз мы вядзем вялікую працу па расшукваньні дакумантаў. Да росшуку далучылася школа, студэнты ўнівэрсытэта, а таксама грамадзкія ініцыятывы. Мы б вельмі хацелі праз гэты прыклад паказаць тысячам маленькім вёскам у Беларусі, што яны могуць знайсьці не такую даўнюю гісторыю».

«Антысэмітызм пачынаецца там, дзе лічаць габрэеў. Лукашэнка лічыць, што ў ягонай адміінстрацыі два габрэі. Я ўпэўнены, што іншыя хаваюцца», — кажа Яўген Ліпковіч.

Між тым у Беларусі яшчэ прыканцы 60-х гадоў было 150 тысяч габрэяў. А ўжо паводле апошняга перапісу толькі 12 з паловай тысяч жыхароў краіны назвалі сябе габрэямі. Гэта 0, 1% усяго насельніцтва. Пры канцы 19 стагодьдзя, усяго якіх 115 гадоў таму, габрэі ў Беларусі было амаль 14 адсоткаў.

Даведка «Свабоды»

У ноч з 9 на 10 лістапада 1938 году карычневакашульнікі, члены штурмавых атрадаў СА, ініцыявалі масавыя габрэйскія пагромы. Прынамсі 91 чалавек загінуў, сотні і тысячы былі параненыя і зьнявечаныя. Наступным ранкам вуліцы гарадоў Нямеччыны і Аўстрыі пакрылі шклянымі ашкепкамі ад разьбітых вітрынаў крамаў і вокнаў дамоў. Таму ноч, якая лічыцца пачаткам Галакосту, у гісторыі называюць «Крыштальнай» ці «Ноч разьбітых вітрынаў».
Гэтая дыскусія закрытая.
Сартаваць камэнтары
Камэнтары
     
Імя:: Mixacь
09.11.2012 12:41
Вызначана, што антысэмітызм, фашызм, камунізм і другія "ізмы" ёсць вынікам комплексу непаўнавартасьці як на пэрсанальным так і на дзяржаўным ўзроўні. Як правіла, паспяховыя людзі і квітнеючыя дзяржавы на гэтыя "ізмы" не хварэюць.

Імя:: Бенедзікт
09.11.2012 12:43

Маю стойкае ўражаньне, што Ліпковіч - звычайны правакатар.

Імя:: стары Горад:: менск
09.11.2012 13:16
«Барацьба з фашызмам дагэтуль актуальная, — упэўнены публіцыст і блогер Яўген Ліпковіч. — Заўжды спакушальна прыбраць тонкую мяжу паміж нацыянальным сацыялізмам і звычайным нацызмам. У нас, у Беларусі, да лёзунгу „кроў ды глеба“ дадаецца яшчэ і „мова“ як неабходны і абавязковы кампанент».

подла так казаць, брыдка чытаць. Дзяшовенькі такі "блёгер".

Імя:: NYT
09.11.2012 21:18
Ліпковіч - антыбеларусіянст. Вы паглядзіце як ён выступае супраць беларускай мовы. Ліпковіч, мы паважаем тых жыдоў, якія паважаюць нас, беларусаў. Калі ты супраць беларушчыны, то мне ўсё адно якой ты нацыянальнасці. Вось Змітрок Бядуля колькі зрабіў для агульнай беларускай культуры, а што зрабіў Ліпковіч апрача танных правакацый?
Belarus – RFE/RL competition for the best slogan, undated
Настройцеся на Свабоду!

Новыя хвалі Свабоды ад 26 кастрычніка

Андрэй Хадановіч, архіўнае фота

Лукашэнка паўтары гадзіны адказваў на пытаньні Андрэя Хадановіча

Лукашэнка запэўніў, што можа вольна і спакойна перайсьці на беларускую мову, і для гэтага яму трэба дзьве гадзіны паразмаўляць на ёй з суразмоўцам. чытаць далей >

УСЕ НАВІНЫ
External Widget cannot be rendered.

чытаць іншыя навіны >>
External Widget cannot be rendered.

ТОП-ЛІСТ

ВАРТА
Партрэт Станіслава Аўгуста Панятоўскага невядомага польскага мастака канца ХVІІІ-пачатку ХІХ стагодзьдзя

За каралём Панятоўскім, за Ажэшкай і Пілсудзкім — у Друскенікі

У доме з бэльвэдэрам над возерам у Друскеніках сёньня выстаўляюцца пяць партрэтаў апошняга караля Рэчы Паспалітай і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага. Атмасфэру Друскенік любіла Эліза Ажэшка. чытаць далей >

ПА-БЕЛАРУСКУ ЗЬ ВІНЦУКОМ ВЯЧОРКАМ

Вышэйшая ліга — яшчэ не найвышэйшая

Або як параўнаць Віленскі ўнівэрсытэт з Акадэміяй кіраваньня пры прэзыдэнце. Піша Вінцук Вячорка. чытаць далей >

Цуды і дзівосы Беларусі
Малюнак Павел Татарнікаў (с) 2014

Альгерд Бахарэвіч: Пан сахі і касы

Пра тое, што ён пан сахі і касы, кожны беларус ведае зь дзяцінства. Калі, вядома, ён сапраўдны мужык. чытаць далей >

БЯЗ ЧАРКІ І СКВАРКІ

Змагаемся з дэпрэсіяй-2: пяць практычных парадаў дыетоляга

Мэдыкі адрозьніваюць некалькі тыпаў дэпрэсіі. У мінулым выпуску мы распавялі аб сэзонным афэктыўным расстройстве (САР) і прапанавалі пяць дыеталягічных парадаў па барацьбе зь ім. У гэтым выпуску — наступныя пяць. чытаць далей >

CAFÉ EUROPA
Вітаўтас Ландсбергіс

Захад пакуль не здаецца Пуціну — Ландсбергіс

Першы кіраўнік незалежнай Літвы Вітаўтас Ландсбергіс выказаўся наконт вайны ва Ўкраіне, апошніх заяваў Аляксандра Лукашэнкі і сытуацыі з расейскамоўнай меншасьцю ў Літве. чытаць далей >

Валянцін Жданко

Аўдыё «Раніцай молімся ў царкве, а вечарам палім язычніцкія вогнішчы...»

Увесь апошні год амаль у кожным допісе, адрасаваным на Свабоду, у той ці іншай форме гучыць украінская тэма. Многія слухачы, спрабуючы асэнсаваць падзеі ў Кіеве і на Данбасе, шукаюць глыбінныя прычыны канфлікту ў супольнай савецкай гісторыі, і найперш — у пэрыядзе, калі Савецкі Саюз слабеў і распадаўся. чытаць далей >

ПАДАРОЖЖЫ СВАБОДЫ
Віктар Шутовіч

Фотагалерэя Памяць пра Віктара Шутовіча жыве ў Барысаве

Беларускі ксёндз Віктар Шутовіч, якога з захапленьнем да гэтае пары ўспамінаюць на Віленшчыне, пасьля 10-гадовай адседкі ў лягеры жыў у Барысаве, дзе і памёр у 1960 годзе. Ці засталіся ў гэтым горадзе сьляды беларускага сьвятара і культурнага дзеяча? чытаць далей >

Свабода ў турмах
Ілюстрацыйнае фота

Мультымэдыі У менскім аквапарку: «Мяне адвялі далей ад відэакамэраў і пачалі зьбіваць»

Калі чалавек нешта скраў у супэрмаркеце, ці дае гэта права ахоўнікам ужываць у дачыненьні да яго фізычную сілу? А калі чалавек ня скраў, а яго абзываюць злодзеем і пачынаюць абшукваць? чытаць далей >