Блогі / Пятро Садоўскі

“Карта паляка”: прагматычны патрыятызм

17.02.2008 23:20
Пятро Садоўскі


Нашаму скутаму грамадству, дзе СМІ і гуманістычная сфэра манапалізаваліся дзяржавай, а недзяржаўныя, так і не дасягнуўшы якасна высокага ўзроўню, маргіналізаваліся, пагражае непазьбежная прымітывізацыя. Наш розум палітызуецца, зьявы і факты штодзённага быцьця мы ўсё часьцей трактуем на ўзроўні гатовых стэрэатыпаў, што склаліся пад уплывам часам ужо неактуальных ведаў і некрытычна ўспрынятага чужога досьведу.

Водгукі ў сеціве ды інтэрвію зь беларусамі на вуліцах з нагоды ўвядзеньня ўрадам Польшчы польскай карты для этнічных палякаў за мяжой, заява нашага МЗС, якое спадзяецца на “сатысфакцыю” аж праз Вэнэцыянскі суд, сьведчаць, што гэта падзея разглядаецца выключна ў палітычнай плоскасьці. Дапускаю, што я нешта не пачуў і нешта не прачытаў. Аднак, калі мне пазваніў журналіст зь Беларускай рэдакцыі Польскага радыё і запытаўся пра маю ацэнку гэтай падзеі як колішняга дыплямата, я адчуў, што для некаторых празаічных простых рэчаў у гэтай гісторыі людзі “ня маюць вушэй”, а шукаюць вялікую геапалітыку. Выступ Лукашэнкі перад студэнтамі журфаку БДУ, а таксама ягоны камэнтар падчас наведаньня віцебскага “Віцязя” сьведчаць пра тое самае.

Нават калі шукаць вялікую палітыку ў тым, што гэтая “польская карта” скіраваная перш за ўсё на польскую дыяспару на Ўсходзе, усё роўна, як кажуць, у “сухой рэшце” застанецца жыцьцёвая проза, у якой няма нічога новага.

Незалежна ад таго, дзе і якія разумныя галовы ў Польшчы плянавалі гэты праект, нічога надзвычайнага з пункту гледжаньня фэномэну нацыянальных дзяржаваў і міжнароднага права ў ім няма. Кожны народ, дафармоўваючы сваю нацыю – асабліва ў найноўшай гісторыі – абапіраецца на свае гістарычныя (гераічныя і пакутніцкія) міты, актуалізуе нацыянальныя інтарэсы (якія могуць трактавацца суседзямі або хаўрусьнікамі як эгаізмы) час ад часу апэлюе да этнічнага і рэлігійнага патрыятызму, вырашаючы бягучыя жыцьцёвыя праблемы.

У маім уяўленьні Польшча і сёньня – больш чым нацыя ў традыцыйным эўрапейскім разуменьні. Яна чымсьці нагадвае габрэйскую супольнасьць. Хто знаёмы з патрыятычна-рэлігійнымі захапленьнямі Адама Міцкевіча ў апошнія гады ягонага жыцьця і спробы стварыць габрэйскі легіён на грошы Ротшыльда на расейска-турэцкім фронце, зразумее, пра што я гавару. Польшча, краіна з глыбокімі каталіцкімі традыцыямі, хаця і зьяўляецца чальцом ЭЗ, але не падзяляе пакуль афіцыйных мультыкультуральных “постнацыянальных” настрояў тыпу галяндзкіх ці нямецкіх, не сьпісала ў архіў гістарычны патрыятызм. Яшчэ адзін імпульс да мацаваньня патрыятызму і абароны нацыянальных інтарэсаў, хаця і не зьяўляецца цалкам паліткарэктным з гледзішча эўраінтэграцыі, аднак для Польшчы будзе карысны. Тысячы палякаў зьехалі на заробкі ў Скандынавію, Вялікую Брытанію, Нямеччыну. Навошта палякам прымаць у вызваленыя нішы імігрантаў з Бангладэш, калі можна атрымаць працавітых, дастаткова кваліфікаваных, блізкіх па мове і культуры грамадзян суседняй краіны, дзе іх, мякка кажучы, ня вельмі песьцяць? Ці не пра тое ж марыць і Расея, заклікаючы сваіх суродзічаў вяртацца на Радзіму з абшараў былога СССР, аднак ня можа па-жыцьцёваму іх прывабіць?

Ня трэба забывацца і на дэмаграфію. Узгадайце спрэчкі Польшчы і Брусэлю пра квоты, працэнты і лічэбнасьць насельніцтва краінаў-чальцоў ЭЗ. Гожыя для Польшчы беларусы хутка інтэгруюцца і з “картачных” палякаў стануць грамадзянамі. Нікога ў Беларусі указам прэзыдэнта не прывяжаш. Гэта ж трэба быць абсалютным ненавісьнікам свайго народу і ня вельмі разумным чалавекам , каб выцясьняць нацыянальных патрыётаў за мяжу і публічна ганарыцца тым, што да нас прыяжджаюць на жыхарства людзі з далёкіх краёў, часта выпадковыя асобы, не заўсёды з самай лепшай біяграфіяй, адукацыяй і намерамі!

У свой час немцы, пасьля аб’яднаньня краіны, на выключна льготных умовах дазволілі перасяленьне “савецкіх немцаў” на этнічную радзіму, што, дарэчы, адпавядала спэцыяльнаму дадатку да артыкулу аб грамадзянстве ў Канстытуцыі ФРГ, дзе генэтычныя немцы мелі прыярытэтнае права на атрыманьне грамадзянства. Праўда, скалечаная працоўная мэнтальнасьць “савецкіх” немцаў перашкаджала ім інтэгравацца і рабіць кар’еру. І ня ўсе немцы ўхвалялі палітыку дзяржавы ў падтрымцы “родных” этнічных рэпатрыянтаў. І ня ўсе палякі падтрымліваюць сёньня ідэю “карты паляка”: бясплатных месцаў ва ўнівэрсітэтах ды сацыяльных ільготаў у сёньняшняй Польшчы і “карэнным” грамадзянам не хапае. А Эўразьвяз на такую “нацыяналістычную” праграму грошай можа і ня даць. Прыйдзецца польскаму ўраду хітрыць ды закрытыя балянсы гарбузаваць. Аднак, думаю, што касьцельныя беларусы-палякі будуць удзячнымі і пасьпяховымі “картачнымі” студэнтамі і гастарбайтэрамі, а потым, можа, і грамадзянамі Польшчы.

Ці ўзгадайце тых жа прыбалтаў, што заклікалі сваіх суайчыньнікаў вярнуцца на радзіму пасьля здабытай незалежнасьці. Падобныя крокі рабілі ў свой час і вугорцы. А што амэрыканская грын-карта – ня тое самае? Краіна імігрантаў адбірае лепшых. Тут яшчэ не-постнацыянальная Польшча “зьбірае” на свае тэрэны рухавых, па-добраму авантурных, па-нэафіцку патрыятычных асобаў, якія былі часта пасынкамі на сваёй беларускай Радзіме.

Лепш бы наш МЗС заахвочваў амбасадараў за мяжой зь беларускай дыяспарай хаця б у тэлеінтэрвію па-беларуску гаварыць, чым ноты пратэсту на палякаў пасылаць. І горка, і сьмешна, і зайздросна. Палякі – разумная нацыя. Калі ж ужо ў нас хопіць розуму аб’явіць пра сваю “карту беларуса”? Пакуль што наш кіраўнік дзяржавы абяцае суседзям, што, прыехаўшы да нас, яны будуць “чувствовать себя лучше, чем дома”.

 
 
 
Вы хацелі б выказацца?
Імя *
Горад
E-mail
Камэнтар *
Перш чым камэнтар будзе пасланы... правілы форуму

Камэнтары 1-18 (з 18)
Імя:: RADA
18.02.2008 00:40

Насамрэч, якая логіка заахвочваць да нас расейцаў. Чысты папулізм, ці за гэтым штосьці стаіць?


Імя:: Vlad
18.02.2008 10:15

Вельми разумна. Згодны в усiмi довадамi Cадоускага


Імя:: Валеры Грыцук
18.02.2008 14:45

"Смешались в кучу кони, люди..." Вось такі вынік спадара Садоўскага. 1. А як адрэгавала Румынія нна "карту Вннгра " і г.д. ? Усё трэба аналізаваць у катэксце. Не ўсё тоя золата, што жоўтае.


Імя:: Кася Горад:: Менск
18.02.2008 17:58

Крышачку незразумелае азначэнне "касцельныя беларусы-палякі", гэта ж не "карта каталіка", ці вы лічыце, што УСЕ каталікі палякі?


Імя:: Siarhei
18.02.2008 19:18

Karta paliaka ne mae na uwaze natcianalnast albo werawiznatcenne. Use nastcadki gramadzian Polshi, maiutc na iae atrimanne prawa. A geta znatcic sto use naselnitctwa Zahodniai Belarusi moja atrimatc " kartu paliaka".
Naiaunasc polskaga gramadcianstwa, wiratawala tisiatci belarusau u 45-46 ad departacii u SSSR. Spitaitce u belarusau ameriki, canadi, australii iah iani tudi z'ehali , iak polskie gramadziane


Імя:: Уладзімер
18.02.2008 19:33

"касцельныя палякі" - гэта беларусы якія пачуваюць сябе палякам толькі з-за таго,што належаць да касцёлу.


Імя:: ACDC
18.02.2008 21:04

Канешне,ва увядзенни карты паляка ёсць доза прагматызму, але не трэба забываць, што Польшча мае маральны абавязак перад сваими грамадзянами (и их нашчадками) якия засталися у СССР пасля 1939 года и не хацели або не магли адсюль зехаць, яны успрымаюць гэта як належнае не думаючы пра асабистую карысць.


Імя:: Lachouski Uladzimier Горад:: Uladzimier
18.02.2008 22:01

Dobry artykul, Dzic'ka Piatro.


Імя:: людзміла Горад:: В.Бераставіца
18.02.2008 22:19

Сын жыве ў Польшчы 7 год. Ажаніўся на польцы, ёсць 2 дачкі.Мае карту ПМЖ, але Ў грамадзянстве адмовілі.Дзіўна !?


Імя:: П.Садоўскі
19.02.2008 08:19

Усім, хто адклікнуўся:Разумею ўсе Вашыя заўвагі.Разумею. што ня ўсе касьцельныя беларусы ёсьць палякамі і г. д. У гэтым выразе ёсьць доля горкай іроніі.У кароткім запісе ўсе нюансы не растлумачыш.Галоўны патас маіх развагаў: калі ж мы будзем, як усе людзі, дбаць пра сваё? Ня трэба нам, як расейскім падбрэхічам,з падачы дзяржаўных мэдыяў кідацца на Польшчу.Кожная дзяржава, калі яна сувэрэнная. мае свае інтарэсы.Польшчу нельга ідэалізаваць,але ж трэба паважаць сябе.


Імя:: За нашу і вашу... Польшчу
19.02.2008 11:21

сп.Садоўскі сьцяміў службу, выказваецца паводле
вясковага лукаўства: нашым і вашым.
У той час, калі калхозны клан ажыцьцяўляе ў РБ палітыку брутальнай русіфікацыі, польскі ўрад вырашыў пацягнуць коўдру на сябе і адарваць на карысьць польскай нацыі частку нашага насельніцтва, спэкулюючы на старых чыньніках - касьцёльным паляцтве і пэрспэктыве палітычнай паняволенасьці ў выпадку анэксіі ў склад пуцінскай Расеі.Нешта падобнае адбывалася ў расейскай імпэрыі ў 19 ст,калі ў палякі перабегла незьлічоная колькасьць літвінаў. Патрэбна апроч іншага, усяго няшмат - вызнаць сябе палякамі, часткай польскай нацыі. На гэтай глебе ўсё насельніцтва РБ патэнцыйна мае шанец паваліць ў амбасады за "картамі паляка" каб трапіць у Эўразьвяз. Канфэсійнае вызнаньне нават не мае значэньня - сёньня ў РП апроч каталікоў ёсьць атэісты,праваслаўнікі, пратэстанты, . Аналіз крыві, мачы, etc. здаваць ня трэба. Гэта - цудоўны палітычны дэмарш палякаў. Калхозная тыранія ў РБ перастае момантам існаваць, а мы інтэгруемся ў Эўропу, а там далей і ў вялікі вольны сьвет. Vivat Bialorus!


Імя:: Валеры Грыцук
19.02.2008 15:27

Факты і толькі факты. Інтэрнет дае закон аб Карце паляка ад 7.09.2007
Мой пераклад. “””Арт.2 Карта паляка можа быць выдана асобе, хто заяўляе ПРЫНАЛЕЖНАСЬЦЬ да Народу польскага і выкануе ўмовы:1) пакажа сваю повязь з польскасцю праз веданьне польскага языка, які лічыць матчыным !!!!! і культываваньне польскіх традыцый і звычаеў.2)…..зложыць пісьмовую заяву о прыналежнасьці да Народу польскага 3)удаводніць, што наймней адзін з бацькоў або двое прадзядкоў былі народовосьці польскай або валодалі польскім грамадзянствам …..падцвердзіць сваі актыўныя !!! дзеяньня на карысьць языка і культуры польскай за апошнія тры гады…
Арт.3 Карта поляка ёсьць дакументам, які па падцьвярджае !!! прыналежнасьць да Народу польскага.””” http://www.abc.com.pl/serwis/du/2007/1280.htm
Напалову праўда – гэта хлусня ! Ці разумее гэта спадар Садоўскі і нейкі Siarhei ???
Шкада, што эксперты Радыё не чытаюць дакументы, а спадар Дракахруст ня хоча даць наўпрост інфармацыю дакумента.


Імя:: Stralcou-Karwacki
19.02.2008 15:46

da Hrycuka: tak usio tak jak Pan pisza, sapraudy treba sklasci deklaracyju ab prynaleznasci da polskaha narodu, ale szto u hetym niazhodnaha z nacyjanalnym swietapohladam? Ci my nie chacieli b, kab miljony naszych suajczynnikau sklali deklaracyju ab prynaleznasci da naszaha narodu? Ci Panie Hrycuk, wy baiciesia, szto bolszasc naszych suajczynnikau takuju deklaracyju z roznych pryczyn skladac nie zachoczuc? Dyk treba lepiej pracawac, a nie na palakau narakac. Pracuj pilna i tut budzie Wilnia!


Імя:: Валеры Грыцук
19.02.2008 16:14

Да пана "Stralcou-Karwacki". Ці пан ведае, што на Беларусі ёсьць пераслед за беларускую мову "
Ці пан ведае, што на Беларусі "стан военны" ужо 14 гадоў. а не 14 месяцаў ,як у Польшчы?
Вельмі лёгка даваць саветы цяжка хвораму ( беларусам), як яму стаць здаровым ...


Імя:: Stralcou-Karwacki
19.02.2008 23:13

da Pana Hrycuka. Wydatna wiedaju ab pierasledzie. Ale u historyi roznyja nacyi pierazywali pierasled. Tyja z palaki na praciahu 120 hod. Irlandcy uwohule niekalki stahoddziau da 1918 h. Sila nacyi prajaulajecca u wyprabawanniach. A bielarusy nazal na praciahu XX st u asnounym wyznaczalisia kanfarmizmam.


Імя:: Псэўда-poliak
19.02.2008 23:49

А ў Курапаты не хацеў бы, прыпольшчоны нонканфарміст Карвацкі? Немалады ўжо, але ганарыстасьць прыпольскага нэафіта адварочвае...


Імя:: Stralcou-Karwacki
20.02.2008 10:50

Pseuda-Palaku: slawa niepieramoznym agentam KGB! Niachaj zywie Feliks Edmundawicz! Wy mabyc z takich "palakau".


Імя:: Сябар
01.03.2008 12:52

Слушна, спадар Пятро, усё слушна. Але ж і вельмі скрушна, балюча. Асабліва, калі гаворым пра сваіх суседзяў як разумную нацыю (што ў мяне таксама не выклікае сумненьня), гледзячы на сябе, на тых жа беларускіх амбасадараў за мяжой... Але ж трэба памятаць, што не так даўні той час, калі амбасадарам быў і сам спадар Пятро і шмат падобных на яго -- з роднай мовай на вуснах, сэрцам патрыёта і г.д. Куды ўсё дзелася і чаму -- вось пытаньне. Трэба рэчы называць іх імёнамі, можа, тады і зразумеем, у якой пастцы нас трымаюць і хто. Дзякуй за разумны артыкул.

Камэнтары 1-18 (з 18)
Падзяліся навіной:
Del.icio.us Google Bookmarks