Лінкі ўнівэрсальнага доступу

У Магілёве ўпершыню за многія гады паказалі беларускамоўную опэру паводле аповесьці Караткевіча


Пастаноўка скончаная. Актораў не адпускаюць са сцэны

Пастаноўка скончаная. Актораў не адпускаюць са сцэны

Спэктакаль «Сівая легенда» паводле аднайменнай аповесьці Ўладзімера Караткевіча ў абласны цэнтар прывёз Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету Беларусі.

Маштабную пастаноўку, у асобных фрагмэнтах якой удзельнічалі да сотні артыстаў, магілёўцы віталі авацыямі. Рэжысэр-пастаноўшчык Міхаіл Панджавідзэ расказаў Свабодзе пра адметнасьці опэры ды пра сваё стаўленьне да творчасьці Ўладзімера Караткевіча, а магілёўскія гледачы падзяліліся сваімі ўражаньнямі ад пастаноўкі.

Міхаіл Панджавідзэ

Міхаіл Панджавідзэ

На сцэне глядзельнай залі магілёўскага Палаца вобласьці — мітусьня перад рэпэтыцыяй спэктакля. Да паказу некалькі гадзінаў. Акторы, кожны па-свойму, рыхтуюцца да прагону опэры. Ня ўсе дэкарацыі пасьпелі выставіць. З тых, што на месцы, кідаюцца ў вочы вялікі панскі ложак, камін ды рыцарскі рыштунак. Рэжысэр-пастаноўшчык Міхаіл Панджавідзэ дае апошнія ўказаньні акторам і тэхнічнай абслузе.

Праграмкі «Сівой легендаы»

Праграмкі «Сівой легендаы»

На гутарку з журналістам ён адводзіць пяць хвілін. Заўважае: буду старацца гаварыць па-беларуску, але давядзецца зьбівацца і на расейскую мову. Не бяз гонару адзначае, што новая рэдакцыя «Сівой легенды» — ягоная прапанова:

«Я калі быў прэтэндэнтам яшчэ на гэтую пасаду, прапанаваў зрабіць гэтую опэру зноў, бо яна ўжо ішла. Гэта новая рэдакцыя. Для мяне яна дужа цікавая. Гэта мая любоў, маё дзіця. І я рады, што яе пакажуць упершыню ў Магілёве, а потым у Гомелі...»

— Вы сказалі, што яна вам цікавая. А чым яна цікавая?

— Ідэя ў ёй дужа прыгожая. Усе спрабуюць трактаваць Караткевіча ў палітычных і нацыянальных аспэктах, але гэты твор быў напісаны больш цікавым і гуманістычным. Гэта гісторыя пра любоў. Беларусь, як і ўвесь сьвет, такія моманты перажывала. І рэцэпт ад Караткевіча — гэта любоў, якая дазволіць перажыць усё. Трэба не забываць, што тутэйшая зямля называлася ў розныя часы па-рознаму. Тут былі розныя дзяржавы, а вось сама зямля была адна і тая ж. На ёй у поце і крыві расьцілі дзяцей сваіх і хлеб людзі. Дык вось трэба любіць і бараніць сваю зямлю.

Фрагмэнты опэры «Сівая легенда».

Фрагмэнты опэры «Сівая легенда».

— Караткевіч — знакавы для беларусаў пісьменьнік і творца. Ці адчувалі вы гэтую знакавасьць, калі працавалі над опэрай? Многія беларусы, прачытаўшы Караткевіча, вярталіся дамоў — пачыналі гаварыць па-беларуску, цікавіцца гісторыяй Беларусі.

Вы ж бачыце, я крыху гавару па-беларуску. І пасьля Караткевіча. Гэта таксама, відаць, было і ёсьць. Я пазнаёміўся зь беларускай літаратурай адразу з Караткевіча, таму я адразу не адчуў ягоную адметнасьць. Я спачатку думаў, што ў вас уся літаратура такая.

Фрагмэнты опэры «Сівая легенда».

Фрагмэнты опэры «Сівая легенда».

— Якая — такая?

— Ды цікавая, крутая. Караткевіч для мяне наагул поўны сэнсаў, поўны алюзіяў. Цікавы перадусім літаратурна. Вось я зараз скажу, і за гэта на мяне ўся лібэральная Беларусь ашчэрыцца: вось калі даваць Нобэлеўскую прэмію, дык гэта Караткевічу. Вось прабачце мяне. Але гэта сапраўдная літаратура.

Фрагмэнты опэры «Сівая легенда».

Фрагмэнты опэры «Сівая легенда».

— Што было самае складанае ў працы над гэтай опэрай — перадаць характары, вярнуцца ў той час?

Зразумець праблему, пытаньне: „Што рабіць, калі хочаш застацца беларусам.

Паглядзець беларускамоўны опэрны спэктакль прыйшло нямала магілёўцаў. Заля на тысячу месцаў амаль уся была запоўненая. Некаторыя фрагмэнты пастаноўкі віталіся працяглымі воплескамі — асабліва тыя, у якіх акторы ў сваіх партыях згадвалі адданасьць краю, мужнасьць у яго абароне ды вернасьць каханьню. Завяршылася опэра воклічамі «Брава» і некалькімі нясьмелымі «Жыве Беларусь». Хвілін пятнаццаць гледачы не адпускалі актораў са сцэны.

Паглядзець беларускую опэру прыйшло багата магілёўцаў. Яны віталі актораў воплескамі і воклічамі «Брава».

Паглядзець беларускую опэру прыйшло багата магілёўцаў. Яны віталі актораў воплескамі і воклічамі «Брава».

«Упершыню гляджу менавіта беларускую опэру — яна захоплівае. Ня можаш адарвацца, — дзеліцца ўражаньнямі дзяўчына. — Не твае думкі дамінуюць, а героі кантралююць твае эмоцыі. І дужа музыка цудоўная».

«Яна захоплівае, — далучаецца да гутаркі сябар дзяўчыны. — Музыка Дзьмітрыя Смольскага шыкоўная. Першы акт спэктакля прайшоў на адным дыханьні. Неўзаметку».

«Дужа добра, што опэра на беларускай мове, і дужа добра, што гістарычныя падзеі не забываюцца, — кажа яшчэ адна слухачка. — Твор прысьвечаны Магілёўшчыне і магілёўцам — гэта таксама дужа прыемна. Я перачытала амаль усяго Караткевіча. І „Чорны замак Альшанскі“ і „Каласы пад сярпом тваім“. Чытала разам з унукамі. Караткевіч, безумоўна, наша гордасьць. Самае галоўнае, што ягоныя творы даходзяць да людзей».

«Найбольш уразіла музыка. Яна цудоўная. Шыкоўны быў харавы сьпеў», — адзначае яшчэ адна глядачка опэры. — Караткевіч наагул майстар апяваць гісторыю. Ён рамантычна апісвае гістарычныя падзеі. Гэта дужа прыцягвае чытачоў»​.

«Наагул беларускамоўных пастановак недастаткова, — дадае жанчына. — Тыя, у каго ёсьць магчымасьць на іх зьезьдзіць у Менск, таксама скажуць, што недастаткова. А ў Магілёве мы такую пастаноўку чуем упершыню. Наш тутэйшы тэатар ня мае, наколькі я ведаю, спэктакляў на беларускай мове. Дзякуй менскаму тэатру. Няхай бы часьцей прыяжджалі. Беларускамоўных пастановак нам не хапае».

Аповесьць «Сівая легенда» Ўладзімер Караткевіч напісаў у 1960 годзе. Праз васямнаццаць гадоў стварылі аднайменную опэру. У 2012-м глядач пабачыў новую вэрсію пастаноўкі. Ёй адкрыў 80-ы сэзон Нацыянальны тэатар опэры і балету Беларусі. Музыку напісаў кампазытар Дзьмітры Смольскі.

Падзеі аповесьці і опэры адбываюцца на магілёўскім Падняпроўі ў XVII стагодзьдзі, пасьля Люблінскай і Берасьцейскай уніяў. У сюжэце — жаночая рэўнасьць, мужчынскае самалюбства, інтрыгі і супрацьстаяньне асобаў, якія аказваюцца для герояў фатальнымі. Паказаны пратэст супраць дэспатызму, жорсткасьці ды здрады Радзіме.

XS
SM
MD
LG