Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Сяргей Пясэцкі – ўпершыню па-беларуску


Севярын Квяткоўскі, Менск Выйшаў у сьвет беларускамоўны варыянт самага вядомага раману пісьменьніка – “Запіскі афіцэра Чырвонай Арміі”. Сяргей Псэцкі нарадзіўся на Берасьцейшчыне ў Ляхавічах на пачатку мнулага стагодзьдзя. “Запіскі афіцэра Чырвонай Арміі” – гэта альтэрнатыўны савецкаму і сучаснаму афіцыйнаму погляду на падзеі ў Заходняй Беларусі пэрыяду 1939 – 1945 гадоў.

На вокладцы “Запсак афіцэра Чырвонай Арміі” выяўлены гадзіньнік з партрэтамі Сталіна і Гітлера. Афармленьнем кнігі займаўся Віктар Корзун:

(Корзун:) “Гэтая кніга – суворы падарунак для параднай улады”.

Галоўны герой кнігі – чырвоны малодшы афіцэр, які апісвае сваё жыцьцё ад моманту перасячэньня савецка-польскай мяжы 17 верасьня 1939 году да пачатку зачыстак НКВД на Віленшчыне ў 1945 годзе. Стыль твору – гратэск, жанр – сатыра.

“Запскі афіцэра Чырвонай Арміі” дэбют перакладу з польскай мовы для літаратара Алеся Астраўцова:

(Астраўцоў:) “Працаваць над гэтым тэкстам было вельмі складана з тае прычыны, што ты павінен быў пісаць прымітыўна, убога. Канешне, галоўны герой – чалавек, які не існуе. Гэта той ідэал, да якога імкнулася сталінская прапаганда. І вось Пясэцкі ўзяў, і гэты ідэал апісаў: аніякіх асабістых думак, ані меркааньняў”.

Тым ня менш, кніга чытаецца жыва, яна поўная трагікамічных анэкдотаў жыцьця. У якасьці літаратурнага падабенства Алесь Астраўцоў прыводзіць прыклад булгакаўскага Шарыкава. І Сяргей Пясэцкі і Міхаіл Булгакаў пісалі свае творы прыблізна ў адзін час па розныя бакі савецка-польскай мяжы. Ці ёсьць у беларускай літаратуры падобныя ракурсы гледзішча на савецкіх людзей сталінскай эпохі, у прыватнасьці што да уваходу савецкага войска ў Заходнюю Беларусь? На пытаньне адказвае дасьледнік творчасьці Сяргея Пясэцкага філёляг Пятро Рагойша:

(Рагойша:) “Дакладна магу сказаць, што не, і ў гэтым каштоўнасьць Пясэцкага. У чым была трагедыя беларускіх пісьменьнікаў? Само ўзьяднаньне Беларусі было пазытыўным фактам. Так ці іначай – гэта ўзьяднаньне народу. Таму існавала своеасаблівае табу на апісаньне гэтых падзеяў. Як ідэалягічнае, гэтак аўтацэнзура. А Пясэцкі з усёй шчырасьцю і непрыкрыта мог глядзець на гэтыя падзеі”.

Пятро Рагоша лічыць выхад кнігі знакавай падзеяй.

“Запіскі афіцэра Чырвонай Арміі” будуць распаўсюджвацца праз незалежныя сеткі.
XS
SM
MD
LG