Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ці будуць і якім чынам ЗША ўплываць на палітыку ў краінах былога СССР?


Аляксей Дзікаівцкі, Прага Прэзыдэнт ЗША Джордж Буш казаў, што ў часе другога прэзыдэнцкага тэрміну сканцэнтруе сваю ўвагу на пашырэньні дэмакратыі ў сьвеце і што ЗША маюць заслугі ў дэмакратызацыі Грузіі і Ўкраіны. Але паводле адмыслоўцаў калі вядзецца пра Азэрбайджан і Узбэкістан, Вашынгтон мусіць падтрымліваць асьцярожны балянс паміж сваімі эканамічнымі і стратэгічнымі інтарэсамі і імкненьнем грамадзянаў гэтых краінаў да дэмакратыі.

Тры тыдні таму, прамаўляючы на плошчы ў Тбілісі, Джордж Буш падкрэсьліў, што будзе падтрымліваць маладыя дэмакратыі.

(Буш: ) “Цяпер на Каўказе і ў Сярэдняй Азіі аж да Блізкага ўсходу мы бачым аднолькавае жаданьне да свабоды, што гарыць у сэрцах маладых людзей. Яны патрабуюць свабоды, і атрымаюць яе”.

Ад таго часу ў дзьвюх краінах рэгіёну гэтае жаданьне было выказанае – ва Ўзбэкістане і Азербайджане. Белы Дом і Джярждэпартамэнт ЗША выказаліся за дэмакратычныя рэформы ва Ўзбэкістане, дзе ў часе нядаўніх пратэстаў загінулі сотні людзей.

У Азербайджане пасьля арыштаў дзесяткаў апазыцыянэраў, амэрыканская амбасада ў Баку паставіла пад сумнеў абяцаньні ўладаў гэтай краіны правесьці восеньню свабодныя выбары.

Невядома як адміністрацыя Буша можа дапамагчы дэмакратычным рухам ва Узбэкістане, але ў Азербайджане ужо пачынаецца дапамога недзяржаўным арганізацыям праз фундацыю “Эўразія”, якая часткова фінансуецца ўрадам ЗША.

Марына Отаўэй з вашынгтонскага цэнтру Фонд Карнэгі для міру ва ўсім сьвеце заявіла Радыё Свабода, што Азэрбайджан і Узбэкістан спазнаюць гэтак званы пэрыяд “паўторных пераменаў” – першыя перамены прыйшлі з распадам Савецкага Саюзу, а цяпер час зьмяніць посткамуністычных лідэраў, якія ўвесь гэты час заставаліся пры ўладзе.

Паводле спадарыні Отаўэй, амэрыканскі ўрад падзелены што да таго, як і ці ўвогуле дапамагаць посткамуністычным краінам ня іхным шляху да дэмакратыі.

З аднаго боку, ёсьць стары падыход – пакінуць усё як ёсьць, але ёсьць і іншы магчымы падыход, пра які гаворыць Марына Отаўэй:

(Отаўэй) “У Дзярждэпартамэнце шмат разважаюць над тым, чаму мы навучыліся з гэтых дэмакратычных пераменаў у посткамуністычных дзяржавах. Што мы даведаліся з “паўторных пераменаў” – ад зьвяржэньня Мілошавіча ў Сэрбіі да пераменаў ва Ўкраіне – што магло б быць выкарыстанае ў іншых краінах?”

Якая пазыцыя пераможа? Марына Отаўэй кажа, што на яе думку цяпер Дзярждэпартамэнт сканцэнтруецца на дапамозе краінам, дзе гэтая дапамога прынясе карысьць.
XS
SM
MD
LG