Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Палітычны выклік падвышэньня цэнаў на газ


Юры Дракахруст, Прага Магчымае падвышэньне цэнаў на газ, перамовы з Расеяй на гэты конт – выпрабаваньне для палітычных і грамадзкіх сіл Беларусі. Якія варыянты дзеяньняў ёсьць у беларускай улады? Якой будзе рэакцыя насельніцтва на магчымы скачок цэнаў? Якія магчымасьці і пагрозы мае гэтая сытуацыя для апазыцыі? Унутрыпалітычнае вымярэньне газавай праблемы абмяркоўваюць у “Праскім акцэнце” рэдактар газэты “Наша Ніва” Андрэй Дынько і кіраўнік дасьледніцкага цэнтру “Стратэгія” Леанід Заіка.

(Дракахруст: ) "Цэны на газ, спрэчка, гандаль паміж Менскам і Масквой на гэтую тэму застаюцца адной з галоўных праблемаў Беларусі – праблемай эканамічнай, сацыяльнай, але таксама і палітычнай. Усе палітычныя і грамадзкія сілы краіны так ці інакш вызначаюцца, пазыцыянуюць сябе адносна гэтай тэмы. Для насельніцтва падвышэньне цэнаў, – якое, магчыма, будзе, магчыма не, – у любым выпадку будзе выпрабаваньнем. Аднак для палітычнай эліты – таксама выпрабаваньнем, але і магчымасьцю прадэманстраваць свае здольнасьці: здольнасьці выкарыстаць магчымасьць, вырашыць ці прапанаваць вырашэньне самой праблемы энэргазабесьпячэньня, і шэрагу іншых праблемаў зь ёй зьвязаных. А зьвязаная зь ёю ці завязаныя на яе амаль усе беларускія праблемы.

У гэтай сытуацыі і перад уладай, і перад апазыцыяй паўстае шэраг дылемаў. Пачнем з улады: так выглядае, што ў гэтым гандлі ў беларускай улады ёсьць некалькі стратэгіяў. Першая – назавем яе "палітычна-ідэалягічнай". Яе можна пазначыць такімі словамі як "славянскае братэрства", "пагроза развалу саюза", "фарпост Расеі на захадзе" і г.д. Другі варыянт – гэта, так бы мовіць, контрудар: маўляў, ах так, вы нам такія цэны? А мы вам транзыт, плату за базы і г.д. І, нарэшце, трэці варыянт – сыграць у пас з Захадам (неабавязкова пайсьці на Захад), карыстаючыся тым, што і Захад мае падобныя праблемы з Расеяй. Дык вось, на Ваш погляд, які з гэтых варыянтаў найбольш эфэктыўны, і які ўлада ў рэшце рэшт скарыстае? Андрэй Дынько".

(Дынько: ) "Перш чым гаварыць пра ідэалягічныя выбары, я б хацеў сказаць, якое эканамічнае разьвіцьцё можа чакаць Беларусь у выпадку павышэньня цэнаў на газ. У кароткатэрміновай пэрспэктыве такое павышэньне палохае, бо яно, напэўна, панізіць тэмпы росту валавога ўнутранага прадукту і павялічыць беспрацоўе і інфляцыю ў нашай краіне. Але сярэднетэрміновыя вынікі гэтага павышэньня будуць на карысьць Беларусі. Цяпер Беларусь транжырыць энэргію дзякуючы гэтым заніжаным цэнам на газ, а таксама часткова іншыя энэрганосьбіты. Акрамя таго, гэтыя нізкія цэны на газ тармозяць мадэрнізацыю беларускай гаспадаркі. Я ўжо не кажу пра тое, што яны жывяць карупцыю, спараджаюць усякія цёмныя, няясныя схемы, калі краіна атрымлівае газ па таннай цане, прадае спажыўцам па дарагой, а куды дзяецца гэтая розьніца, не заўжды зразумела.

У выніку гэтага павышэньня цэн на газ краіна, па-мойму, будзе змушаная распачаць інвэстыцыі ў энэргазьберагальныя прадпрыемствы, а таксама будзе змушаная да больш хуткай мадэрнізацыі беларускай прамысловасьці, і гэта безумоўны плюс. Акрамя таго, гэтае падвышэньне цэнаў на газ дае добрую нагоду ў такой форс-мажорнай сытуацыі распачаць дывэрсыфікацыю крыніцаў энэргіі. Паглядзіце, як апошнім часам актывізавалася гаворка пра разьвіцьцё ўласнай атамнай энэргетыкі, пра выкарыстаньне альтэрнатыўных крыніцаў энэргіі, энэргазьберажэньне, а таксама пра нейкія пастаўкі энэрганосьбітаў у пэрспэктыве па іншых схемах. Зыходзячы з гэтых задачаў, якія паўстаюць перад нашай краінай, я думаю, будуць зробленыя адпаведныя палітычныя выбары.

Як напісаў беларускі аналітык Яраслаў Шымаў, Усходняя Эўропа апынулася ў такім кандамініюме Эўропы і Расеі, гэта значыць, што тут і Расея, і Эўропа маюць свае ўплывы, Амэрыка мае свае ўплывы, але гэта дазваляе ўсім краінам Усходняй Эўропы заставацца ў дастатковай ступені сувэрэннымі, манэўруючы паміж гэтымі ўплывамі. Гэтае павышэньне цэнаў на газ абвастрае гэты выбар для Беларусі, гэтую неабходнасьць быць больш незалежнымі, абапіраючыся пры патрэбах і на Захад, і на Ўсход".

(Дракахруст: ) "Сп. Заіка, тое, пра што казаў Андрэй – тут мне прыгадваецца фраза славутага брытанскага эканаміста Джона Кейнса, што ў доўгатэрміновым пэрыядзе ўсе мы нябожчыкі. Так, магчыма, у доўгатэрміновай пэрспэктыве гэта для беларускай эканомікі будзе і добра, але пачнем з таго, што гэты пэрыяд яшчэ не пачаўся, ідзе гандаль. І вось якую стратэгію можа абраць і абярэ беларуская ўлада? Бо яшчэ цаны няма, можа, і палохацца няма чаго?"

(Заіка: ) "Ідзе ўсясьветная тэндэнцыя падвышэньня цэн на энэрганосьбіты. Беларусь выдатна ўпісалася ў атрыманьне даходаў на нафтавых рынках. Зараз бумэранг да нас вярнуўся. Цэны будуць падвышацца незалежна ад таго, хто будзе ва ўладзе – Лукашэнка ці хто іншы. Нам"сьвеціць" лічба 200-250 даляраў за тысячу кубамэтраў – гэта па мінімуму. Таму якія б ні адбываліся палітычныя гульні вакол гэтага, існуе выклік нацыянальнай эканоміцы – выклік адаптацыі да высокіх цэн. Расейцам трэба падзякаваць. Мы былі апошняй, акрамя Туркмэністану, рэспублікай былога СССР, якая сядзела на гэтым танным наркотыку.

Што тычыцца пазыцыі Лукашэнкі, то яна ў гэтай праблеме даволі моцная. Намэнклятура, якая кіруе прадпрыемствамі, уся ўладная эканамічная структура, пабойваецца падвышэньня цэн на газ, бо гэта істотна пагоршыць стан прыблізна чвэрці прадпрыемстваў. Але што тычыцца астатніх, то яны гэты ўдар вытрымаюць. Нават румынская эканоміка вытрымлівае цану ў 280 даляраў за тысячу кубамэтраў, хаця яна была менш канкурэнтаздольная, чым беларуская.

Я наагул ня бачу вялікай праблемы ў гэтым. Гульня ідзе асабіста паміж Пуціным і Лукашэнкам. Лукашэнка спрабуе захаваць пэўную самастойнасьць, незалежнасьць ад Крамля. Пуцін вядзе зь ім дыялёг праз "Газпром". Але мне здаецца, што дывідэнды тут атрымлівае кожны зь іх. Пуцін пайшоў насустрач пажаданьням расейскіх дэмакратаў, якія абвінавачваюць Крэмль у эканамічнай падтрымцы беларускага рэжыму на мільярда паўтара ў год. Пуцін кажа :"Калі ласка, я гэта ўсё касую". І Бушу можа сказаць: "Я дапамогу Лукашэнку скасаваў, і яму няма куды падзецца. Зараз Лукашэнка ўвядзе дэмакратыю, як вы, амэрыканцы, хочаце".

Наагул, у эканамічным пляне гэта будзе цікавы экспэрымэнт. На мой погляд страхі крыху перабольшваюцца. На мой погляд, сёньня дыскусія па газу – гэта дыскусія наконт таго, наколькі Лукашэнка будзе кіраваны з боку Крамля".

(Дракахруст: ) "Леанід, я ўсё-ткі хацеў бы вярнуцца да палітычнай тэмы – усё ж такі гандаль ня скончаны. Гісторыя нават беларуска-расейскіх адносінаў паказвае, што гэтая газавая тэма вельмі прасякнутая палітычнымі момантамі, і што можа быць дастаткова нізкая цана ў тым выпадку, калі будзе прынятае палітычнае рашэньне. І мы бачым, што зараз шмат аргумэнтаў, якія прыводзяцца Менскам, праз галаву Мілера скіраваныя да Пуціна. Напрыклад, пытаньне саюзнай дзяржавы, ваенных базаў..."

(Заіка: ) "Я ўдзельнічаў неяк у тэлемосьце з Масквой на гэтую тэму. Расейскія ўдзельнікі вельмі жорстка фармулявалі пытаньне – Беларусь павінна пайсьці на два прынцыповых рашэньня: рэфэрэндум па канстытуцыйным акце саюзнай дзяржавы і ўвядзеньне расейскага рубля. Палітычны гандаль тут ідзе. І цана на газ зьяўляецца своеасаблівым пробным шарам.

Калі рэфэрэндум будзе праведзены і расейскі рубель уведзены, мы будзем атрымліваць газ па ўнутрырасейскіх цэнах. Гэта настолькі ясная і жорсткая пазыцыя Расеі, што, відаць, тут і спрачацца ня трэба".

(Дракахруст: ) " Я не выключаю, што спрэчка ўсё ж такі можа адбыцца, і я думаю, што ў Андрэя Дынько ёсьць што сказаць у гэтай спрэчцы".

(Дынько: ) "Расея выглядае ў гэтай сытуацыі ў вельмі непрывабным сьвятле. Фактычна, выкарыстоўваючы гэты газавы вэнтыль ці цэны на газ у якасьці палітычнага інструмэнту, яна паказвае, што Расея па-ранейшаму гатовая зьвяртацца да нейкіх самых грубых інструмэнтаў рэальнай палітыкі з арсэналу ХІХ стагодзьдзя. Такая пастаноўка пытаньня – яна вельмі рэдкая ў сучасным сьвеце: Расея хоча, каб Беларусь ахвяравала сваім сувэрэнітэтам у абмен на газ. Нездарма ж гэтыя недвухсэнсоўныя намёкі Расеі сутыкнуліся зь вельмі нэгатыўнай рэакцыяй эўрапейскай прэсы, якая пісала пра гэты канфлікт. Тут будуць выразныя паралелі з тым, як Масква спрабавала напалохаць Украіну напачатку гэтага году, як яна прыпыняла пастаўкі газу ў Малдову ці падняла цану для Грузіі.

Мне падаецца, што ў змаганьні за незалежнасьць усе сродкі добрыя. Я думаю, што так мяркуе любы палітык, які адказны за краіну, які трымае гэтую ўладу, і дазволю сабе выказаць меркаваньне, што цяперашні беларускі ўрад будзе таксама ўжываць усе магчымыя сродкі, каб захаваць незалежнасьць краіны і пры гэтым захаваць сацыяльную стабільнасьць у краіне".

(Заіка: ) "Я зараз буду рабіць тое, што мне ня надта хочацца рабіць – абараняць Расею. Мне гэтага рабіць ня хочацца, але прабачце – цэны на нафту падняліся з 30-ці даляраў да 70-ці, на ўсясьветным энэргетычным рынку ідзе падвышэньне цэн. Мы жывем у ХХІ стагодзьдзі, паняцьце аб незалежнасьці і сувэрэнітэце таксама мяняецца.

Што тычыцца Беларусі. Беларускі ўрад – гэта намэнклятурны ўрад. Ён будзе казаць толькі тое, што Аляксандар Рыгоравіч дазволіць яму сказаць. Ці то выхад з саюзнай дзяржавы, ці то падвышэньне тарыфаў за транзыт – гэта ўжо ня мае значэньня. І для беларускай апазыцыі, і для беларускай улады выбар вельмі просты – мы ўваходзім у эканоміку ХХІ стагодзьдзя, і гэта выпрабаваньне на трываласьць беларускай палітычнай і эканамічнай эліты.

Палітычная эліта павінна забыць такія словы, як братэрства і славянская еднасьць. Расея робіцца эгаістычнай. Апазыцыя наўрад ці здолее атрымаць нешта на хвалі гэтых падзей, бо ў Лукашэнкі будзе магчымасьць паказаць, што новая сытуацыя аб''ектыўна стварылася ва ўсясьветнай эканоміцы, і Беларусь павінна адказваць на гэтыя выклікі, зыходзячы са сваіх нацыянальных інтарэсаў. А гэтыя інтарэсы палягаюць у тым, каб не дапусьціць рэзкага падвышэньня цэн на газ. І гандаль будзе ісьці такім чынам – можаце потым праверыць, ці маю я рацыю. Напачатку будзе называцца цана 100-130-150 даляраў. 200 – гэта за мяжой магчымасьцяў. І дзесьці на ўзроўні 130 даляраў, відаць, спыніцца.

Плюс да гэтага – дамова па "Белтрансгазу" і доступ да прыватызацыі буйных прадпрыемстваў. Гэта нармальны гандаль. І Лукашэнка не падпусьціць апазыцыю да гэтай гульні, ніхто ня зможа на гэтай прасторы зрабіць нейкія свае прынцыповыя моцныя крокі".

(Дынько: ) "Павышэньне цэнаў на газ выгаднае Беларусі і беларускаму палітычнаму клясу. Зь іншага боку, яно непазьбежнае, пра гэта спадар Заіка і гаварыў. Калі гэта і выгадна, і непазьбежна – нашто тут гэтыя складаныя схемы? Галоўнае, каб яно адбылося такім чынам, каб гэтыя форс-мажорныя абставіны дазволілі яго выкарыстаць з карысьцю. Чаму вы выключаеце, што лукашэнкаўцы могуць дзейнічаць у гэтай сытуацыі, сыходзячы з гэтых меркаваньняў?"

(Дракахруст: ) "Дык вось гэта маё наступнае пытаньне. Магчыма, у пэрспэктыве сапраўды такі эканамічны шок будзе спрыяць энэргазьберажэньню, Беларусь у рэшце рэшт можа стаць эканамічным драконам. Але ёсьць такая рэч: умоўна кажучы, з 2000 году дабрабыт беларускіх грамадзянаў па тых ці іншых прычынах расьце. І вось прыходзіць гэты газавы шок, заробкі падаюць, беспрацоўе расьце і г.д. Як у гэтай сытуацыі будзе паводзіць сябе беларускае насельніцтва? Я ня маю на ўвазе ідэалягічна так ці інакш арыентаваныя групы, а звычайнае насельніцтва – ці гэта выкліча сацыяльныя забурэньні, ці думку, што, маўляў, без Расеі не пражывем, давай да матухны-Расеі, ці наадварот – Айчына ў небясьпецы, вораг ля брамы, вось, ёсьць абаронца нашай незалежнасьці, А.Р.Лукашэнка, давайце мы згуртуемся вакол яго. Які сцэнар вам падаецца найбольш імаверным у адносінах да беларускага насельніцтва?"

(Дынько: ) "Рабіць прагнозы – рэч няўдзячная. Калі мы параўнаем гэтую сытуацыю з украінскай, то Ўкраіна перажыла аналягічную сытуацыю паўгода таму. Таксама там ускочыла цана на газ, больш за тое, гэта яшчэ там супала зь вельмі балючай дэмакратычнай мадэрнізацыяй, пераарыентацыяй на Эўропу, якая таксама ж адбіваецца на эканоміцы. Ну і што? Ці гэта пацягнула за сабою нейкія вялікія палітычныя ці сацыяльныя наступствы? Гэта ня так адбілася на выніках парлямэнцкіх выбараў. У прынцыпе, палітычныя сілы засталіся пры сваім. Павышэньне цэнаў на газ разьвеяла ілюзіі адносна расейскага стаўленьня да Ўкраіны.

Па-мойму, да нейкіх вялікіх сацыяльных забурэньняў пасьля павышэньня цэнаў на газ у Беларусі няма падставаў. Апазыцыя ў гэта вельмі верыць і вельмі на гэта спадзяецца, што хутчэй выдае адсутнасьць у яе ідэяў і бачаньняў. Мне падаецца, што тыя, хто думае, што гэта неяк пераверне сытуацыю ў Беларусі, яны трошкі так пагардліва ставяцца да беларускага народу. А насамрэч людзі ж бачаць, што гэтае павышэньне цэнаў непазьбежнае, што Беларусь тут не адзіная ахвяра маскоўскага ціску, яны таксама цудоўна разумеюць цану, вартасьць эканамічных актываў дзяржавы. Вось апошнія лічбы былі пра тое, што 82% беларусаў катэгарычна супраць перадачы кантролю над "Белтрансгазам" у замежныя рукі – таму людзі будуць ацэньваць гэтую сытуацыю досыць рэалістычна.

Хоць і беручы іншыя нейкія моманты, для мяне гэтая сытуацыя паказвае, што эканамічная стратэгія беларускага ўраду, беларускай адміністрацыі дагэтуль была такая досыць дачасьніцкая. Тыя меры па мадэрнізацыі і пераарыентацыі эканомікі, якія лягчэй было ажыцьцявіць у 1990-х, прыйдзецца цяпер ажыцьцяўляць большым коштам, недзе будзе цяжэй адваяваць патэнцыйныя рынкі для нашай прадукцыі. Я думаю, што за гэта гэтая адміністрацыя палітычную цану сваю заплаціць. Але ізноў жа, гэта непазьбежна, пытаньне толькі ў памеры гэтай платы".

(Дракахруст: ) "Леанід, а які Ваш прагноз, якія сацыяльныя і сацыяльна-палітычныя наступствы гэтага шоку, удару? Нядаўнія выбары прайшлі ўсё ж такі на тле вось гэтага сталага росту дабрабыту. А калі дабрабыт калі ня лясьне, а заўважальна прасядзе – якой будзе рэакцыя грамадзтва?"

(Заіка: ) "Я мяркую, што ў прынцыпе Беларусі пагражае аднаразовы ўдар, зьвязаны з ростам тарыфаў. Гэты рост будзе напазьбежны. Але што тычыцца даходаў сем''яў, то тут будзе нераўнамернае пераразьмеркаваньне нагрузкі. 40% найбольш заможнага насельніцтва вытрымае гэты ўдар. Пятая частка найбольш беднага насельніцтва адчуе яго даволі балюча, але беларускі ўрад можа ўвесьці меры эканамічнай падтрымкі незаможнай часткі насельніцтва. Я мяркую, гэты ўдар можна зьмякчыць.

Я ня думаю, што гэта будзе шокавая сытуацыя. Яна будзе толькі спрыяць далейшаму расслаеньню беларускага грамадзтва, да чаго ўлада вядзе апошні час. Наш аналіз паказвае, што за апошнія 2-3 гады істотна павялічылася маёмасная дыстанцыя паміж рознымі катэгорыямі насельніцтва.

Але мая агульная ацэнка такая, што рэзкага ўдару па дабрабыту ня будзе, ён будзе размазаны па пэўных катэгорыях насельніцтва. Улада зможа перажыць гэтую сытуацыю, яна зможа кансалідаваць сілы эканамічнай намэнклятуры, якія будуць дэманстраваць сацыялістычную вынаходлівасьць у эканоміі энэргіі. У выніку гэта дасьць магчымасьць кансалідаваць беларускую палітычную і эканамічную эліту. Апазыцыя наўрад ці што-небудзь выйграе ў гэтай сытуацыі".

(Дракахруст: ) "Андрэй Дынько – вось ужо і Вы, і Леанід казалі пра становішча апазыцыі – сапраўды, гэтая сытуацыя спараджае для беларускай апазыцыі адну ці нават некалькі дылемаў, бо, з аднаго боку, атрымліваецца так: увесь час казалася, што рэжым Лукашэнкі трымаецца на расейскіх субсыдыях. Ну, вось Расея ўзяла ды іх адмяніла – ці адмяняе, пагражае адмяніць – дык, можа быць, як кажа Леанід, падзякаваць расейцам? З другога боку – тое, што Вы казалі, што гэтая сытуацыя, можа быць, уяўляе сабой пагрозу беларускай незалежнасьці, і ў гэтай сытуацыі наадварот трэба, так бы мовіць, заплюшчыць вочы, забыць пра ўсе рознагалосьсі і стаць побач з Лукашэнкам на абарону гэтай незалежнасьці?"

(Дынько: ) "Я ня бачу ніякай пагрозы незалежнасьці ў гэтай сытуацыі. Пагроза незалежнасьці сыходзіць зусім зь іншага боку. Расея прапануе вельмі нядобрую зьдзелку, прапануе, каб Беларусь страціла свой сувэрэнітэт, увайшла ў склад Расеі. Але ніякіх рэальных пагрозаў на сёньня незалежнасьці я ня бачу, таму што ў Беларусі няма палітычных сілаў, якія хочуць увайсьці ў склад Расеі. Што да апазыцыі, дык яна мусіць думаць пра нацыянальныя інтарэсы краіны. Апазыцыі трэба думаць пра нармальную эканамічную праграму, трэба прапаноўваць нейкія эканамічныя і палітычныя альтэрнатывы. Самае галоўнае, што апазыцыя павінна ў гэтай сытуацыі газавага выбару і ў іншых сытуацыях абапірацца на інтарэсы беларускага бізнэсу".

(Дракахруст: ) "Андрэй, я хацеў бы ўдакладніць: Вы сказалі, што пагрозы незалежнасьці няма. Вы яе вузка разумееце як далучэньне да Расеі. Далучэньня да Расеі пакуль яўна ніхто не прапануе – але вось, умоўна кажучы, прымусяць аддаць "Белтрансгаз", прымусяць перайсьці на расейскі рубель – ну, як бы незалежнасьць і месца ў ААН захаваецца, але, скажам так, магчымасьці дзейнічаць каму б там ні было – Лукашэнку, Мілінкевічу – будуць значна вузейшыя, няўжо такой пагрозы няма?"

(Дынько: ) "Безумоўна, калі б Беларусь разьвіталася з нацыянальнай валютай ці нейкімі прыбытковымі ключавымі галінамі беларускай эканомікі, гэта быў бы вялікі ўдар па сувэрэнітэце Беларусі. Папросту сама пастаноўка пытаньня з боку Расеі – яна такая траўматычная і вельмі грубая. Але чаму я лічу, што на сёньня такой пагрозы няма – таму што ніхто ў Беларусі не настроены разьвітвацца ні з кантролем над фінансавай сыстэмай, ні з кантролем над ключавымі галінамі беларускай эканомікі".

(Дракахруст: ) "Андрэй, апошняе ўдакладненьне – мне здаецца, Вы тут так крышачку аднабакова кажаце – аддаваць "Белтрансгаз", не аддаваць, хто "за", хто "супраць". Ёсьць альтэрнатыва: расейцы гавораць – "Хлапцы, ці плаціце 100 даляраў за тысячу кубамэтраў і аддавайце "Белтрансгаз", ці не аддавайце, калі ласка, трымайце яго, але плаціце 230. Дылема яна такая, а ня проста – аддайце "Белтрансгаз"..."

(Дынько: ) "Ну, па-першае, Вы абсалютызуеце гэтую дылему. Па-першае, ні пра якія лічбы кшталту 230 у рэальнасьці гаворка не ідзе і ісьці ня будзе, будуць нашмат больш рэалістычныя лічбы, і ўсё будзе нашмат спакайней, як сказаў Леанід Заіка. Па-другое, калі ўмоўна кажучы, гаварыць, што плаціць там 130 даляраў і пакінуць сабе "Белтрансгаз" ці 110 даляраў і аддаць "Белтрансгаз", то, безумоўна, трэба плаціць 130 і пакінуць сабе "Белтрансгаз".

Усе гэтыя рэчы трэба пралічваць, але таксама мне падаецца, што думаючы пра эканамічны бок вельмі важна не забывацца пра сымбалічны, ідэйны бок усякіх падобных гешэфтаў. У беларускай сытуацыі адмовіцца ад нацыянальнай валюты было б вялікім ударам па нацыянальным прэстыжы, але таксама і па эканамічнай стабільнасьці. Дык у гэтым пытаньні супадаюць сымбалічныя і эканамічныя моманты. Можа быць, у нейкіх пытаньнях эканамічныя моманты не супадаюць з сымбалічным, і па-мойму вельмі важна, калі палітыкі ў такой маладой дзяржаве як Беларусь таксама думаюць пра сымболіку пэўных актаў".

(Заіка: ) "У прынцыпе зараз ідзе гаворка пра новыя выклікі для Беларусі, гэта тычыцца і ўлады, і апазыцыі. Улада будзе спрабаваць знайсьці розныя спосабы, як расьсячы гэты вузел, перш за ўсё – шляхам перадачы Расеі часткі сувэрэнітэту, калі казаць пра грашовую сыстэму і канстытуцыйны акт. Што тычыцца, апазыцыі , то яе заявы, што мы, маўляў, мелі рацыю, што Расея эгаістычная, – гэта ня дасьць ёй вялікіх дывідэндаў. Апазыцыя зможа паспрабаваць збудаваць лёгіку новай, канкурэнтнай Беларусі, і прапанаваць свае сілы для канструктыўнага супрацоўніцтва. Гэта, я мяркую, можа быць прынята хаця б для касмэтычнага паляпшэньня фасаду беларускай сыстэмы. Час для аднаго і іншага боку ёсьць.

Калі мы прададзім "Белтрансгаз", то сувэрэнітэт мы ня згубім. "Залаты ключык" транзыту мае Ўкраіна, на якую прыпадае больш за 70% патокаў газу, Расея будуе газаправод па дну Балтыкі. Ня трэба думаць, што, седзячы на гэтай трубе, мы мацуем свой сувэрэнітэт. Для Лукашэнкі ёсьць добры варыянт – у абмен на трубу атрымаць доступ да здабычы газу. І нафты, што ён зараз і робіць, калі вядзе перамовы з кіраўніком "Лукойла" Алекперавым.

Што тычыцца пэрспэктывы, то гэта сур''ёзная праверка трываласьці Лукашэнкі. І гэта будзе падставай для народа вырашыць, хто і як можа адстойваць інтарэсы Беларусі. Наагул, рабіць унутры краіны "разборку" і абвінавачваць адзін аднаго, можа быць, ня надта эфэктыўна. Сапраўды, куплялі танны газ. Мы сфармавалі беларускага "зайца", які едзе без квітка. "Заяц" – гэта і дырэктар прадпрыемства, і рабочы, гэта і прафэсар унівэрсытэта. Зараз час паездак без квітка сканчаецца. А кантралёр – Аляксандар Рыгоравіч Лукашэнка – гэтых "зайцоў" не лавіў, а дапамагаў ім ехаць у гэты вялікім эканамічным аўтобусе фактычна бясплатна".
XS
SM
MD
LG