Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Як апазыцыя знаходзіць новыя формы палітычнай дзейнасьці, выкарыстоўваючы адносную лібэралізацыю?


"Марш абураных беларусаў". 17 лютага 2017 году. Менск.

"Марш абураных беларусаў". 17 лютага 2017 году. Менск.

Абмяркоўваюць Уладзімер Глод, Валер Карбалевіч, Віталь Цыганкоў.

Карбалевіч: Пакуль адна частка апазыцыі рыхтуе вулічныя акцыі супраць прэзыдэнцкага дэкрэту аб «дармаедах», іншыя апазыцыйныя лідэры скарысталіся сустрэчай высокіх уладных чыноўнікаў з так званымі «дармаедамі», каб данесьці да ўлады сваю пазыцыю па гэтай тэме. Лідэры кампаніі «Гавары праўду» Тацяна Караткевіч і Андрэй Дзьмітрыеў сустрэліся ў Жодзіне з кіраўніком Адміністрацыі прэзыдэнта Натальляй Качанавай. А старшыня АГП Анатоль Лябедзька і сустаршыня незарэгістраванай партыі БХД Віталь Рымашэўскі сустрэліся ў Менску з памочнікам прэзыдэнта Аляксандрам Якабсонам. Акрамя таго, Лябедька абмеркаваў дэкрэт са старшынём Канстытуцыйнага суду. А сустаршыня БХД Павел Севярынец аднёс пэтыцыю з патрабаваньнем адмяніць дэкрэт у Адміністрацыю прэзыдэнта.

Тут зьвяртаюць на сябе ўвагу дзьве рэчы. Найперш, варта адзначыць, што апазыцыя актыўна выкарыстоўвае тэму «дармаедаў» і набірае на гэтым пэўныя палітычныя ачкі. Тэма выйгрышная, яна выклікае шырокае незадаволеньне людзей і адначасова моцна б’е па рэпутацыі ўлады. Дзіўна, што Лукашэнка, які славіўся вострым палітычным чуцьцём, не разумее гэтага.

апазыцыя актыўна выкарыстоўвае тэму «дармаедаў» і набірае на гэтым пэўныя палітычныя ачкі. Тэма выйгрышная, яна выклікае шырокае незадаволеньне людзей і адначасова моцна б’е па рэпутацыі ўлады

Другі момант. Апазыцыя выкарыстоўвае новую палітку лібэралізацыі, каб сустракацца з высокімі чыноўнікамі. Раней, гады тры таму, цяжка было ўявіць, каб лідэры апазыцыі маглі сустракацца і нешта абмяркоўваць з кіраўніком Адміністрацыі прэзыдэнта ці старшынём Канстытуцыйнага суду. Іх бы на парог не пусьцілі, затрымалі б на дальніх подступах альбо нават у сваім пад’езьдзе, ды яшчэ б і пасадзілі на суткі за нібыта брыдкаслоўе. А цяпер вось — сустракаюцца і нават нешта абмяркоўваюць.

Праўда, далей за гэта справа не ідзе. Дыялёгам гэта назваць цяжка. Бакі выказваюць свае пазыцыі, якія аказваюцца супрацьлеглымі, і ўсё. Гэта імітацыя дыялёгу.

Але важна тое, што апазыцыя спрабуе скарыстаць новыя магчымасьці дзеля прасоўваньня сваёй пазыцыі, ну і, зразумела, піяру, росту рэйтынгу. Нават у выглядзе сумеснага фатаздымку. Хто больш тэхналягічна выкарыстоўвае гэтыя магчымасьці: Караткевіч зь Дзьмітрыевым ці Лябедзька з Рымашэўскім? Пытаньне для вас, калегі.

Глод: Пачынаць абмеркаваньне, безумоўна, трэба з узроўню чыноўнікаў, зь якімі сустракаюцца ў лютым прадстаўнікі апазыцыі. Кіраўнік прэзыдэнцкай адміністрацыі, памочнік прэзыдэнта, старшыня Канстытуцыйнага суду... Раней такое немагчыма было ўявіць. Апазыцыю калі куды і дапускалі, то да чыноўнікаў значна ніжэйшых па сваіх пасадах. У лепшым выпадку былі сустрэчы з кіраўніцтвам Міністэрства замежных спраў і Палаты прадстаўнікоў. Але дзе яны праходзілі? У Страсбуры альбо Брусэлі. Апазыцыю і ўладу зводзілі міжнародныя структуры. Дый плёну ад такіх сустрэч амаль не было. Паразмаўлялі, а калі вярнуліся ў Менск, чыноўнікі разышліся па сваіх кабінэтах, апазыцыянэры — па кватэрах.

Цяпер сытуацыя істотна зьмянілася. Сустрэчы адбываюцца ў Беларусі. Вядома, назваць іх дыялёгам, і тут я згодны з Валерам Карбалевічам, пакуль немагчыма. Дыялёг усё ж прадугледжвае кантакты дзьвюх больш-менш аднолькавых па сіле структураў. А гэтага, зразумела, няма. Калі ўлада выступае ў якасьці адзінай сілы, дзе кожнаму вызначана, што ён можа сказаць і што паабяцаць, то апазыцыя па-ранейшаму раздробленая і часта дзейнічае спантанна. Самы апошні прыклад — марш «дармаедаў». Адзінага маршу усё ж ня будзе. Статкевіч, Някляеў і іншыя іхныя прыхільнікі рыхтуюць свой марш у лютым. Лябедзька, Грыб і іншыя — у сакавіку. Караткевіч і Дзьмітрыеў свой сход «дармаедаў» ужо правялі.

Нездарма ж Валер Карбалевіч ставіць пытаньне: хто зь іх больш тэхналягічна выкарыстоўвае новыя магчымасьці? То бок у самім пытаньні прызнаецца — агульнай пазыцыі і ўзгодненай праграмы дзеяньняў у апазыцыі не існуе.

Самы апошні прыклад — марш «дармаедаў». Адзінага маршу усё ж ня будзе. Статкевіч, Някляеў і іншыя іхныя прыхільнікі рыхтуюць свой марш у лютым. Лябедзька, Грыб і іншыя — у сакавіку

Нават прапанова галоўнага рэдактара газэты «Народная Воля» спадара Сярэдзіча правесьці круглы стол паміж уладай і прадстаўнікамі дэмакратычнай супольнасьці, агучаная ім на сустрэчы з Аляксандрам Лукашэнкам, выклікала бурную дыскусію. Адны лічаць, што падобная сустрэча можа толькі нашкодзіць палітычнай рэпутацыі апазыцыі і раскалоць яе яшчэ больш. Іншыя ўпэўненыя, што ў процістаяньні перад агульнымі пагрозамі такі дыялёг проста неабходны.

То бок нават у такім найважнейшым пытаньні — ці трэба апазыцыі садзіцца за круглы стол з Лукашэнкам — згоды, як любіў гаварыць паважаны Станіслаў Шушкевіч, няма. Глядзіце, Андрэй Дзьмітрыеў упэўнены, што трэба ісьці на любыя перамовы, не абмяркоўваючы, імітацыя гэта перамоваў ці не імітацыя. У Анатоля Лябедзькі іншая думка: калі на перамовах закладаецца толькі інтарэс Лукашэнкі, то які ў іх сэнс?

У дыялёгах рэй заўжды вядзе мацнейшы бок. І зразумела, што ініцыятыва тут будзе ў руках Лукашэнкі. Аднак чакаць істотных вынікаў ад перамоваў, на мой погляд, не выпадае.

І ўсё ж, нават калі пагадзіцца з гэтым, — мне падаецца, апазыцыя на першым этапе павінна быць зацікаўленая ня столькі ў канкрэтных выніках круглага стала, колькі ў самім яго правядзеньні. Бо калі круглы стол адбудзецца, то насельніцтва Беларусі пабачыць дэманстрацыю новай палітычнай рэальнасьці. І для ўладаў тут рызыкаў болей, чым для апазыцыі. А гэта істотная падстава для аб’яднаньня ўсіх апазыцыйных партыяў і плыняў.

Карбалевіч: Цікавы момант: такая сытуацыя ставіць у няёмкае становішча найвышэйшых намэнклятурнікаў. Яны ўвогуле не прывыклі размаўляць з апазыцыяй, і як у гэтай сытуацыі сябе паводзіць, я думаю, яны таксама дрэнна разумеюць.

Цыганкоў: Думаю, што апазыцыя павінна сказаць вялікі дзякуй уладзе, прынамсі, яе канкрэтнаму дэкрэту аб «дармаедах», які даў такі штуршок праявам незадавальненьня ці нават грамадзянскай актыўнасьці. Гэта пакуль абмяжоўваецца толькі «падабайкамі» ў сацыяльных сетках. Але, як бы там ні было, людзі ставяць гэтыя «падабайкі» на палітычную тэму, да матэрыялаў, якія відавочна апазыцыйныя ўладзе, выказваюць абурэньне, і гэта для некаторых ужо праява палітычнай актыўнасьці.

І апазыцыя, пры розных сваіх падыходах, схапілася за гэтую дармаедзкую тэму. Можа, ня варта занадта драматызаваць той бясспрэчны факт, што вялікай згоды і еднасьці ў гэтых дзеяньнях няма. Усё-ткі сапраўды апазыцыя па-рознаму ставіцца да сацыяльных пытаньняў, адны партыі больш клапоцяцца пра эканамічныя пытаньні, другія, звычайна больш левыя — пра сацыяльныя, і натуральна, што яны маюць розныя падыходы да пытаньня дармаедаў. Усе выказваюць абурэньне гэтым дэкрэтам і дзеяньнямі ўлады. І тут цікавы той фэномэн, на які зьвярнуў увагу Валер Карбалевіч, што цяпер многіх чыноўнікаў з кіраўніцтва проста разаслалі ў розныя рэгіёны сустракацца з народам, тлумачыць «палітыку партыі» — гэта Качанава, кіраўніца Адміністрацыі прэзыдэнта, іншыя праводзяць прыёмы грамадзян. І ясна, што ім гэта, па-першае, нязвыкла, па-другое, нясе ў сабе пэўныя нечаканасьці. На прыёмы прыходзяць тыя ж самыя апазыцыянэры, і агульная палітыка лібэралізацыі не дазваляе іх затрымліваць, а прымушае іх выслухоўваць. Гэта тыя перамены, якія ў любым выпадку трэба ацэньваць як пазытыўныя, прынамсі някепскія.

Усё-ткі сапраўды апазыцыя па-рознаму ставіцца да сацыяльных пытаньняў, адны партыі больш клапоцяцца пра эканамічныя пытаньні, другія, звычайна больш левыя — пра сацыяльныя

Ну, а тэма маршу і ўвогуле пратэстаў, безумоўна, будзе апазыцыяй і далей выкарыстоўвацца ў самых розных формах. Але нельга чакаць, што яна стане падставай для нейкіх рэвалюцыйных падзеяў. Проста гэта задача апазыцыі — выкарыстоўваць незадаволенасьць мас. Таму апазыцыйныя партыі спрабуюць яе выканаць кожная ў меру свайго разуменьня, наколькі можна набліжацца да ўлады. Як ужо адзначыў Валер Карбалевіч, гэтае разуменьне, напрыклад, у «Гавары праўду» і АГП досыць розныя.

Глод: Падобна, што сапраўды ўлады разгубленыя. Я размаўляў з Аляксандрам Ярашуком, кіраўніком Кангрэсу беларускіх дэмакратычных прафсаюзаў, і ён сказаў, што атрымаў ліст за подпісам Валера Міцкевіча — гэта намесьнік кіраўніка Адміністрацыі прэзыдэнта. Бо прафсаюзы зьвярталіся ў Адміністрацыю з прапановай адмяніць дэкрэт. Дык што цікава: спадар Ярашук сказаў, што гэты ліст — проста калька, слова ў слова, адказу, які той жа Міцкевіч накіраваў дэпутатцы Ганьне Канапацкай. Усё ж розныя ўзроўні — тут дэпутат парлямэнту, тут прафсаюзы незалежныя. Мабыць, усё ж трэба было нешта зьмяніць, бо розныя зацікаўленыя бакі. Але — не, усім аднолькавы адказ. Значыць, сапраўды там ня вельмі ведаюць, што адказваць.

  • 16x9 Image

    Валер Карбалевіч

    Нарадзіўся ў 1955 годзе. Скончыў гістфак БДУ, кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Палітычны аглядальнік «Радыё Свабода».

     

     

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG