Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Ідэю «хэльсынскага працэсу» Лукашэнку хутчэй за ўсё падказаў Пуцін


Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін ў Маскве 22 лістапада.

Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін ў Маскве 22 лістапада.

Удзельнічаюць: Уладзімер Глод, Дзьмітры Гурневіч, Віталь Цыганкоў.

Глод: Аляксандр Лукашэнка прапанаваў запусьціць міратворчы «менскі працэс» для ўрэгуляваньня дачыненьняў паміж Усходам і Захадам, аналягічна з Хэльсынскім працэсам. Адпаведную прапанову Аляксандар Лукашэнка зрабіў падчас візыту ў Менск дэлегацыі камітэту Эўразьвязу ў пытаньнях палітыкі і бясьпекі.

«Не магу не сказаць пра нашу заклапочанасьць нарастаньнем антаганізму паміж Эўразьвязам і Расеяй. Нам у Беларусі назіраць за гэтым і балюча, і трывожна. Разумеючы, што ні вам, ні Расеі, тым больш нам гэта ня трэба пры тых велізарных праблемах, якія сёньня існуюць у сьвеце і якія трэба вырашаць разам», — сказаў ён.

Я зьвязваю гэтыя словы з плянамі Пуціна.

Я зьвязваю гэтыя словы з плянамі Пуціна. Я згадаў ягоную маскоўскую сустрэчу з Лукашэнкам. Тады ўсе зьвярнулі ўвагу на тое, што яны не дасягнулі дамоўленасьцяў наконт нафты і газу. А я зьвярнуў увагу яшчэ і на тое, што яны прагаварылі пяць гадзін. Улічваючы, што асабістыя дачыненьні паміж расейскім і беларускім лідэрамі цяжка назваць прыязнымі, узьнікала пытаньне: пра што яны маглі гаварыць так доўга? Я думаю, што яны абмяркоўвалі як раз гэтую ініцыятыву. Прычым, я схільны лічыць, што кіраўнік Беларусі агучыў яе публічна з асабістай прапановы прэзыдэнта Расеі.

Як бы не надзімалі шчокі расейскія кіраўнікі, але яны мусяць прызнаць: сацыяльна-эканамічнае становішча ў іх краіне пасьля ўвядзеньня эўрапейскіх санкцыяў істотна пагаршаецца. І без зьняцьця санкцыяў крызыс будзе толькі пагаршацца. А крызыс у Расеі можа перарасьці ў вельмі страшэнную рэч — мы ж добра ведаем 100-ую гадавіну чаго зьбіраюцца адзначаць у Расеі ў наступным годзе. Яшчэ адна рэвалюцыя гэта пагроза ўсяму сьвету.

Ды і захад хацеў бы замірыцца. Глядзіце, кандыдат на прэзыдэнта Францыі, на маю думку, ён і будучы пераможца прэзыдэнцкіх выбараў Франсуа Віён ужо заяўляе пра неабходнасьць замірэньня з Расеяй.

Узьнікае пытаньне: а хто зробіць першы публічны крок да гэтага? Пуцін? Але тады ў Расеі пачнуць казаць пра слабасьць расейскага прэзыдэнта. Захаду таксама ня з рукі публічна высоўваць такія ініцыятывы. Таму, як мне падаецца, Лукашэнка тут будзе вельмі дарэчы. Вось адкуль і зьявіўся яго пробны шар.

Прадстаўніца Эўразьвязу прызнала, што гэтая ініцыятыва заслугоўвае ўвагі.

Мне было цікава, як адрэагуе на гэта Эўропа. Пакуль рэакцыі вышэйшага кіраўніцтва Эўразьвязу няма. Але прадстаўніцтва Эўразьвязу ў Беларусі Андрэа Віктарын у інтэрвію тэлеканалу «Беларусь-1» заявіла, што мы зьвярнулі ўвагу на гэтую прапанову, на стварэньне такога фармату, але пакуль ня можам камэнтаваць гэта. Як толькі мы атрымаем больш інфармацыі, то ўсе 28 краін — чальцоў ЭЗ абмяркуюць гэтую ініцыятыву і прымуць рашэньне. То бок яна прызнала, што гэтая ініцыятыва заслугоўвае ўвагі.

Ці сапраўды «менскі працэс» можа перарасьці ў нешта большае, у новы Хэльсынскі працэс ці «новы ўсясьветны парадак»? Першы Хэльсынскі працэс прывёў да ўтварэньня АБСЭ. А ці можа рэфармавацца АБСЭ ў нешта больш сур’ёзнае, чым тая дастаткова аморфная арганізацыя, у выглядзе якой існуе цяпер?

Справа ў тым, што гэта пытаньне стала актуальным. Пра яго гаворыць ня толькі Лукашэнка. Гэта ў кулюарах абмяркоўваюць і ў эўрапейскіх інстытутах, і на розных дасьледчых аналітычных канфэрэнцыях. Менавіта з гэтага і зьявілася ініцыятыва Лукашэнкі, якую яму падказаў Пуцін. А магчыма нейкі падобны сыгнал быў і з Брусэля.

Цыганкоў: Гэтая прапанова не магла зьявіцца ў Аляксандра Лукашэнкі без папярэдняга абмеркаваньня з Уладзімерам Пуціным, паколькі той вельмі зацікаўлены бок. Але ці падказаў гэта Пуцін, як сур’ёзна яны гэта абмяркоўвалі падчас сустрэчы — незалежна ад гэтага яна можа прынесьці пэўныя ідэалягічныя дывідэнды Аляксандру Лукашэнку. Тактыка вылучаць ініцыятывы дастаткова беспамылковая. Лукашэнка вылучае, а наколькі яны сур’ёзныя і выканальныя, хай думаюць тыя, на адрас каго яны вылучаныя. Можна прыгадаць шмат момантаў, калі Аляксандар Лукашэнка кідаў міратворчыя ці пасярэдніцкія прапановы і свае паслугі. З іх ажыцьцявіўся толькі менскі працэс па ўрэгуляваньню расейска-ўкраінскага крызысу, і тое на сёньня ўсё гучней чуваць галасы, што Менск не можа быць пляцдармам для гэтага працэсу, што Беларусь ужо не зьяўляецца цалкам нэўтральным бокам у гэтым канфлікце. Так што магчыма, што гэты менскі працэс як мінімум не паўторыцца тым, што прыяжджалі кіраўнікі заходніх краін.

Лукашэнка ў любым выпадку застаецца з ідэалягічным плюсам.

Але Лукашэнка бачыць, што гэта ўжо сыходзіць, і вылучае новую ініцыятыву. Хай цяпер Захад думае, як рэагаваць. Ну а Лукашэнка ў любым выпадку застаецца з ідэалягічным плюсам: я хацеў прымірыць вялікія цэнтры, Расею і Эўразьвяз. Калі што, я прапаноўваў, яны не захацелі. Ён застаецца «ў белым паліто». Лукашэнка ён неаднаразова гаварыў, што адмаўляецца ад гэтай функцыі пасярэдніка, гэтага не любіць, нават у разгар менскага працэсу, але не трэба верыць словам — відавочна ён любіць гэтую функцыю, ён адчувае, што гэта ці не адзіная функцыя, якая дастаткова ўсур’ёз і нармальна ўспрымаецца на Захадзе, дзе ён можа сябе зарэкамендаваць і проста быць пачутым. Дагэтуль да зьняцьця санкцый Лукашэнка асабліва нікуды не езьдзіць, нікуды яго не запрашаюць акрамя адзінкавых выпадкаў, і яму гэта безумоўна крыўдна. І ён спрабуе такімі ініцыятывамі прыцягнуць на сябе ўвагу і сапраўды праводзіць больш актыўную замежную палітыку.

Гурневіч: Калі дзіця пахваліш, дасі яму цукерку, ён тады такі шчасьлівы, хоча яшчэ больш усіх задаволіць і прыдумляе, як даказаць які ён кемлівы і фізычна спраўны. Тут нешта такое з Аляксандрам Лукашэнкам. Калі ўдаўся «менскі працэс», то цяпер яму падаецца, што ён будзе галоўным міратворцам ва ўсім сьвеце. Нагадаю, што ён прапаноўваў яшчэ некалькі месяцаў таму падобны працэс Расеі і Турэччыне.

Гэта такая сумнеўная эфэктыўнасьць для Лукашэнкі, бо Менск — гэта толькі месца для працэсу. Беларускае МЗС не ўдзельнічала як бок у гэтых перамовах. Была ў свой час сустрэча Рэйгана і Гарбачова ў Ісьляндыі каля Рэйк’явіка — ёсьць такі слынны белы дамок. Але хто сёньня памятае пра тое, што Ісьляндыя зрабіла нейкі мірны працэс паміж ЗША і СССР? Ну быў такі дамок, сустрэліся, ну і добра.

У кожнай краіны свае нацыянальныя інтарэсы, адны ўвогуле падтрымліваюць Пуціна, і выглядае на тое, што такіх краін стане яшчэ больш у Эўропе.

Таму я на месцы Лукашэнкі ня быў бы задаволены, думаючы, што гэта ён прывёў да гэтага. Я думаю, ён цудоўна ўсё разумее. Але ў сытуацыі, калі ён шукае сабе месца і крэдыты, прыхільнасьць замежных урадаў, натуральна чым больш ідэй, тым больш на яго будуць зьвяртаць увагі. Але не факт, што Беларусь штосьці з гэтага атрымае. Уявіце сабе, што значыць такая перамоўная місія ў Менску паміж Захадам і Расеяй, ну якія пытаньні можна там вырашаць? Ёсьць стасункі двухбаковыя паміж Брусэлем і Масквой, на ўзроўні Рады Эўразьвязу. Ёсьць ЗША, якія вядуць сваю палітыку. Я не ўяўляю, як гэта ўзяць у кучу, прывесьці дэлегацыю ў Менск, размаўляйце з Пуціным. Эўразьвяз — гэта вельмі бюракратычная структура, дзе павінныя згадзіцца 28 краін, каб праводзіць такія перамовы, павінны быць цэлы расклад дня ці некалькіх дзён гэтай сустрэчы, пытаньні. У кожнай краіны свае нацыянальныя інтарэсы, адны ўвогуле падтрымліваюць Пуціна, і выглядае на тое, што такіх краін стане яшчэ больш у Эўропе. У іх ёсьць свае прычыны, магчымасьці, інструмэнты, каб абмяркоўваць гэтыя пытаньні.

Навошта гэта рабіць публічна ў Менску, ды яшчэ ў краіне, якая мае сумнеўную рэпутацыю? Менск для Захаду гэта не нэўтральная пляцоўка, гэта ўсё ж такі сфэра ўплыву Расеі. Яны пагадзіліся на «менскія пагадненьні», бо гэта была ідэя Масквы, і яны прынялі яе. А так дыктатар прапануе «нэўтральную» пляцоўку — гэта сьмешна выглядае. І эфэктыўнасьць для сусьветнага новага парадку сумнеўная, і для Лукашэнкі сумнеўная. Толькі калі сказаць, мы прапаноўвалі, яны адмовіліся. Гэта, відаць, адзіны плюс для Лукашэнкі, пра што можна пагаманіць на дзяржаўных тэлеканалах.

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG