Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Лекар-герантоляг: Вышыванка можа быць сродкам для падаўжэньня жыцьця


Лекар-герантоляг Кірыл Прашчаеў у полацкім музэі

Лекар-герантоляг Кірыл Прашчаеў у полацкім музэі

У вышыванцы і самім працэсе яе стварэньня схаваная таямніца вечнай маладосьці. Калі гэта гучыць занадта мэтафарычна, то можна сказаць прасьцей: навукоўцы высьветлілі, што занятак вышываньнем — добры сродак для падаўжэньня і паляпшэньня якасьці жыцьця.

Асабліва ў сталым узросьце, лічыць лекар-герантоляг Кірыл Прашчаеў, дырэктар маскоўскага Навукова-дасьледчага інстытуту геранталёгіі, першы намесьнік старшыні Беларускага рэспубліканскага грамадзкага геранталягічнага аб’яднаньня.

У афіцыйны «Дзень вышыванкі» 2-га ліпеня ён правёў акцыю «Занятак вышыванкай як сродак рэабілітацыі» ў полацкім Музэі традыцыйнага ткацтва Паазер’я. І сам прыйшоў, вядома ж, у вышыванцы — з крыху нэтрадацыйным, блакітным арнамэнтам.

Лекар-герантоляг Кірыл Прашчаеў

Лекар-герантоляг Кірыл Прашчаеў

«Сам я з Наваполацку, скончыў віцебскі мэдыцынскі інстытут, цяпер гэта ўжо ўнівэрсытэт. А мая самая першая „вышыванка“ — дзіцячая кашулька з элемэнтамі вышыўкі — дагэтуль захоўваецца ў мяне дома. Ёсьць фотаздымак, дзе я ў ёй апрануты. На ім мне чатыры гады», — апавядае Кірыл Прашчаеў.

А пра тую вышыванку, што на ім цяпер, тлумачыць:

«Я набыў яе летась на віцебскім «Славянскім базары» ў майстрыхі з Глыбокага. Яна робіць яшчэ й паясы, і калі я ўпадабаў блакітны пояс, то да яго спадарыня падабрала мне і кашулю з блакітным арнамэнтам. Неяк прынята лічыць, што традыцыйны колер вышыўкі — чырвоны. Але ў кожным рэгіёне — розныя традыцыі, і вышыўка блакітнага колеру сустракаецца там, дзе ў адзеньні прысутнічаюць балцкія традыцыі. Увогуле ж, вышыванка як зьява разьвіваецца. І гэта зьява разнастайная, як сама Беларусь!"

“Вышыўка для здароўя” пачынаецца з малюнка

“Вышыўка для здароўя” пачынаецца з малюнка

З гутаркі пра разнастанасьць, складанасьць ды неадназначнасьць арнамэнтаў і пачынаецца ўласна мэдычная частка размовы з Кірылам Прашчаевым.

Па-першае, льняное адзеньне мае вялізную карысьць для здароўя чалавека. Бо тканіна зь лёну — гэта добры бактэрыцыдны сродак, яна мае ўласьцівасьць зьнішчаць бактэрыі і грыбкі. Таму вельмі карысная для людзей, якія хварэюць, прыкладам, на экзэму. Апроч гэтага, ільняная тканіна добра рэгулюе цеплаабмен. Яе вельмі добра яе апранаць у сьпякоту.

Па-другое, безумоўную карысьць нясе сам працэс вышываньня, падкрэсьлівае спадар Прашчаеў. Дарэчы, ён ня проста лекар — доктар мэдыцынскіх навук і першы беларускі навукоўца, які абараніў доктарскую дысэртацыю па спэцыяльнасьці «геранталёгія і герыятрыя».

«Геранталёгія — гэта навука, якая вывучае працэсы старэньня чалавечага арганізму. Што ў нас здараецца з узростам? Старэе, у тым ліку, і наш мозг. На жаль, гэта непазьбежна. А чаму мозг старэе? Ёсьць такі тэрмін „нэйраплястычнасьць“. Каб нэйроны мозгу былі плястычныя, яны павінны атрымліваць такую самую колькасьць імпульсаў, як у маладосьці. Сталаму чалавеку ў ягоным асяродку такую колькасьць імпульсаў атрымаць бадай што і немагчыма. Але калі чалавек вышывае, гэтыя імпульсы ўтвараюцца ды ідуць у мозг, бо вышываньне — гэта дробная маторыка рук. Таму вышываньне — гэта афіцыйна прызнаны немэдыкамэнтозны сродак рэабілітацыі для людзей з мазгавымі парушэньнямі. На жаль, не так шырока распаўсюджаны, як бы мы гэтага хацелі», — зазначае Кірыл Прашчаеў.

У музэі можна набыць вышыванку. Але для здароўя лепей — каб вышыць самому

У музэі можна набыць вышыванку. Але для здароўя лепей — каб вышыць самому

Ён зьяўляецца даным са стваральнікаў Беларускага рэспубліканскага грамадзкага геранталягічнага аб’яднаньня, якое сабрала аднадумцаў — беларускіх лекараў і патрыётаў . І хай сабе шмат часу спадар Прашчаеў праводзіць у Расеі — ён дырэктар маскоўскага Навукова-дасьледчага інстытуту геранталёгіі, і ўвогуле шмат падарожнічае, ягоная праца ў значнай ступені зьвязана зь Беларусьсю:

«У мэдычнай навукі няма межаў, яна паўсюль запатрабаваная, і мы шмат вандруем... Па сутнасьці, ня так важна, дзе ты знаходзісься — галоўнае, што ты робіш! Сёлета мы ладзім акцыю „Як правільна (не) старэць па-беларуску“. У яе межах праводзім сустрэчы з работнікамі сацыяльных службаў, дзелімся нашымі распрацоўкамі. Каб яны далей распаўсюджвалі гэты досьвед, працуючы зь людзьмі сталага веку. А пачалося ўсё так: гэты год быў вызначаны кіраўніцтвам краіны як Год культуры. Вось і мы вырашылі прааналізаваць, як наш беларускі лад жыцьця можа паспрыяць таму, каб людзі старэлі ня так хутка, як у нас рэальна старэюць. Пачалі супастаўляць розныя мэтодыкі прафіляктыкі старэньня і немэдыкэнтознай рэабілітацыі людзей з узроставымі мазгавымі парушэньнямі. І высьвятляць, што мы можна ўзяць карыснага ў гэтым сэнсе зь беларускага ладу жыцьця. Атрымаўся такі навукова-этнаграфічны падыход да мэдыцыны».

Паводле Кірыла Прашчаева, традыцыйны беларускі занятак вышыўкай безумоўна карысны:

«Пачынаць варта з самога малюнка. Ёсьць дасьледаваньні, як чалавек па-рознаму ўспрымае вонкавае асяродзьдзе ў новых гарадах, дзе стандартныя шматпавярховікі, і ў старых, дзе ёсьць архітэктура, прыкладам, барока. Аказваецца, мозг у большай ступені актывізуецца, калі чалавек знаходзіцца ў асяродзьдзі старой архітэктуры. Там вялікая колькасьць складаных архітэктурных элемэнтаў — карнізаў, порцікаў, розных «завітушак», за якія «чапляецца вока» і перадае ў мозг імпульсаў куды болей, чымсьці ў асяродзьдзі стандартызаваных дамоў з простымі лініямі. Так і вышыванка: калі чалавек яе апранае, то на яго глядзяць, разглядаюць арнамэнт, і ён сам глядзіць на іншых... Але часта мы пачынаем заняткі з таго, што прапануем чалавеку намаляваць просты крыжык. Ня думайце, для людзей з парушэньнямі мазгавой дзейнасьці і гэта бывае цяжка! Потым прапануем намаляваць ромбік, потым васьміканцовую «зорку». Спачатку прапануем гэта скапіраваць зь іншага малюнка, а потым — намаляваць па памяці. Потым — дадаць у малюнак нешта сваё. Так ствараецца арнамэнт. А далей — можна вышываць. І падчас гэтага занятку будзе яшчэ больш складана — трэба будзе лічыць «крыжыкі», падбіраць колер...»

На думку лекара-герантоляга, гэты занятак больш прыдатны для людзей сталага веку, чымсьці супольныя «пасядзелкі» за гарбатай. У тым ліку й таму, што чалавек неўзабаве зможа ўбачыць вынікі свае працы. Апошняе надзвычай важна, прыкладам, для тых, хто выйшаў на пэнсыю і цяжка прыміраецца з гэтым новым становішчам.

Вольга Дамаскіна, загадчыца полацкага Музэю традыцыйнага ткацтва Паазер’я

Вольга Дамаскіна, загадчыца полацкага Музэю традыцыйнага ткацтва Паазер’я

Вольга Дамаскіна, загадчыца полацкага Музэю традыцыйнага ткацтва Паазер’я, дзе праходзіла сустрэча зь лекарам-герантолягам, дадае гісторыю з уласнага досьведу:

«Мы аднойчы ладзілі майстар-кляс па вышыўцы. На яго прыйшоў чалавек, які быў у Чачні, атрымаў там раненьне. Вышываць дзеля рэабілітацыі яму параілі лекары. Заняўшыся гэтым, ён вылечыў наступствы свае траўмы! Так што гэта сапраўды дзейнічае!»

Спадарыня Вольга і сама вышывае. Гаворыць, што гэты занятак яе супакойвае, стварае пазытыўны настрой, а ўсе добрыя думкі нібыта ўкладаюцца ў малюнак і робяць яго прыгажэйшым.

Камэнтуючы згаданую ёй сытуацыю лекар-герантоляг Кірыл Прашчаеў адзначае: "Шмат нэрвовых клетачак падчас траўмы засынае, гэта такая рэакцыя арганізма на траўму. А падчас працы з вышываньнем яны вымушаны прачнуцца і дзейнічаць. Мозг працуе лепш, гэта першае. Другое — чалавек заняты, ён мае працу. Менш часу для трывожных думак, больш думак пра пэрспэктыву выніку. У гэтым сэнсе вышываньне карыснае, канешне ж, ня толькі для людзей сталага веку або з праблемамі парушэньня мазгавой дзейнасьці. Усё гэта — выдатны сродак прафіляктыкі і для маладзейшага пакаленьня беларусаў. Таму — выдатна, што вышыванкі сталі папулярныя для маладога пакаленьня. А што ўжо да старэйшага — то гэта проста незаменны лекавы сродак!"

Музэй традыцыйнага ткацтва Паазер’я (у зялёнай хатцы) – пад апекай Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай

Музэй традыцыйнага ткацтва Паазер’я (у зялёнай хатцы) – пад апекай Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай

Яшчэ адзін найвыдатнейшы сродак для прафіляктыкі старэньня мозгу — гэта моўная практыка. І беларусам тут дужа пашэнціла, лічыць спадар Прашчаеў:

«Між іншым, мозг двухмоўных людзей мае магчымасьць старэць ня так хутка, як аднамоўных, таму што ён вымушаны быць больш актыўным. Даказана, што вывучэньне і карыстаньне рознымі мовамі спрыяе падвышэньню мазгавой актыўнасьці. А мы, беларусы, тут у вельмі выгодным становішчы: маем магчымасьць валодаць расейскай і беларускай мовамі, а давайце яшчэ й польскую, напрыклад, згадаем, цi вывучым ангельскую! Яшчэ можна спалучаць кагнітыўны — мазгавы і фізычны трэнінг. Мы распрацавалі адмысловы комплекс, калі каманды падчас розных фізычных практыкаваньняў на каардынацыю рухаў падаюцца па-руску, па-беларуску і па-ангельску».

Практыкаваньні выклікалі мора пазытыўных эмоцый у «экспэрымэнтальнай групы» з супрацоўніц музэю. І экскурсанты, якія праслухалі кароткую лекцыю пра лекавыя ўласьцівасьці вышыванкі, таксама засталіся ўражаныя. Дарэчы, вышыванкі — гэта «прафэсійнае адзеньне» ў супрацоўнікаў Музэю традыцыйнага ткацтва Паазер’я. У вышытых кашулях яны сустракаюць наведнікаў, і беларускія арнамэнты нязьменна прысутнічаюць у кожнай з трох музэйных заляў. Тут жа можна і набыць мужчынскую або жаночую вышыванку. Сярэдні кошт «старымі грашыма» каля 800 тысяч рублёў. Але куды больш карысна для здароўя — вышыць кашулю ўласнымі рукамі. Каб жыць доўга і з задавальненьнем.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG