Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Як беларусы ставяцца да Злучаных Штатаў Амэрыкі? Калі судзіць па адносінах дзяржаваў, урадаў, то дрэнна. Узаемная дыпляматычная прысутнасьць зьведзеная да мінімуму, палітычныя адносіны замарожаныя, беларускія ўлады характарызуюць ролю Амэрыкі ў сьвеце і ва ўзаемаадносінах з РБ вельмі няласкава, амэрыканскія ўлады, калі ім здараецца памянуць Беларусь, характарызуюць беларускія парадкі даволі строга.

Збольшага нэгатыўнае стаўленьне ўжо ня толькі ўладаў, але і народу да ЗША пацьвярджаюць і сацыялягічныя апытаньні. У апытаньнях НІСЭПД на працягу апошніх 10 гадоў найбольшая колькасьць рэспандэнтаў лічыла, што ЗША варожа ставяцца да Беларусі. Ня стала выключэньнем і чэрвеньскае 2016 году апытаньне: для 52% Амэрыка — вораг, і толькі для 4% — сябар.

Аднак, ня выключана, што адказваючы на гэтае пытаньне, людзі на самай справе мелі на ўвазе адносіны ўладаў дзьвюх краінаў. А яны і праўда ня надта цёплыя.

У чэрвеньскім апытаньні НІСЭПД быў таксама зададзены цэлы набор пытаньняў, якія характарызуюць стаўленьне да розных аспэктаў ролі і ўплыву ЗША ў сьвеце. Такі набор пытаньняў амэрыканскае сацыялягічнае агенцтва Pew некалькі апошніх гадоў рэгулярна задае ў ходзе сваіх дасьледаваньняў па ўсім сьвеце.

Табліца 1. Апішыце сваё стаўленьне да Злучаных Штатаў Амэрыкі і іх уплыву на сьвет і Беларусь. Як Вы ставіцеся: (НІСЭПД, Беларусь, 06’16)

Вельмі станоўчаХутчэй станоўчаХутчэй адмоўнаЦалкам адмоўнаІндэкс*
Да ЗША ў цэлым15412780.21
Да амэрыканцаў15442350.31
Да распаўсюду амэрыканскіх ідэяў у Беларусі9263414-0.13
Да амэрыканскіх уяўленьняў пра дэмакратыю8.228.331.012.0-0.07
Да амэрыканскага досьведу вядзеньня бізнэсу19331770.28
Да амэрыканскіх музыкі, кіно і тэлебачаньня25391880.38
Да амэрыканскіх навукі і тэхнікі25461350.53

*Індэкс — рознасьць доляў пазытыўных і нэгатыўных ацэнак адпаведных праяваў амэрыканскага ўплыву

Суцэльны антыамэрыканізм беларусаў з табліцы 1 ніяк не вынікае, прыкметна больш за палову апытаных станоўча ставяцца і да краіны, і да народу. Яшчэ больш высокія ацэнкі — амэрыканскай масавай культуры і навукі і тэхнікі.

Недарэчнасьць сьцьвярджэньня аб глыбокім беларускім антыамэрыканізьме пацьвярджаецца і параўнаньнем дадзеных па Беларусі з адпаведнымі дадзенымі згаданага агенцтва Pew па іншых краінах сьвету.

У наступнай табліцы прыведзеныя індэксы адносінаў да ЗША насельніцтва эўрапейскіх краінаў НАТО.

Табліца 2. Апішыце сваё стаўленьне да Злучаных Штатаў Амэрыкі і іх уплыву на сьвет і Вашу краіну. Як Вы ставіцеся: (Pew, 2012 год, індэксы ацэнак)

ІталіяПольшчаФранцыяВялікабрытаніяГішпаніяЧэхіяНямеччынаГрэцыя
Да ЗША ў цэлым0.520.450.390.280.250.180.07-0.27
Да амэрыканцаў0.4730.530.470.540.330.260.34-0.09
Да распаўсюду амэрыканскіх ідэяў у Вашай краіне-0.07-0.17-0.45-0.33-0.46-0.45-0.49-0.42
Да амэрыканскіх уяўленьняў пра дэмакратыю0.330.07-0.120.040.020.090.00-0.35
Да амэрыканскага досьведу вядзеньня бізнэсу0.090.05-0.280.00-0.070.12-0.40-0.32
Да амэрыканскіх музыкі, кіно і тэлебачаньня0.550.440.420.340.600.340.340.26
Да амэрыканскіх навукі і тэхнікі0.710.470.500.570.550.130.190.47


Відавочна, што стаўленьне вельмі разнастайнае — ад амэрыканскіх «фанаў» -італьянцаў да даволі моцна антыамэрыканскі настроеных грэкаў. Беларусы ў сэнсе ацэнак краіны і народу — дзесьці на ўзроўні гішпанцаў.

Цікава параўнаць стаўленьне да распаўсюду амэрыканскіх ідэяў у краіне апытаньня. У беларусаў яно ў цэлым нэгатыўнае. А ў каго сярод вайсковых і палітычных саюзьнікаў ЗША яно пазытыўнае? Лепш, чым у Беларусі, яно толькі ў Італіі, ва ўсіх астатніх краінах, сярод якіх і быццам бы вельмі праамэрыканская суседка — Польшча — яно горшае, а дзе-нідзе і значна горшае.

У сэнсе сымпатыяў да амэрыканскага бізнэс-стылю беларусы дык наогул эўрапейскія лідэры. Магчыма, прычына ў тым, што ня надта часта даводзілася сутыкацца з ім.

Што да ацэнак «Галівуду» і тэхнічнага прагрэсу ЗША, беларусы — на ўзроўні НАТАўскай сярэдзінкі і ў лідэрах.

Нагадаем, гаворка ідзе аб краінах — саюзьніках ЗША, зьвязаных з заакіянскай краінай мноствам эканамічных і культурных сувязяў. У Беларусі з ЗША — ледзь не «халодная вайна», адносіны мінімальныя, афіцыйныя СМІ, свае і расійскія, распавядаюць аб зламыснасьці і агрэсіўнасьці Амэрыкі. А сымпатыі — у прынцыпе на ўзроўні амэрыканскіх саюзьнікаў.

Дарэчы, пра Расею. Наступная табліца паказвае, як ставяцца да ЗША ў іншых рэгіёнах сьвету, за межамі ЭЗ.

Табліца 3. Апішыце сваё стаўленьне да Злучаных Штатаў Амэрыкі і іх уплыву на сьвет і Вашу краіну. Як Вы ставіцеся: (Pew, 2012-2013 гады, індэксы ацэнак)

Нігерыя*ПАР*Мэксіка*РасеяКітай ТурэччынаЭгіпет
Да ЗША ў цэлым0.560.520.370.18-0.06-0.57-0.60
Да амэрыканцаў0.550.400.250.40-0.13-0.56-0.31
Да распаўсюду амэрыканскіх ідэяў у Вашай краіне0.290.31-0.10-0.480.08-0.67-0.71
Да амэрыканскіх уяўленьняў пра дэмакратыю0.600.450.04-0.260.19-0.58-0.12
Да амэрыканскага досьведу вядзеньня бізнэсу0.590.500.13-0.070.10-0.600.10
Да амэрыканскіх музыкі, кіно і тэлебачаньня0.350.560.280.070.00-0.26-0.24
Да амэрыканскіх навукі і тэхнікі0.800.620.37-0.150.570.000.48

*Дадзеныя апытаньня Pew за 2013 год

Вельмі цікавыя шырокія і ўсебаковыя сымпатыі да ЗША ў Афрыцы. Пры гэтым апошнія слупкі табліцы 2 паказваюць, што людзі, якія гавораць аб антыамэрыканізьме, напрыклад, беларусаў, проста не ўяўляюць сабе, што такое глыбінны, нутраны антыамэрыканізм. У 2012 годзе адмоўна ставіліся да ЗША пераважная большасьць туркаў і эгіпцянаў. Прычым, гэты нэгатыў у іх выяўляўся амаль ва ўсім — ад уплыву амэрыканскіх ідэяў на сваю краіну да Галівуду.

І гэта ў краінах, якія зьяўляюцца саюзьнікамі ЗША, дзе няма масіраванай антыамэрыканскай афіцыйнай прапаганды, а ўлада дэманструе прыязнасьць да амэрыканскага партнэра.

А ў Беларусі прапаганда ёсьць, а нянавісьці, параўнальнай з турэцкай або эгіпэцкай, няма і блізка.

Ну, і пра Расею. Па дадзеных Pew у 2012 годзе асаблівым антыамэрыканізмам расейцы не вызначаліся. Балянс сымпатый і антыпатый да ЗША і да амэрыканцаў быў пазытыўным, да народу — дык і вельмі пазытыўным.

У 2014 годзе Pew у сваім міжнародным маніторынгу не задавала пытаньні з гэтага блёку, дадзеныя апытаньняў 2015-2016 гадоў пакуль недаступныя. Але ёсьць падставы меркаваць, што стаўленьне да ЗША ў РФ рэзка пагоршылася.

Уяўленьне пра тое, наколькі рэзка, даюць зьвесткі апытаньняў расейскага Левада-цэнтру (http://www.levada.ru/2016/06/02/13400/). У траўні 2016 году дрэнна ставіліся да ЗША 70% расейцаў, добра — 19% (індэкс −0.51), пікам нэгатыўнага стаўленьня быў студзень 2015 году, калі адмоўна да ЗША ставіліся ў РФ 81%, станоўча — 12% (індэкс −0.69). Гэты апошні паказчык — мабыць што і сусьветны рэкорд, сёлетні травеньскі — ужо не, вынікі цалкам супастаўныя з эгіпэцкімі і турэцкімі 2012 году з апытаньняў Pew.

Дык у расейскай дзяржавы цяпер востры канфлікт з ЗША. У Эгіпта і Турэччыны ніякіх асаблівых канфліктаў з Амэрыкай ў 2012 годзе не было.

Таксама варта адзначыць, што цяперашні ўзровень антыамэрыканізму быў у Расеі далёка не заўсёды. Напрыклад, па дадзеных таго ж Левада-цэнтру ў ліпені 2005 году пазытыўна ставіліся да ЗША 66% расейцаў, нэгатыўна — 26% (індэкс 0.4).

Падводзячы вынікі, варта сказаць, што, за нешматлікімі выключэньнямі, у сьвеце Амэрыку ва ўсіх яе праявах ня так каб моцна любяць. Адна з прычынаў, відаць, у тым, што адны называюць амэрыканскім лідэрствам, а іншыя — гегемоніяй і дыктатам. Роля Амэрыкі вельмі вялікая ў любым кутку Зямлі, а гэта выклікае супярэчлівыя пачуцьці.

Пачуцьці, якія маюць да ЗША беларусы, далёка ня самыя адмоўныя. І ашалелая расейская прапаганда апошніх гадоў нянавісьць да Амэрыкі беларусам прышчапіць ня здолела.

Пры зьмене палітычных адносінаў паміж Вашынгтонам і Менскам, пры спыненьні антыамэрыканскай прапаганды ў Беларусі стаўленьне насельніцтва да ЗША можа прыкметна палепшыцца. Хоць можна меркаваць, што не кардынальна. Партнэра за акіянам ня вельмі любяць і некаторыя вельмі блізкія яго саюзьнікі.

Да таго ж беларусы ня вельмі схільныя да рэзкіх зьменаў, у сваіх ацэнках у тым ліку. Так што ў ацэнках ЗША яны наўрад ці стануць італьянцамі, палякамі або нігерыйцамі, але і на ўзровень туркаў, эгіпцянаў або сёньняшніх расейцаў яны таксама наўрад ці ўпадуць.

Так што, магчыма, Амэрыка для іх і ў будучыні будзе такой жа, як цяпер — ня вельмі любімай, але паважанай.

Перадрук з парталу TUT.BY

  • 16x9 Image

    Юры Дракахруст

    Журналіст. Нарадзіўся ў 1960 г. Зь 2000 г. — супрацоўнік Беларускай рэдакцыі Радыё Свабода ў Празе. Ляўрэат прэміі Беларускай асацыяцыі журналістаў (1996).
     

XS
SM
MD
LG