Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Думаць ня трэба, стойце, дзе вам сказалі», — камэнданцкая гадзіна і блёкпасты ў Бераставіцы. ВІДЭА


Вуліцы патрулююць вайскоўцы, увечары забаронена шпацыраваць без дакумэнтаў, а на ўезьдзе ў райцэнтар стаяць блёкпасты, на якіх пільна даглядаюць кожнае аўто. Гэта — не панарама «гарачай кропкі», гэта — Беларусь у мірны час. Карэспандэнт Радыё Свабода наведала мястэчка Вялікая Бераставіца, дзе ў панядзелак пачаліся вучэньні па адпрацоўцы тактыкі антыпартызанскай вайны.

З 13 па 16 чэрвеня ў Бераставіцы адбываецца плянавае камандна-штабное вучэньне сіламі тэрытарыяльнай абароны Гарадзенскай вобласьці пад кіраўніцтвам намесьніка старшыні Генштаба Ўзброеных Сілаў Рэспублікі Беларусь генэрал-маёра Сяргея Дудко. Пра гэта паведамляе мясцовая «Бераставіцкая газэта». Паводле крыніцы, «галоўнай мэтай вучэньняў зьяўляецца падвышэньне ўзроўню гатоўнасьці і здольнасьці органаў упраўленьня і сілаў тэрытарыяльнай абароны да выкананьня задачаў ва ўмовах абстаноўкі, якая імкліва зьмяняецца». Таксама мясцовае СМІ адзначае: у рамках практычных мерапрыемстваў плянуецца, сярод іншага, адпрацаваць «пытаньне ліквідацыі бандфармаваньняў». Свабода паспрабавала высьветліць, што стаіць за сухімі фармулёўкамі і як адчуваюць сябе беларусы падчас камэнданцкай гадзіны.

«Закон прачытаеце пазьней»

Блёкпост на ўезьдзе ў Бераставіцу

Блёкпост на ўезьдзе ў Бераставіцу

У некалькіх кілямэтрах ад мяжы з Польшчай на трасе заўважаем паварот на Бераставіцу. Яшчэ здалёк можна прыкмеціць бэтонныя блёкпасты з байніцамі, умацаваныя мяшкамі зь пяском. Ля шлягбаўму міліцыянты гутараць з групай вайскоўцаў. Нас спыняе міліцыянт у бронекамізэльцы і загадвае выйсьці з машыны для дагляду, а таксама паказаць пашпарты. На просьбу прадставіць пісьмовы дакумэнт, паводле якога грамадзяне Беларусі ўнутры краіны мусяць праходзіць блёкпост, праваахоўнікі рэагуюць гэтак:

«Міліцыя можа патрабаваць ад вас паказаць пашпарт незалежна ад наяўнасьці блёкпастоў. А цяпер у горадзе вучэньні. Усю заканадаўчую базу пазьней самі прачытаеце ў газэце».

Супрацоўнік ДАІ правярае дакумэнты

Супрацоўнік ДАІ правярае дакумэнты

Ніякай пастановы на руках у паставога не аказалася, уласнае пасьведчаньне ён не паказаў. Міліцыянт праверыў багажнік, адчыніў капот і салён машыны, перапісаў зьвесткі і толькі пасьля гэтай працэдуры дазволіў працягнуць шлях. Удзень людзей на галоўнай плошчы было дастаткова шмат. Праўда, большасьць адмаўлялася размаўляць з журналістамі.

«Так, нешта гавораць пра вучэньні, але нас гэта ня тычыцца, мы ня ў курсе», — сьціпла і крыху спужана адказваюць мясцовыя бабулі. Нарэшце сустракаем мужчыну, ад якога і пачулі пра камэнданцкую гадзіну:

«А дзясятай вечара лепей сядзець у хаце — кажуць, могуць штраф даць. Навошта такое робяць — ня ведаю. Мабыць, так трэба? Але вайны баяцца дакладна ня трэба, пакуль за намі Расея... Не фатаграфуйце, калі ласка, а то мяне яшчэ пасадзяць!»

Забароны для насельніцтва выяўляюцца ня толькі ў выглядзе камэнданцкай гадзіны. На дзьвярах кожнай крамы ў Бераставіцы вісіць аб’ява: продаж алькаголю 13-15 чэрвеня абмежаваны з 8 да 24 гадзін.

Аб'ява пра забарону на продаж алькаголю

Аб'ява пра забарону на продаж алькаголю

Насамрэч, купіць любы алькагольны напой амаль немагчыма: у прыватных крамах катэгарычна адмаўляюцца прадаваць нават піва, маўляў, «мы на ваенным становішчы». А ў дзяржаўнай краме прадавачка ўсё ж пагаджаецца, азіраючыся па баках.

Сцэнар для дывэрсантаў

Ля Бераставіцкага райвыканкама — помнік Леніну, пад ім на лавачцы сядзіць дзяўчына. Яна таксама чула пра камэнданцкую гадзіну і нават атрымала адпаведную інструкцыю на працы.

«Нам сказалі шчыльна зачыняць усе вокны, бо чалавек можа ісьці па вуліцы і ўкінуць туды торбу, гэта адбудзецца нечакана, таму мы заўжды мусім быць напагатове».

Такі магчымы сцэнар дзеяньняў умоўных «бандфармаваньняў» прадбачыць вайсковае кіраўніцтва.

Галоўная плошча Бераставіцы

Галоўная плошча Бераставіцы

У адзіным у Бераставіцы рэстаране афіцыянтка, жонка супрацоўніка РУУС, распавядае:

«Насельніцтву да апошняга моманту не паведамлялі пра вучэньні цэнтралізавана. Я даведалася таму, што муж зьвязаны зь сілавой сфэрай, а да астатніх супрацоўніцаў кавярні даходзілі ўжо нейкія чуткі. Могуць, напрыклад, быццам бы замінаваць будынак».

Сапраўды, падрабязная інфармацыя пра вучэньні зьявілася на сайце «Бераставіцкай газэты» толькі ў дзень іх пачатку. Пра новыя правілы для жыхароў мястэчка там не напісана аніводнага слова.

«Стойце там, дзе вам сказалі»

«Маё стаўленьне — адмоўнае!» — абураецца жанчына ля крамы. Яна ўзгадвае: «Раніцай ехалі праз гэты блёкпост — машыну спыняюць, кажуць выходзіць. Ну я падумала збочыць з дарогі, каб не замінаць руху, а міліцыянт як гаркне:

„Думаць ня трэба, стойце там, дзе вам загадваюць!“ За мной ехаў знаёмы, дык яму перад машынай расьцягнулі стужку з шыпамі, колы праткнулі...»

Жыхаркі Бераставіцы незадаволеныя абмежаваньнямі падчас вучэньняў

Жыхаркі Бераставіцы незадаволеныя абмежаваньнямі падчас вучэньняў

Іншы жыхар Бераставіцы, мужчына сярэдняга ўзросту, дадае:

«Падаецца, войску няма куды грошы падзець. Дый ад каго абараняцца, хто нападае, якія партызаны? На мой погляд, гэта робіцца, каб не дапусьціць украінскага сцэнару. Ад свайго ж народу абараняюцца. Бо людзі незадаволеныя. Вось я працаваў на хлебакамбінаце, атрымліваў яшчэ пару гадоў таму больш за тры мільёны, а сёлета спачатку плацілі мільён васемсот, а нядаўна ўвогуле скарацілі. Сайт цэнтру занятасьці літаральна ломіцца ад аб’яваў, а прыйдзеш працаўладкоўвацца, яны кажуць, што ім ніхто не патрэбны. Па Бераставіцы хадзілі чуткі, нібыта ў красавіку ў выканкаме сабралі ўсіх дырэктараў прадпрыемстваў і сказалі нікога ня браць на працу».

Пабачыўшы камэру, мужчына хавае твар, адмаўляючыся ад фатаздымку.

«Усё ідзе паводле пляну»

Дзяжурны не прапускае ў Бераставіцкі РУУС, кажа прыходзіць, калі кіроўны склад вернецца з блёкпастоў. Вяртаемся праз хвілінаў сорак, ён у чарговы раз перапісвае пашпартныя зьвесткі і просіць пачакаць, пакуль дамовіцца з кіраўніцтвам на камэнтар. Яшчэ праз хвілінаў дваццаць ён жа тлумачыць:

«На жаль, ніякіх камэнтароў ня будзе. Камандна-штабныя вучэньні праходзяць згодна з плянам, усё ў норме. Больш не магу нічога дадаць».

Умацаваны блёкпост на выезьдзе зь Бераставіцы

Умацаваны блёкпост на выезьдзе зь Бераставіцы

Такім чынам, афіцыйны камэнтар атрымаць не ўдалося.

Пад вечар людзі на вуліцах пачынаюць сьпяшацца дахаты, а іншыя, наадварот, выходзяць, каб «пабачыць камэнданцкую гадзіну». Некаторыя кажуць, што акрамя праваахоўнікаў, мястэчка патрулююць дружыньнікі, якія маюць права праверыць дакумэнты ці даставіць мінака ў аддзяленьне.

На выезьдзе машыну зноў спыняюць, каб перапісаць прозьвішчы. Мы пакідаем Бераставіцу зь яе трывожнымі блёкпастамі, патрулём і «тактыкай антыпартызанскай вайны».

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG