Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Тры тысячы рабочых з усяго сьвету будуюць у Чарнобылі новы саркафаг


Чацьвёрты энэргаблёк ЧАЭС, які ўзарваўся

Чацьвёрты энэргаблёк ЧАЭС, які ўзарваўся

Да канца году над чацьвёртым энэргаблёкам Чарнобыльскай АЭС, які выбухнуў 26 красавіка 1986 году, мяркуецца завяршыць новае ізаляцыйнае арачнае збудаваньне — так званы «канфайнмэнт». Яго называюць яшчэ «саркафагам-2», альбо «Укрыцьцем-2». Эўразьвяз выдзеліў Украіне на будоўлю новага саркафага 2,15 мільярда эўра, бо ранейшы саркафаг мае дзіркі і тхне радыяцыяй.

«Пасьля аварыі зь лесу паўзьлі й паўзьлі няспынным патокам яшчаркі, жукі, павукі, жабы»

Уладзімер Вярбіцкі

Уладзімер Вярбіцкі

«Калі мы пасьля аварыі ехалі на станцыю, то праз шашу з „рудога“ лесу паўзьлі й паўзьлі няспынным патокам яшчаркі, розныя жукі, павукі, жабы. Такога нідзе й ніколі больш ня бачыў. Даводзілася нават спыняць машыну. Думалі, перачакаем. Але паток „перасяленцаў“ не спыняўся — і мы ехалі далей».

Гэтак распавядае ўраджэнец беларускага Барысава, інжынэр, каардынатар ратавальных службаў пры надзвычайных сытуацыях на ЧАЭС Уладзімер Вярбіцкі, калі мы едзем паўз выселеную й закапаную ў дол украінскую вёску Капачы. «Руды» лес таксама зарылі ў зямлю ў пункце часовай лякалізацыі радыеактыўных адкідаў, прасьцей — часовым магільніку. На месцы апаленага радыяцыяй колішняга лесу за трыццаць гадоў вырас новы, але і ён сохне ад радыяцыі.

Вярбіцкі суправаджае групу беларускіх журналістаў у Чарнобыль — туды, дзе 30 год таму здарылася аварыя, а цяпер будуецца новае ўкрыцьцё над рэактарам.

Трапіць на месца катастрофы давялося ўжо трэці раз. Упершыню — адразу ў год катастрофы, а пазьней — ужо ў 90-я мінулага стагодзьдзя.

Указальнік

Указальнік

Раней ад беларускай вёскі Гдзень, што на поўдні Гомельшчыны, дарога на Чарнобыль ішла наўпрост. Амаль над ёю ў 1986-м на Беларусь пайшло «чарнобыльскае» воблака. Нейкія два дзясяткі кілямэтраў — і ты ўжо ў Чарнобылі. Яшчэ пятнаццаць — і атамная станцыя.

Але так было даўно. Цяпер, каб дабрацца зь беларускай Гдзені ў Чарнобыль, трэба праехаць беларуска-ўкраінскі памежны пераход Камарын — Славуціч ды яшчэ тры з паловай сотні вёрст адматаць па ўкраінскай тэрыторыі, аб’яжджаючы з поўдня Кіеўскае вадасховішча.

У дарозе бачым, як за нейкія тры дзясяткі кілямэтраў ад атамнай станцыі ўкраінцы садзяць бульбу, поркаюцца на градах — у вёсках Хочава, Аранае, Страхалесьсе. Акурат як у беларускай Гдзені. Хоць на ўсходзе Беларусі — да прыкладу, у Краснапольскім ці Кармянскім раёнах, што за трыста кілямэтраў ад Чарнобыльскай АЭС — людзі наагул папакідалі свае хаты з-за радыяцыі.

КПП «Дзіцяткі»

КПП «Дзіцяткі»

Уладзімер Вярбіцкі гэта тлумачыць так:

«Былі два выбухі на чацьвёртым энэргаблёку ЧАЭС. І ўжо так распарадзілася прырода, што адзін радыяцыйны сьлед пацягнуся на поўнач, у бок Беларусі, а другі — на захад, праз украінскае Палесьсе і шэраг прылеглых да Жытоміршчыны беларускіх тэрыторыяў. Каб гэты радыяцыйны сьлед пралёг непасрэдна праз горад Прыпяць, дзе жылі пераважна сем’і атамшчыкаў, мы б мелі толькі тут пяцьдзясят тысяч інвалідаў».

Другі энэргаблёк адключылі празь пяць год пасьля аварыі, першы — празь дзесяць. А 15 сьнежня 2000 году назаўсёды быў спынены рэактар энэргаблёку № 3. Пяты і шосты энэргаблёкі так і не дабудавалі.

Цяпер спыненыя рэактары трэба зьняць з эксплюатацыі і цалкам закансэрваваць. На гэта спатрэбіцца сама меней шэсьцьдзесят гадоў.

Апошні КПП перад Чарнобыльскай АЭС

Апошні КПП перад Чарнобыльскай АЭС

Новы «кажух» для рэактара

Дазымэтар у руках Уладзімера Вярбіцкага пачынае патрэскваць-папіскваць усё шпарчэй і шпарчэй, надаючы паскарэньне лічбам на дысплеі — 80, 100, 265, 401 мікрарэнтген на гадзіну. Калі выходзім з аўтобусіка, узровень гама-фону дасягае 700 мікрарэнтгэн, альбо 7 мікразівэртаў паглынутай дозы іянізуючага выпраменьваньня. Калі жыць у такой радыяцыі, то за год атрымаем 61 мілізівэрт — пры тым, што адносна бясьпечным узроўнем навукоўцы лічаць 1 мілізівэрт.

Некаторыя жанчыны зь ліку калегаў-журналістаў прызнаюцца, што сэрца ў іх пачынае калаціцца ці ня ў такт гэтаму прыбору, які вымярае радыяцыйны фон.

Новы саркафаг для рэактара

Новы саркафаг для рэактара

«Тут увесь грунт вакол станцыі зьняты і зьвезены ў магільнікі. І асфальт паўсюль новы, — тлумачыць інжынэр Вярбіцкі. — Фон дае разбураны чацьвёрты рэактар, накрыты саркафагам яшчэ ў 1986 годзе. За трыццаць гадоў эксплюатацыі ў ім паўтвараліся „дзіркі“. У лютым 2013 году над машыннай заляй гэтага чацьвёртага блёку абваліўся дах — плошчаю каля 600 квадратных мэтраў.Таму і ўзводзіцца новы».

Яшчэ ў верасьні 2007 году Чарнобыльская АЭС і францускі канцэрн Novarka падпісалі кантракт на будоўлю бясьпечнага «канфайнмэнта» над аб’ектам «Укрыцьце». Іншымі словамі, над старым «кажухом», які ўкрывае разбураны рэактар № 4, ствараецца яшчэ адзін — саркафаг-2.

На тэрыторыі атамнай станцыі ня ўсюды дазваляецца фатаграфаваць ды здымаць на відэакамэру. Гэта можна рабіць з глядзельнай пляцоўкі — за трыста мэтраў ад рэактара, з боку былога гораду Прыпяць, дзе стаіць помнік героям-ліквідатарам.

За сто восемдзесят мэтраў ад пашкоджанага рэактара ўзвышаецца велізарная, нібы са срэбра, напаўкруглая грамадзіна, якая нагадвае нешта марсіянскае — ці, празаічней, як бы сучасны гараж арачнага тыпу для сельгастэхнікі, але толькі вялізарны. Гэта й ёсьць саркафаг-2, які каштуе 2,15 мільярда эўра.

Шырыня саркафага — 257 мэтраў, вышыня — 108, даўжыня — 150 мэтраў. Важыць ён 29 тысяч тон. І пакрыты, як высьвятляецца, ня срэбным гладкім лістом, ня іншым якім каштоўным мэталам, а карбалітавай абшыўкай. Прасьцей кажучы — плястыкам.

Усіх журналістаў, вядома, дзівіць, што срэбны арачны «кажух» будуюць не над рэактарам, а побач. Аказваецца, яго з дапамогай спэцыяльных мэханізмаў волакам нацягнуць на стары саркафаг, які адслужыў трыццаць гадоў.

Працоўны дзень — 15 хвілін

Уладзімер Вярбіцкі

Уладзімер Вярбіцкі

«На ўзьвядзеньні „Ўкрыцьця-2“ працуе каля трох тысяч спэцыялістаў — французы, немцы, амэрыканцы, туркі, палякі. Цэлы кансорцыюм будуе новае „Ўкрыцьце“. Па ўсіх прагнозах, сёлета павінен быць накрыты стары саркафаг. І ўжо пад ім будуць „латаць“ старое збудаваньне», — тлумачыць Уладзімер Вярбіцкі.

Ён удакладняе, што ўзровень радыяцыі непасрэдна каля рэактара досыць высокі. Ёсьць такія месцы, дзе працоўны дзень у чалавека доўжыцца ўсяго 15 хвілін. Вузел ці сэгмэнт зьбіраюць асобна, а пасьля ўжо замацоўваюць на патрэбным месцы.

«Працягласьць працоўнага дня ў кожным канкрэтным выпадку вызначае дазымэтрыст. Калі дзённую радыяцыйную норму чалавек набірае за 15 ці 20 хвілін, то столькі ён і працуе. Калі за тры ці чатыры гадзіны — значыць, і працягласьць дня ў яго такая», — кажа Ўладзімер.

Ён дадае, што цяпер Чарнобыльская АЭС нейкай небясьпекі для Беларусі не нясе, а пасьля здачы новага саркафага ў эксплюатацыю і пагатоў.

Адначасна на тэрыторыі Чарнобыльскай АЭС пры фінансавай падтрымцы Японіі будуецца й сховішча для адкідаў. У ім мае захоўвацца адпрацаванае паліва з чацьвёртага энэргаблёку ды трох іншых украінскіх атамных электрастанцыяў — Хмяльніцкай, Ровенскай і Паўднёва-Ўкраінскай.

Чарнобыльскі сабачка

Чарнобыльскі сабачка

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG