Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Кароткі агляд пра тое, як Дзень незалежнасьці Беларусі эміграваў на Захад, а потым вярнуўся дадому і пераўтварыўся ў Дзень Волі.

Кароткі агляд пра тое, як Дзень незалежнасьці Беларусі эміграваў на Захад, а потым вярнуўся дадому і пераўтварыўся ў Дзень Волі.

Дзень Волі ў Кангрэсе ЗША

Першы раз Дзень Волі сьвяткавалі ў 1919-м у Горадні, урачыстасьці адбываліся і ў іншых гарадах. Да 1939-га гэта магло адбывацца толькі на беларускіх тэрыторыях, якія тады належалі Польшчы. Пасьля Другой сусьветнай вайны 25 сакавіка беларусы-эмігранты адзначалі ў ЗША або ў іншых краінах Захаду. Дзякуючы намаганьням беларускай дыяспары, у многіх штатах і гарадах абвяшчаліся Беларускія дні. Не адзін год малітва за беларускі народ 25 сакавіка гучала ў Кангрэсе ЗША. Шмат гадоў прэзыдэнты Злучаных Штатаў 25 сакавіка віншавалі амэрыканскіх беларусаў з Днём абвяшчэньня незалежнасьці БНР.

Вяртаньне дадому

Дзень Волі-1989 у Беларусі (фота з сайту http://vytoki.net/)

Дзень Волі-1989 у Беларусі (фота з сайту http://vytoki.net/)

Дарэчы, у ЗША гэты дзень беларусамі адзначаўся як дзень Незалежнасьці. Сучасная назва замацавалася ў 90-х. Тады ж, калі Дзень Волі вярнуўся ў Беларусь, — першы раз публічна сьвята адзначылі ў 1989-м.

Сьвяткавалі Дзень Волі з 80-х гадоў. Але тады моладзь зьбіралася на кватэрах ці інтэрнатах альбо езьдзіла ў лес, арганізоўвала сустрэчы ў творчых майстэрнях. Такім жа чынам адзначалі 25-га сакавіка і беларусы ў Польскай Народнай Рэспубліцы.

Першая акцыя

Яе зладзіў мастак Алесь Пушкін у 1989-м. Ён выставіў свае працы наўпрост на вуліцы, бо ў інстытуце гэта зрабіць забаранілі. Такі пэрформанс неўзабаве перарос у невялікі мітынг.

І гэта не адзіны пэрформанс Пушкіна на Дзень Волі. У 1992-м усе выглядала вось так.

Сам мастак назваў акцыю, якая адбылася ў менскім Доме літаратараў, «Свабодна і нязмушана». Але апроч аголенай жанчыны, было яшчэ 37 працаў Пушкіна.

Амаль дзяржаўнае сьвята

А вось так сьвяткавалі Дзень Волі ў цэнтры Менску ў 1993-м. Тады беларусаў віншаваў з Днём Волі старшыня Рады БНФ Язэп Сажыч і старшыня Вярхоўнага Савету Станіслаў Шушкевіч.

Дзень Волі і Вясна-96

Самы масавы Дзень Волі ў Беларусі быў у 1996-м. На вуліцы выйшла каля 30 тысячаў чалавек, аргкамітэт сьвяткаваньня узначальваў Васіль Быкаў. Свабода сабрала 12 фактаў пра падзеі Менскай вясны-1996.

Рэвалюцыя ў Дзень Волі

Апазыцыйны палітык і былы дэпутат Андрэй Клімаў заклікаў беларусаў выйсьці на рэвалюцыю 25 сакавіка 2005 году. Некалькі тысяч чалавек сабралася на Кастрычніцкай плошчы, сам Клімаў быў арыштаваны і асуджаны да 15 месяцаў абмежаваньня волі.

А год перад гэтым трое актывістаў, у тым ліку Вячаслаў Сіўчык, прыкавалі сябе кайданкамі да слупоў.

Дзень Волі-2006

У 2006-м на Дзень Волі ў беларусаў кідалі шумавыя і дымавыя гранаты. Пасьля мітынгу ў сквэры Янкі Купалы, сотні дэманстрантаў на чале з Аляксандрам Казуліным, кандыдатам у прэзыдэнты, рушылі ў бок турмы ў завулку Акрэсьціна ў Менску. Там знаходзіліся сотні чалавек, арыштаваных падчас разгону намётавага мястэчка на Плошчы. Людзей сустрэў спэцназ, дзясяткі былі зьбітыя і затрыманыя, у тым ліку Казулін. На волю ён выйшаў толькі праз два з паловай гады.

Масавыя затрыманьні ў 2008-м

Праз два гады калёна моладзі спрабавала прарвацца праз кардоны ў цэнтры Менску. На перакрыжаваньні вуліцы Казлова і праспэкту адбыліся сутыкненьні з АМАПам. Было затрымана і асуджана каля ста чалавек.

Гэта яшчэ адносна спакойна — у 2000-м на вуліцах Менску была вайсковая тэхніка і тыя ж сотні затрыманых.

Дзень Волі — беларускае плянэтарнае сьвята

Дзень Волі 2008 у Бэльгіі

Дзень Волі 2008 у Бэльгіі

Няма іншага дня, які сьвяткуецца беларусамі па ўсім сьвеце настолькі шырока. Мітынгі і імпрэзы адбываюцца па ўсім сьвеце, ад Таронта да Кіева.

Дзень Волі ў кіно

Тэлеканал «Белсат» зьняў дакумэнтальна-публіцыстычны фільм Уладзіміра Арлова, Юрыя Хашчавацкага і Алега Дашкевіча «Дзень Волі».

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG