Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Як «батанік» з Гомеля стаў расейскім мільярдэрам


Андрэй Мельнічэнка з жонкай Аляксандрай на штогадовай вечарыне ювелірнага дому Grisogono, падчас 66-га Канскага кінафэстывалю, 21 траўня 2013 году

Апошні тыдзень ва ўсясьветных мэдыях часта згадвалася прозьвішча мільярдэра Андрэя Мельнічэнкі. Падставай стаў спуск на ваду ў нямецкім Кілі найбуйнейшай паруснай яхты коштам больш за 400 мільёнаў эўра, вырабленай на замову 43-гадовага бізнэсоўца.

Такім чынам адзін з заснавальнікаў МДМ-банка, старшыня рады дырэктараў кампаніі «Еврохим», стратэгічны акцыянэр «Сибирской угольной энергетической компании» і «Сибирской генерирующей компании», сталы фігурант топ-20 самых заможных людзей Расеі даў зразумець, што асабіста яго крызісы не палохаюць. Нашпігаваная раскошай 150-мэтровая яхта з трыма 90-мэтровымі мачтамі стала своеасаблівым выклікам багацеям па ўсім сьвеце — адно толькі абслугоўваньне цуда тэхнічнай думкі штомесяц запатрабуе ня меней за 20 мільёнаў даляраў.

Андрэй Мельнічэнка нарадзіўся ў 1972 годзе ў Гомелі ў сям’і выкладчыкаў. Меў здольнасьці да дакладных навук, пасьпяхова ўдзельнічаў у алімпіядах па фізыцы і матэматыцы. На два апошнія гады быў запрошаны ў школу-інтэрнат вучэбна-навуковага цэнтру Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Ламаносава. Без праблемаў паступіў на фізфак МДУ, але потым перавёўся ў Расейскую эканамічную акадэмію імя Пляханава. Ва ўспамінах ягоныя сябры-студэнты згадваюць, што ўжо тады Мельнічэнка трымаў нос па ветры, арганізаваўшы ў інтэрнаце пункт абмену валют. Менавіта зь сеткі абменьнікаў і вырас зь цягам часу МДМ-банк. А потым бізнэс пашырыўся дзякуючы іншым галінам — перадусім сыравінным.

Празаік, драматург, сцэнарыст Уладзіслаў Ахроменка жыве цяпер ва ўкраінскім Чарнігаве, але гомельскі пэрыяд сям’і Мельнічэнкаў памятае вельмі добра — маці будучага мільярдэра выкладала ў яго літаратуру:

Уладзіслаў Ахроменка

Уладзіслаў Ахроменка

«Тамара Мікалаеўна ад 1960-х працавала ў Гомельскай музычнай вучэльні імя Сакалоўскага, у гэтай жа ўстанове ад 1957 году выкладала і мая маці Ірына Канстанцінаўна. Там вучыўся і я. Тамара Мікалаеўна Мельнічэнка два гады выкладала ў мяне беларускую і расейскую літаратуру — бязь лішняй сьціпласьці скажу, што я ў яе быў улюбёным вучнем. Чалавек для мяне сымпатычны, валявы, разумны, безумоўна, адукаваны — досыць сказаць, што яна ведала на памяць паэму Янкі Купалы „Курган“. У мяне зь ёй склаліся ў пэўнай ступені сяброўскія адносіны, яна сябравала з маёй маці, так што мы кантактавалі досыць блізка. Што тычыцца бацькі Андрэя Мельнічэнкі, ведаю толькі тое, што ён выкладаў у нашым Гомельскім інстытуце інжынэраў чыгуначнага транспарту. Лічыўся чалавекам разумным, аўтарытэтным, але я яго бачыў, можа, разы 3–4».

Уладзіслаў Ахроменка кажа, што з Андрэем Мельнічэнкам дзіцячыя шляхі асабліва не перакрыжоўваліся, але на «карпаратывах» вучэльні ў адной кампаніі яны расказвалі Дзеду Марозу вершыкі ды фатаграфаваліся на памяць:

«У вучэльні для дзетак выкладчыкаў заўсёды ладзіўся Новы год. Звычайна 29 ці 30 сьнежня ставілася ялінка, прыходзіў Дзед Мароз, усё як мае быць. Потым усіх дзяцей фатаграфавалі. У мяне нават ёсьць такі здымак зь Мельнічэнкам. Адно што я цяпер у Чарнігаве, а фота ў Менску, а то з радасьцю адсканаваў і даслаў бы. З сабой, натуральна, не важу.

У часы студэнцтва: Андрэй Мельнічэнка - крайні справа

У часы студэнцтва: Андрэй Мельнічэнка - крайні справа

Андрэя потым бачыў, калі ён ужо быў маскоўскім студэнтам. Падаваўся гэткім ціхім „батанікам“, прынамсі з выгляду. Нічога паганага ці асабліва добрага па тым часе сказаць было немагчыма, але зьнешне — абсалютны „батанік“. Прынамсі, уражаньня „дзялка“ не пакідаў. Клясычны „батанічны“ пэрсанаж, нават крыху анэкдатычны ў сваёй заціснутасьці. Яму вахцёрка ў вучэльні сказала — няма чаго хадзіць, сядзі тут і чакай маці — і ён, не абураючыся, гадзіну-дзьве сядзеў у калідоры, склаўшы рукі. Было бачна, што студэнцік, які нават у родным горадзе саромеўся сваёй правінцыйнасьці. Асабіста ў мяне склалася такое ўражаньне».

Хутка разбагацеўшы на валютных апэрацыях і заснаваўшы ў 1997 годзе МДМ-банк, Андрэй Мельнічэнка стаў заўважнай фігурай у расейскіх фінансавых колах. Бацькам ужо ня трэба было думаць, як зарабіць на кавалак хлеба, і Тамара Мікалаеўна пераехала да сына ў Маскву — пра бацьку спадар Ахроменка пэўных зьвестак ня мае. У расейскай сталіцы, як кажа суразмоўца, адбылася іх пакуль што апошняя сустрэча:

«Пасьля таго як Тамара Мікалаеўна зьехала ў Маскву, аднойчы абсалютна выпадкова мы зь ёй перасекліся. Але, ведаеце, гэта ўжо быў іншы клясава, абсалютна недасяжны матэрыяльны ўзровень — з „Бэнтлі“, асабістым кіроўцам, маёнткам на Рублёўцы. Усе, як было прынята ў пасьпяховых людзей. Тады, яна, дарэчы, наракала, што сын ніяк ня можа пабрацца шлюбам. Цяпер клопаты ў мінулым — наколькі ведаю, ягонай жонкай нейкая сэрбская мадэлька».

Як хлопец зь сярэднестатыстычнай сям’і здолеў ускараскацца на вяршыню расейскага бізнэсу? Ці варта шукаць адказ у тых самых «ліхіх 1990-х», калі ўдалы зьбег абставінаў мог зрабіць багацеем нічым не прыкметнага «батаніка»?

Чалавек, які ў 1990-я трапляў у Маскву, мог нават ня мець ніякіх талентаў, ніякіх камэрцыйных і бізнэсовых здольнасьцяў. Неабходна было проста трапіць у патрэбнае месца ў патрэбны час.

«Гэта Масква: часы так званых „закладных аўкцыёнаў“, патрэбных знаёмстваў і падзелу маёмасьці. Чалавек, які ў 1990-я трапляў у Маскву, мог нават ня мець ніякіх талентаў, ніякіх камэрцыйных і бізнэсовых здольнасьцяў. Неабходна было проста трапіць у патрэбнае месца ў патрэбны час. Калі твой аднакурсьнік, дапусьцім, быў сынам нейкага савецкага міністра ці партыйнага функцыянэра, то калі пачаліся расьпілы „золата партыі“, усё пайшло ўкладацца ў розныя холдынгі і камэрцыйныя структуры. Людзі, набліжаныя да нашчадкаў партыйных дзеячаў, таксама траплялі ў гэтую камэрцыйную арбіту. Думаю, што ў ягоным выпадку здарылася нешта падобнае. Была нейкая гісторыя з МДМ-банкам, асабліва не цікавіўся, не заглыбляўся — прабачце, я ўсё ж празаік, а не бізнэсовец. Што магу дадаць, дык гэта знакаміты выраз зь Ільфа і Пятрова: усе вялікія капіталы створаныя несумленным шляхам. Хутчэй за ўсё, тут тое ж самае: страшныя шалёныя 1990-я гады ў Маскве — з бандытызмам, з крадзяжамі, у антуражы дзікага капіталізму».

Маторная яхта «A» Андрэя Мельнічэнкі, якая лічыцца адной з самых вялікіх яхт у сьвеце

Маторная яхта «A» Андрэя Мельнічэнкі, якая лічыцца адной з самых вялікіх яхт у сьвеце

Два дзясяткі гадоў у вялікім бізнэсе зрабілі Андрэя Мельнічэнку адным з самых заможных людзей Расеі, ягоны капітал ацэньваецца ў сярэднім на 10 мільярдаў даляраў. Досыць камфортна пачуваючы сябе ў ролі «пацалаванага богам», 43-гадовы мільярдэр не адмаўляецца ад магчымасьці жыць на шырокую нагу. Самалёты, яхты, дарагія аўто — ледзь не абавязковы набор сучаснага алігарха. А што за кулісамі зьнешняга форсу? Сваё меркаваньне выказвае Ўладзіслаў Ахроменка:

Людзі з інтэлігентных сем’яў, якія ў 1990-я станавіліся ў Маскве багатымі, звычайна не вытрасалі сродкі на яхты, на картэжы з чорных джыпаў, на папсовую ахову.

«Так атрымалася, што пэўны час я жыў у Маскве, быў знаёмы — не скажу што з алігархамі, але зь вельмі багатымі людзьмі. Меў кантакты і з тымі, у каго ў 1990-я было шмат грошай, але з розных прычынаў яны прапалі — ці бандыты адабралі, ці пачаліся наезды, ці нешта іншае. Грошы зьніклі, і яны сталі постсавецкімі шарагоўцамі. Дык вось, паводле маіх назіраньняў, людзі з інтэлігентных сем’яў, якія ў 1990-я станавіліся ў Маскве багатымі, звычайна не вытрасалі сродкі на яхты, на картэжы з чорных джыпаў, на папсовую ахову, якая, як высьветлілася, абсалютна не ратуе ні ад кілераў, ні ад выбухаў. Такія рэчы ўсё ж больш уласьцівыя людзям, якія прыйшлі, скажам так, зь ніадкуль. Калісьці адзін маскоўскі дзеяч, які таксама мае дачыненьне да Беларусі і пачынаў з таго, што насіў за іншымі чамаданы, калі яго зрабілі саўладальнікам аднаго холдынгу, паслаў у сваю Воршу тэлеграму: „Вы заўсёды лічылі, што я чмо, а ў мяне цяпер 10 мільёнаў даляраў“. Гэта было на пачатку 1990-х. Тут практычна тое ж самае».

Уладзіслаў Ахроменка кажа, што за яхтамі ды іншымі дарагімі цацкамі алігархаў 1990-х насамрэч цягнецца шлейф правінцыйнасьці. Адсюль і спроба ўпакаваць свае комплексы ў дарагую абгортку:

Думаю, ва ўсіх гэтых яхтаў і папсовай раскошы ногі растуць менавіта з правінцыйнага ўспрыманьня сьвету.

«Хутчэй за ўсё, у чалавеку спрацоўвае нейкі патаемны комплекс: маўляў, усе думалі, што я звычайны правінцыйны хлопчык, а вось цяпер паглядзіце, якая ў мяне яхта, паглядзіце, якая ў мяне жонка, паглядзіце, які ў мяне замак. Адным словам, паглядзіце, кім я стаў, хоць вы заўсёды лічылі, што я чмошнік. Так што, думаю, ва ўсіх гэтых яхтаў і папсовай раскошы ногі растуць менавіта з правінцыйнага ўспрыманьня сьвету. Гэта тое, што закладаецца ў чалавеку ў першыя гады жыцьця: або ты правінцыял, або не правінцыял. Пры гэтым, зразумела, правінцыялам можна быць і ў Маскве, а неправінцыялам — у якой заўгодна беларускай вёсцы».

Апошнюю «цацку» Андрэя Мельнічэнкі — васьміпалубную яхту, названую ў гонар жонкі Аляксандры Sailing Yacht A — будзе абслугоўваць адмыслова падрыхтаваны экіпаж з паўсотні чалавек. Хадавыя выпрабаваньні пачнуцца пры канцы году, пакуль жа завяршаецца аздабленьне інтэр’еру. У Мельнічэнкі ўжо ёсьць мэгаяхта з той жа літарай «А» ў назьве, але яна, адрозна ад новай, ня парусная, а маторная. Да стварэньня абодвух эксклюзываў, якія зьнешне нагадваюць падводныя лодкі, бізнэсовец прыцягнуў вядомага дызайнэра Філіпа Старка.

Новая парусная яхта Андрэя Мельнічэнкі

Новая парусная яхта Андрэя Мельнічэнкі

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG