Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«П’еса пра Беларусь выглядае як пра Расею» — маскоўскі тэатар падпольна выступіў у Менску


Маскоўскі тэатар падпольна выступіў у Менску

Маскоўскі тэатар падпольна выступіў у Менску

«Мы толькі пачынаем нашу кар’еру ў падпольных умовах», — кажа Алена Грэміна, дырэктар незалежнага «Тэатру.doc» з Масквы. Пасьля сьнежаньскіх перасьледаў з боку ўладаў і выгнаньня са старога памяшканьня «Тэатар.doc» прыехаў у госьці да беларускага «Свабоднага тэатру» зь перадпаказам новага спэктакля пра падзеі на Балотнай плошчы ў 2012 годзе. На таемнай пастаноўцы пабываў карэспандэнт Свабоды.

Пашырэньне контракультуры

Як і «Свабодны тэатар», маскоўскі «Тэатар.doc» працуе ў дакумэнтальным жанры, беручы тэмы для новых спэктакляў з рэчаіснасьці. Зь мінулага году тэатар пачалі цкаваць улады. У сьнежні адбыўся паліцэйскі налёт, трох удзельнікаў тэатральнага праекту затрымалі і давялося шукаць новае памяшканьне.

Анастасія Патлай (сьпераду) і Марына Бойка (ззаду) зачытваюць лісты ад сваякоў асуджаных па справе «Балотнай плошчы»

Анастасія Патлай (сьпераду) і Марына Бойка (ззаду) зачытваюць лісты ад сваякоў асуджаных па справе «Балотнай плошчы»

«Тэатар. doc» і раней падтрымліваў Беларусь, паставіўшы спэктакль пра гісторыю арышту Ўладзімера Някляева. Пасьля таго як ён ужо сам трапіў у няласку да расейскіх уладаў, «Свабодны тэатар» запрасіў расейскіх калегаў выступіць у Беларусі.

Гледачы «Балотнай плошчы» ў Менску

Гледачы «Балотнай плошчы» ў Менску

Зьвяртаючыся да актораў і гледачоў перад пачаткам спэктакля праз скайп, кіраўнік «Свабоднага тэатру» Мікалай Халезін назваў прыезд «Тэатру.doc» у менскае падпольле пашырэньнем контракультуры і фэстывалем палітычнага тэатру.

Пачатак падпольнай дзейнасьці

«Тэатар.doc» ня раз прыяжджаў у Беларусь як удзельнік міжнародных фэстываляў. Але ў падпольным статусе — упершыню. Падпольную кар’еру тэатар нядаўна распачаў і на радзіме, адыграўшы тры спэктаклі ў апячатаным паліцыяй памяшканьні.

Рэч у тым, што пасьля ператрусу і затрыманьня тэатар ня толькі апячаталі, але, каб больш прыстрашыць, нават заварылі дзьверы.

Алена Грэміна, дырэктарка «Тэатру.doc»

Алена Грэміна, дырэктарка «Тэатру.doc»

«Паколькі ўсё ў Расеі робіцца дрэнна, нам забылі апячатаць і заварыць другі ўваход са двара, — кажа Грэміна.

Яшчэ да паліцэйскага налёту «Тэатар.doc» прадаў квіткі на тры спэктаклі. Каб іх не адмяняць і не падводзіць гледачоў, пастанавілі ўсё ж такі сыграць спэктаклі ў апячатаным будынку.

Канстанцін Кажэўнікаў, Марына Бойка, Анастасія Патлай у Менску

Канстанцін Кажэўнікаў, Марына Бойка, Анастасія Патлай у Менску

«Гэта было даволі весела, — узгадвае Грэміна. — Нашых гледачоў мы сустракалі каля старога ўваходу і потым вялі праз двары, каб яны маглі трапіць праз чорны ход. Казалі, што была атмасфэра выкупу на вясельлі: адны дзяўчаты сустракалі, іншыя адводзілі».

У дзяржтэатрах акторы «тухнуць»

Па словах дырэктара, рэпрэсіі супраць тэатру толькі гартуюць калектыў і тэатральную супольнасьць Расеі. Дзякуючы гледачам сабралі грошы на пераезд і новую арэнду, валянтэры дапамагалі зрабіць рамонт у новым будынку. Дапамагаць прыходзілі салідарныя акторы зь іншых тэатраў, увесь курс студыі-школы МХАТ.

У грымёрцы «Свабоднага тэатру» перад пачаткам перадпаказу спэктакля

У грымёрцы «Свабоднага тэатру» перад пачаткам перадпаказу спэктакля

Здымаць з рэпэртуару вострыя спэктаклі «Тэатар.doc», аднак, не зьбіраецца. Адзін з самых вядомых — «Гадзіна 18» — пра сьмерць Сяргея Магніцкага ў сьледчым ізалятары. Сярод новых — пра старавераў, якія фактычна былі першымі расейскімі дысыдэнтамі ў XVII стагодзьдзі.

«Мы ня робім нічога супрацьзаконнага, і нам няма чаго баяцца, — кажа Грэміна. — Самая вялікая небясьпека — у самацэнзуры і ў баязьлівасьці. Страх і канфармізм — яны нашы галоўныя ворагі».

Падчас «Балотнай плошчы» ў Менску

Падчас «Балотнай плошчы» ў Менску

Такой жа думкі прытрымліваюцца і акторы тэатру, якія сёньня ня бачаць свайго месца ў дзяржаўнай тэатральнай сыстэме. Па словах Варвары Фаэр, рэжысэркі і акторкі «Тэатру.doc», у дзяржтэатрах акторы стаяць па дзесяць год у чарзе, пакуль атрымаюць хоць адну ролю.

«За гэты час яны проста „тухнуць“, — кажа Фаэр. — Таму рабіць у дзяржаўных тэатрах няма чаго. Там суцэльнае балота».

П’еса пра Беларусь выглядае як пра Расею

Спэктакль «Балотная плошча» тэатар упершыню прадставіў менавіта ў Менску. Прэм’ера ў Маскве адбудзецца 6 траўня, у трэцюю гадавіну падзеяў на Балотнай плошчы. Паліна Барадзіна, аўтарка п’есы, ад жніўня мінулага году зьбірала лісты сваякоў палітычных вязьняў. На цытаваньні гэтых лістоў і пабудаваны ўвесь спэктакль.

Алесь Бяляцкі прыйшоў на «Балотную плошчу» ў Менску

Алесь Бяляцкі прыйшоў на «Балотную плошчу» ў Менску

У той час як для расейцаў тэма палітвязьняў даволі новая, беларусы прызвычаеныя да ілжэпрацэсаў, дзе пара спэцназаўцаў выступае ў ролі сьведак па справах цэлага шэрагу выпадкова затрыманых людзей. Такую думку выказалі многія гледачы на абмеркаваньні спэктакля, кажучы, што ён нагадвае онлайн-рэпартаж з залі суду.

Для расейцаў, было бачна, гэтая тэма новая, і яны абурана кажуць пра «сфабрыкаваныя справы», «сапраўды нявінна асуджаных людзей» і «зьнявагу Канстытуцыі».

Акторы, драматург і рэжысэрка слухаюць уражаньні менскіх гледачоў

Акторы, драматург і рэжысэрка слухаюць уражаньні менскіх гледачоў

Толькі цяпер яны ўсьведамляюць, чым жылі ў Беларусі ўжо амаль дваццаць год. Толькі цяпер становіцца для іх актуальным спэктакль «Двое ў тваім доме», які «Тэатар.doc» паставіў пра арышт Уладзімера Някляева пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году.

Усе дэкарацыі «Балотнай плошчы»

Усе дэкарацыі «Балотнай плошчы»

«Калі мы рыхтавалі гэты спэктакль, мы хацелі падтрымаць Беларусь, — кажа Грэміна. — А цяпер у нас ёсьць і хатні арышт, і ўся гэтая гісторыя з выбарамі, і кадэбэшнікі паўсюль. Усё гэта аказалася абсалютна актуальна і для нас, і п’еса пра Беларусь выглядае як пра Расею».

Артыкулы да тэмы:

«Нам будзе што ставіць пры любой уладзе»: гісторыі актораў «Свабоднага тэатру»

XS
SM
MD
LG