Лінкі ўнівэрсальнага доступу

12 прычынаў канца сьвету


Джон Марцін, «Зьнішчэньне Садому і Гаморы» (1852).

Джон Марцін, «Зьнішчэньне Садому і Гаморы» (1852).

Мабыць, усе з нас некалі паглядзелі хоць адзін фільм або прачыталі хоць адзін раман пра канец нашага сьвету ці пагібель чалавечай цывілізацыі на Зямлі. Тое, што наш сьвет калісьці скончыцца, сёньня ў нікога не выклікае сумненьняў. Пра гэта згодна кажуць і навука, і Апакаліпсіс Сьвятога Яна, і Галівуд. Пытаньне толькі ў тым, калі гэта адбудзецца і якім чынам.

Цікава, што гэтае кардынальнае пытаньне чалавечага роду толькі цяпер дачакалася сур’ёзнага навуковага досьледу. Удакладнім — адкрытага для публікі досьледу. Адчуваю, што вайсковыя інстытуты ў звышдзяржавах праводзілі падобныя досьледы і раней, але пра іх мы пакуль нічога ня ведаем. А вось невайсковыя навукоўцы з Оксфардзкага Ўнівэрсытэту нядаўна апублікавалі гістарычна першы даклад, які спрабуе вызначыць магчымыя сьмяротныя пагрозы для нашай цывілізацыі і ацаніць імавернасьць кожнай зь іх. Даклад называецца «12 risks that threaten human civilization». 12 — як здаецца, улюбёная лічба чалавецтва, ня толькі ў навуцы. Пералічым гэтыя пагрозы.

1. Штучны розум

Штучны розум на сёньняшні дзень бачыцца як найбольш імаверная пагроза для трываньня нашай цывілізацыі. Але вызначыць рызыку такога канца сьвету, які прадстаўлены, напрыклад, у кінакарціне «Тэрмінатар», ніхто ўсур’ёз не бярэцца. Навукоўцы з Оксфарду ацэньваюць такую рызыку зыходу чалавечага роду ў шырокім прамежку 0-10%.

Гэта для мяне найбольш нечаканы вынік досьледу. Хто б падумаў, што мы можам быць так блізка да сьвету «Матрыцы»...

2. Невядомыя пагрозы

У гэтую агульную катэгорыю ўключаны ўсе пагрозы, якія навука на сёньняшні дзень не ідэнтыфікавала, і ўсе такія, якія падаюцца несур’ёзнымі ці абсурднымі (напрыклад, сьмяротная атака касьмічнай цывілізацыі на Зямлю). Імавернасьць такога апакаліпсісу вельмі значная ў параўнаньні зь іншымі канцамі сьвету: 0,1%.

Тут нічога ня скажаш, акрамя таўталёгіі. Невядомая «невядомая» — заўсёды невядомая.

3. Удар астэроіда

Небясьпека сутыкненьня зь Зямлёю астэроіда з радыюсам 2-3 км, які ў змозе зьнішчыць цывілізацыю ці закончыць існаваньне людзей, зьяўляецца раз на 20 мільёнаў гадоў. Але чалавецтва на сёньняшнім этапе ўжо ўмее выкрываць такія касьмічныя аб’екты і, пры згодным супрацоўніцтве касьмічных дзяржаваў, у прынцыпе можа зьмяніць траекторыю такога астэроіда або зьнішчыць яго зусім. Імавернасьць астэроіднага апакаліпсісу: 0,00013%.

Дзякуй Богу, што хоць тут супакоілі.

4. Выбух супэрвулькану

Магутны выбух вулькану, які выкінуў бы са свайго нутра ў атмасфэру тысячы кубічных кілямэтраў матэрыялу, мог бы спрычыніць «вульканічную зіму» з наступствамі падобнымі да тых, якія былі б пасьля ўдару астэроіду ў Зямлю або ў выніку ядзернай вайны. Пры сёньняшняй тэхналёгіі ніяк немагчыма нэўтралізаваць наступствы такога выбуху. Імавернасьць: 0,00003%.

Лепш ужо сусьветны вірус і непрацяглы кірдык.

5. Экалягічная катастрофа

Навукоўцы не змаглі вызначыць імавернасьці глябальнай экакатастрофы, у якой было б немагчыма​ падтрымаць жыцьцё мільярдаў людзей.

Трывожна.

6. Дрэннае глябальнае кіраваньне

Прыкладам, на сьвеце ўсталёўваецца крайне некампэтэнтная дыктатура, якая даводзіць да глябальнай катастрофы. Імавернасьць ня вызначана.

Так бы мовіць, беларускі варыянт апакаліпсісу :)

7. Абвал сусьветнай сыстэмы

Эканамічная або сацыяльная катастрофа, калі пачынаюцца глябальныя масавыя беспарадкі і перастае дзейнічаць закон і правапарадак. Імавернасьць ня вызначаная.

Таксама трывожна.

8. Экстрэмальная зьмена клімату

Скажам, у атмасфэру выдзяляецца некантраляваная колькасьць мэтану з Арктыкі і сярэдняя глябальная тэмпэратура ўзрастае на 6 градусаў паводле Цэльсія, што даводзіць да зьнікненьня цывілізацыі. Імавернасьць: 0,01%.

Гэта ня меншы жах, чым супэрвулькан. Доўга і страшна.

9. Ядзерная вайна

Імавернасьць зьнішчэньня сьвету такім спосабам: 0,005%.

Страшна, але хутчэй за ўсё хутка.

10. Глябальная сьмяротная эпідэмія

Імавернасьць: 0,0001%.

Лепш гэта, чым голад і холад.

11. Сынтэтычная біялёгія (генэтычная інжынэрыя)

Генэтыкі зрабілі памылку і стварылі сьмяротны хваробатворны мікраарганізм. Імавернасьць сусьветнай пагібелі: 0,01%.

Вось у гэта чамусьці верыцца найбольш.

12. Нанатэхналёгія

Пагроза ўзьнікне тады, калі гэтую тэхналёгію выкарыстаць для прадукцыі «цудоўнай зброі». Або калі машыны, заснаваныя на гэтай тэхналёгіі, набудуць здольнасьць самаўзнаўленьня. Імавернасьць: 0,01%.

Яшчэ адна «Матрыца». Ці Галівуд, часам, не заглядаў у сакрэтныя вайсковыя досьледы Суднага дня?

Пагаджаюся, усе гэтыя пералічаныя пагрозы і імавернасьці хутчэй нагадваюць фантастычна-навуковую літаратуру, чым нешта сапраўды зьвязанае з жыцьцём людзей, для якіх сьвет канчаецца найчасьцей ад сардэчнай недастатковасьці, інфаркту, інсульту, раку, аўтакатастрофы, гіпэртаніі, хваробы Альцгаймэра або Паркінсана, etc...

«Канец сьвету — гэта занадта добра, каб быць праўдай», — гуляе нейкая такая показка ў інтэрнэце. Людзі сьцябаюцца з ідэі канца сьвету, таму што, па-першае, ён раней ні разу не наступіў, а па-другое, людзі наогул не разумеюць імавернаснага характару навуковых прадказаньняў. Як сказаў ангельскі гісторык Эдвард Гібан (1737-1794), законы імавернасьці, якія дакладныя ў агульнасьці, заўсёды аказваюцца памылковымі ў прыватнасьці. Перакладаючы гэта на больш даступную мову, можна сказаць, што кожны памірае ў адзіночку, нават тады, калі паміраюць усе адразу.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG