Лінкі ўнівэрсальнага доступу

У Менску даволі шмат крамаў з шыльдамі на беларускай мове. Аднак ці сустракаецца родная мова ўнутры такіх крамаў? І ці прысутнічае беларуская мова ў расейскамоўных і замежных крамах?

1. «Мой модны кут»

Самая беларускамоўная крама, якую я ўбачыла, – гэта «Мой модны кут». Яна на трэцім паверсе гандлёвага цэнтру «Маскоўска-Венскі», павільён № 333. Уласьнік крамы жаночага адзеньня спадар Валеры Есіпёнак з ахвотай размаўляе па-беларуску са сваімі пакупнікамі. Дарэчы, сьвядомыя пакупнікі могуць набыць рэчы са зьніжкай да 10%. Валеры – часты госьць «АртСядзібы», офіс якой – на чацьвёртым паверсе. Ён далучыўся да акцыі #беларуская стужка, павесіў на ўваходных дзьвярах рэклямку ад «АртСядзібы» і стужку зь беларускім арнамэнтам.​

Што сапраўды зьдзівіла мяне, дык гэта тое, што на вітрынах, побач з замежнымі брэндамі, ляжаць кнігі па беларускай гісторыі і мове. Навідавоку – «Беларусы» Яўхіма Карскага, «Гедымін (1316–1341). Каралеўства Літвы і Русі» Алеся Краўцэвіча, «Расійска-беларускі слоўнік» Сьцяпана Некрашэвіча і Міколы Байкова, «Дзесяць бітваў» Міхася Чарняўскага. ​

Спадар Валеры – добры знаўца гісторыі. У гэтым я ўпэўнілася цягам шматлікіх размоў зь ім. Думаю, неўзабаве ў краму можна будзе хадзіць як на экскурсію ў гістарычны музэй. Валеры падзяліўся са мною, што хоча стварыць галерэю партрэтаў жанчын Беларусі. Уяўляеце, якая цудоўная атрымаецца вандроўка ў гісторыю? Можна будзе сумяшчаць шопінг і асьвету.

Па ўсім відаць, што ўласьнікі крамы, Валеры і яго жонка Алёна, – людзі неабыякавыя да беларускай мовы, культуры. Суполка «Мой модны кут» у сацыяльнай сетцы «ВКОНТАКТЕ» цалкам вядзецца на роднай мове. Пачытайце, як мілагучна гучыць: ​

«Вітаем спадарства на нашай старонцы! Прапануем Вам, мілыя спадарыні, наблізіцца да высокай сусьветнай моды, вартай беларускай прыгажуні, прапанаваўшы вядомае якаснае адзеньне ў Менску». ​

Як тут утрымацца, каб чаго не купіць? Тым больш што нават табліца памераў – на беларускай мове. ​

Акрамя інфармацыі пра адзеньне і зьніжкі, у суполцы vk.com/mmkut можна знайсьці запісы пра беларускіх паэтаў, іх фатаздымкі, вершы. Тут жа і віншаваньні са сьвятамі, напісаныя па-беларуску.

2. «Сэканд Хэнд»​

Прыемна заходзіць у сеткі крамаў адзеньня «Сэканд Хэнд». У самой краме інфармацыя пра зьніжкі напісаная на роднай мове: «З 25 лістапада зьніжкі. Запрашаем!», «Любая рэч па 10 тысяч». Аднак ня ўсе пакупнікі разумеюць назвы месяцаў па-беларуску, патлумачыла прадавец Вольга. Нядаўна ёй даводзілася тлумачыць, што такое «сьнежань». Самі прадаўцы па-беларуску не размаўляюць, аднак мову разумеюць добра, таму ветліва адказваюць на пытаньні. ​

Фота: second-hand.by

Фота: second-hand.by

Крама мае беларускамоўны слоган «Мы робім лепшае даступным», і нават сайт second-hand.by зроблены на роднай мове: навіны, адрасы крамаў, графік распродажаў і многае іншае. Некаторыя з удзячных пакупнікоў пакідаюць свае ўражаньні ў электроннай «Кнізе водгукаў» па-беларуску.​

Фота second-hand.by

Фота second-hand.by

У Менску працуе дзевяць крамаў «Сэканд Хэнд». Плянуецца адкрыцьцё яшчэ трох.

3. «MART INN»​

Добра размаўляе з пакупнікамі па-беларуску замежная сетка прадуктовых крамаў «MART INN», якая належыць літоўцу Гінтарасу. Адметнасьць гэтай крамы ў тым, што беларуская мова сустракае пакупнікоў зь дзьвярэй, на якіх можна прачытаць: «Калі ласка, карыстайцеся кошыкам», «Магазіны абсталяваны сыстэмай відэаназіраньня», «Магазін ахоўваецца» і інш. Унутры крамы практычна ўсе надпісы – на роднай мове, за выключэньнем цэньнікаў, дзе інфармацыя пра тавар даецца па-расейску. Адміністратар крамы патлумачыла: такая моўная палітыка крамаў зьвязаная з тым, што ўладальнік – патрыёт сваёй мовы і краіны, і, адпаведна, паважае мову той краіны, дзе мае свой бізнэс. ​

Што тычыцца саміх пакупнікоў, то да беларускай мовы яны ставяцца вельмі добра. «Па фатаздымках мову будзеце вучыць?» – пацікавіўся ў мяне мужчына, які зьвярнуў увагу на тое, што я фатаграфую беларускамоўныя надпісы. Пакупнік лічыць, што будзе добра, калі ўсюды будуць пісаць па-беларуску: «Ня ўмеем размаўляць, дык хоць бы чыталі!»​

Пачытаць на роднай мове можна і на сайце крамы martinn.by. На беларускай мове тут можна знайсьці апытанку, інфармацыю пра акцыі. Слоган крамы «Гэта выгадна!» на сайце напісаны па-расейску, а на касавых чэках – па-беларуску. ​

З надыходам халадоў у «MART INN» пачалі прадаваць рыдлёўкі для расчысткі сьнегу. «Ня ўсе пакупнікі ведаюць значэньне слова «рыдлёўка», даводзілася шмат разоў тлумачыць, – распавяла адміністратар. – Хоць тая рыдлёўка і паказаная на малюнку побач з цэньнікам, а ўсё роўна людзі запытваліся, што гэта такое». ​

А вывучыць новыя словы ў краме сапраўды можна. Якім чынам, вы думаеце? Праз рэкляму! Чытаю на рэклямным плякаце: патэльня, сатэйнік, коўш, рондаль, прылады для кухні. Чым ня ўрок беларускай мовы?​

Крамы «MART INN» ёсьць ня толькі ў Менску, але і ў Берасьці, Калінкавічах, Ваўкавыску, Смаргоні, Гомелі, Бабруйску ды іншых гарадах.

4. «Материк»​

Дзе сапраўды не чакала сустрэць беларускую мову, дык гэта ў расейскамоўным будаўнічым гіпэрмаркеце «Материк», што каля станцыі мэтро «Каменная Горка». Крама мае некалькі шыльдаў на беларускай мове: «прылады для шпалер», «для абароны драўніны», «акрылавыя фарбы», «алейныя фарбы», «малюй з фантазіяй».​

«На колькі хапіла энтузіязму», – патлумачыла кансультант па працы з кліентамі. Хоць надпісы на беларускай мове зробленыя вялікімі каляровымі літарамі, пакупнікі асаблівай увагі на іх не зьвяртаюць, бо глядзяць адразу на тавар і на кошты. Таму ня дзіва, што на маё пытаньне, ці даспадобы беларуская мова ў аддзеле будаўнічых матэрыялаў, пакупніца, стоячы каля шыльды «малюй з фантазіяй», зьдзіўлена запыталася, дзе я ўбачыла тут беларускую мову. ​

5. УТУП «Шевком» і ЧП «Ирже-Групп» ​

Сеткі крамаў УТУП «Шевком» і ЧП «Ирже-Групп» зь беларускамоўнымі шыльдамі «Спажывецкія тавары» ёсьць у падземных пераходах станцыяў мэтро «Каменная Горка», «Кунцаўшчына», «Спартыўная». Уладальнікі крамаў – брат і сястра Яўген Шунейка і Ірына Таболіч. ​

Адметнасьць «Спажывецкіх тавараў» ад «Шевком» – вонкавае афармленьне шкла беларускімі пэйзажамі: над залатым полем ляціць бусел, а над ім надпісы: «Багацьце роднай зямлі ў кожны дом», «Зроблена для вас у Беларусі». ​

«Спажывецкія тавары» ад ««Ирже-Групп» аформленыя больш сьціпла. У самой краме можна заўважыць вядомую рэкляму «Зроблена ў Беларусі». ​

Прадаўцы ў абедзьвюх крамах – расейскамоўныя. Адразу прызналіся, што беларускай мовай не валодаюць, аднак пазытыўна ставяцца да беларускамоўных. Кажуць, што любяць Беларусь, бо гэта іх краіна.​

Уласьнікі «Спажывецкіх тавараў» – Яўген і Ірына, менчукі. Абое зьдзівіліся майму пытаньню, чаму для назвы крамаў выбралі беларускую мову: «Таму што ў Беларусі жывем!» – пачула адказ. Ірына расказала, што вучылася ў звычайнай школе, дзе родная мова выкладалася разы два на тыдзень. Аднак у памяці жанчыны застаўся брат яе сяброўкі, які паўсюль і з усімі размаўляў толькі па-беларуску. «Таму што па-іншаму ён проста ня ўмеў», – шчыра дадала Ірына. – «У тыя часы, гадоў 30 таму, пачуць беларускую мову – гэта была выключная рэдкасьць».

6. adlifta.by ​

Ёсьць беларускамоўныя крамы і ў інтэрнэце. Праект adlifta.by прапануе “адзеньне для ліфтаў”. Асноўная паслуга, якую аказваюць хлопцы – стваральнікі такога незвычайнага бізнэсу, – рэкляма на дзьвярах ліфтаў у жылых дамах ды бізнэс-цэнтрах.​

Патэлефанавала па пазначаным на сайце нумары. Мікалай Ханін, пачуўшы маю беларускую мову, таксама перайшоў на яе. Прызнаўся, што ён, як і яго сябра па бізнэсу Андрэй Дубіна, размаўляе па-беларуску даволі даўно. Таму ў хлопцаў не ўзьнікала пытаньня, на якой мове прапаноўваць паслугі. Мікалай кажа, што мова не ўплывае на продаж паслугаў – хутчэй, на замовы ўплывае якасьць выкананьня паслугаў. ​

«Спачатку на сайце adlifta.by інфармацыя была напісаная на тарашкевіцы. Аднак давялося адмовіцца ад такога напісаньня, бо маглі адпудзіць кліентаў», – расказаў Мікалай.​

Спытала ў Мікалая, што выклікала ў яго цікавасьць да беларускай мовы. «Вучуся на факультэце міжнародных адносін. Калі быў на другім курсе, то маці падаравала мне на Новы год кнігу па гісторыі Беларусі. Яна вельмі захапіла мяне. А пасьля падумаў: якая можа быць любоў да гісторыі, калі не любіць родную мову? Так пачаў размаўляць па-беларуску. Пасьля гісторыі зьвярнуў увагу на беларускую музыку. Проста закахаўся ў гурт «Рэлікт», які ўпершыню пачуў на фэстывалі «Камяніца». Яшчэ давялося многа павандраваць па Беларусі, бо вучуся на аддзяленьні мэнэджмэнту ў сфэры турызму. Наша краіна вельмі прыгожая!»

7. cesliary.by ​

Беларушчынай уразіў сайт cesliary.by, на якім можна замовіць мэблю і цясьлярскія працы ў Менску. Мэблевы бізнэс належыць індывідуальнаму прадпрымальніку Зьмітру Дашкевічу.​

«Беларуская мова – гэта мова для жыцьця. Абраў яе гадоў 15 таму. Ёсьць яшчэ такая прымаўка: «Ня верны мове – ня верны ва ўсім», – расказаў Зьміцер. Таму і ня дзіўна, што cesliary.by – цалкам беларускамоўны сайт. ​

Дарэчы, на стартавай старонцы, у верхнім правым куце, кідаецца ў вочы радок зь Бібліі: «І ўсё, што робіце, рабіце ад душы, як Госпаду, а не чалавеку» (Каласянам 3:23). Па ўсім бачна, што «Цесьляры» бездакорна працуюць па біблейскім прынцыпе.​

Побач з сур’ёзнасьцю ёсьць на сайце і добры беларускі гумар, калі справа тычыцца коштавай палітыкі: «Беларускамоўным кліентам дзейнічае адмысловая акцыя – надбаўка 20% на разьвіцьцё беларускай мовы!! Расейскамоўным кліентам прапановы яшчэ больш прывабныя – 40% надбаўкі на разьвіцьцё беларускай гаворкі ліцьвінскага краю!!».​

Асабліва мне спадабаўся заклік падтрымаць Бацькаўшчыну: «Людцы добрыя, дзеці зямлі маткі маёй! НЕ ПРАПУСЬЦІЦЕ ШАНЕЦ ПАДТРЫМАЦЬ НАЦЫЯНАЛЬНАЕ АДРАДЖЭНЬНЕ БАЦЬКАЎШЧЫНЫ!». ​

Зьміцер патлумачыў, што рэкляма «Цесьляроў» часта зьяўляецца ў «Нашай ніве», якую чытаюць людзі дасьведчаныя, якія ўсё разумеюць. Таму такі заклік цалкам апраўданы, бо аўдыторыя кліентаў склалася адпаведная.​

Тыя, хто яшчэ толькі вывучае беларускую мову, могуць выкарыстоўваць сайт cesliary.by як мэблевы слоўнічак.

Марына Яўсейчык

для Радыё Свабода

Фота аўтара​

Дзе беларусам добра. Мы не пытаемся, мы адказваем. Мы паказваем установы і арганізацыі, завітаўшы ў якія беларусы пачуваюцца, як дома. Дзе ўсё сваё – мова і кнігі, фільмы і стравы, напоі і ўборы, справы і забавы, героі і сьвятыя. Штотыдзень на нашым сайце чытайце і глядзіце пра беларускія гісторыі, мясьціны, сюжэты. Чакаем і вашых расповедаў.

Дасылайце вашыя гісторыі ў рубрыку «Дзе беларусу добра» на электронны адрас radiosvaboda@gmail.com

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG