Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Гітлер капут — у Менску салют. У такія дні адны беларусы імкнуцца зьехаць як мага далей, каб ня дай божа не пабачыць і не пачуць клятага фаервэрку. Іншыя ж наадварот — намагаюцца заняць самыя зручныя месцы, каб адчуць сябе ня толькі гледачамі, але і ў нейкім сэнсе саўдзельнікамі.

Як правіла, не шанцуе ні тым, ні другім. Уцекачоў салют усё роўна дастане, хай і праз тыдзень — упадзе прыпозьненай, але нязгаснай іскрай на заблытанага ў сацыяльных сетках індывіда і апячэ падманутую душу. А шараговым аматарам салюту калі нешта і перападзе, дык хіба расчараваньне: бачыць вока, а грыміць і блішчыць вох як высока. Салют трывае нядоўга, і ад яго застаецца няшмат — і чымсьці ён нагадвае купюры з рук булкагаўскага Воланда: салют растае, калі чалавек толькі звыкся лічыць яго сваім.

Рытуальны расстрэл цёмнага беларускага неба ў пэўныя дні году, на думку ягоных прыхільнікаў, мусіць аб’ядноўваць насельніцтва ў нейкае падабенства народу. Што ж, кругавая парука расстрэльнай каманды таксама здольная выхоўваць адчуваньне локця. На сьвяты беларусы страляюць у поўню, быццам спрабуючы яе зьбіць. Быццам на той поўні сядзяць іншыя беларусы — няправільныя. Якім так і карціць сарваць людзям празьнік...

А яшчэ ў салюце ёсьць нешта першабытнае. Страх чалавека перад цемрай. Салют — агонь, які адпужвае драпежных зьвяроў. Зьвяры ў «нармальнага», «забеларускага» грамадзтва ведама якія: Захад, глябалізацыя, апазыцыя, нацыяналізм, рэвалюцыя... Напэўна, дзяржава ў глыбіні душы верыць, што ў пячору прыдуманага ёй раю ніводзін з тых драпежнікаў ня сунецца. Пабаіцца. Сыдзе ні з чым у чорную ноч. І гэтая першабытная вера — бадай, адзінае, на чым яна трымаецца.

Салют і сапраўды — перамога над цемрай. Уяўная, хуткаплынная, сэкундная — хутчэй ілюзія перамогі, чым трыюмф сьвятла, але часам, каб адчуць стабільнасьць сваёй улады, хапае і некалькіх імгненьняў. Радасьць, якую дае народу салют — гэта насамрэч жах простага беларускага чалавека перад уласнай гісторыяй, цёмнай і вязкай гісторыяй, у якой нічога не разьбярэш. Беларусы адчуваюць сваю гісторыю навобмацак. Даволі лёгка намацваецца гісторыя свайго роду, можна прыгадаць нешта з найноўшых падзеяў, але збольшага — гісторыя Беларусі застаецца для яе народу цемрай, дзе немагчыма арыентавацца. Там і ВКЛ, і партызаны, і Расія-матушка, і Пётр Першы, і Касьцюшка, і Фрунзэ, і Сувораў, і Машэраў, і, калі не пабаяцца сунуць пальцы ў падступную цемру — нейкія абрысы БНР. Але што зусім жудасна: ніхто ня ведае, што там сваё, а што чужое, што варожае, а што можна браць голымі рукамі. Гісторыя — гэта ноч. А беларусы — сонцапаклоньнікі. Рыцары Сьвяточнай Падсьветкі.

Таму беларусу без салюту ніяк. Хай хоць нешта асьвятляе шлях і плястыкавы кубачак з бутэрбродам побач. За перамогу! За перамогу над цемрай. За Дзень незалежнасьці ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. І проста за дзень. За Беларусь Сегодня. За трыццаць залпаў па няяснасьці, нявызначанасьці і няўпэўненасьці ў заўтрашнім дні.

Менавіта столькі было зроблена па гэтых ворагах любога грамадзтва сёлета ў Менску на 3-га ліпеня. Чаму менавіта трыццаць? Прасьцей за ўсё лічыць, што проста лічба прыгожая. Цалкам магчыма, што гэта ўмоўны знак, сыгнал, які беларуская дзяржава падае іншаплянэтнікам, якія замёрлі недзе над стратасфэрай, пільна ўглядаючыся ў беларускае неба. 30 залпаў, што расьцьвілі над Менскам — гэта тыя кветкі на падваконьні, якія ў шпіёнскім кіно паказваюць агентам, што яўка праваленая. Спускацца на зямлю не пара. Тут яшчэ не прызвычаіліся да геяў — дык што ўжо казаць пра марсіянаў...

Трыццаць залпаў з шасьці пазыцый. З узьбярэжжа Сьвіслачы, з аэрапорту Менск-1, проста з пасадачнай паласы, зь берага Заслаўскага вадасховішча... З Чыжоўкі, з Навінак, з вайсковага гарадка ва Ўруччы...

А месяц вісеў у небе, як мішэнь.

Дарослыя садзілі дзяцей сабе на плечы, каб лепш было відаць. І дзеці сядзелі на іх, як пагоны. Жарты, сьмех, весялосьць... Сьвяточны настрой, які бывае, калі твая дзяржава абвясьціла каму-небудзь вайну. Салют патрэбны для таго, каб вайна ніколі не сканчалася. Бо хто мы і што мы без вайны? Бежанцы. А з вайной мы як адзін — зэнітчыкі і зэнітчыцы. І кожнае сьвята, падсьветленае салютам, падфарбаванае ім, як гарэлка бальзамам «Чорны рыцар» — гэта Дзень зэнітчыка. Галоўнае беларускае сьвята.

Вядома, салюты бываюць розныя. Вось нядаўна, пішуць, быў зладжаны салют у гонар дня народзінаў Міколы Статкевіча. Годная справа — і годная альтэрнатыва іхнаму салюту. Сьведчаньне таго, што і ў іншай Беларусі ёсьць свае салюты, ёсьць яшчэ порах у парахаўніцах.

А лепш за ўсё —зусім без салютаў. Да поўні ўсё роўна не дастаць. Хай павісіць яшчэ трохі. Пагатоў мы на ёй жывем. Часова, пакуль там, унізе, павялічваюць дальнабойнасьць гарматаў.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG