Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Звычайнае шчасьце — манголам звацца


Вуліца Сэул

Вуліца Сэул

Адрозна ад Беларусі, якая будуе рынкавы капіталізм на грунце маральна састарэлай плянавай эканомікі, мангольскі капіталізм мае іншыя прыклады для перайманьня.

Адрозна ад Беларусі, якая будуе рынкавы капіталізм на грунце маральна састарэлай плянавай эканомікі, мангольскі капіталізм мае іншыя прыклады для перайманьня.

Брама на вуліцы Сэул

Брама на вуліцы Сэул

Галоўны стратэгічны партнэр Манголіі — Паўднёвая Карэя. Штодня ў Сэул выпраўляецца некалькі авіярэйсаў, ва Ўлан-Батары месьцяцца прадстаўніцтвы найбуйнейшых паўднёвакарэйскіх карпарацыяў, а аўтааматары аддаюць перавагу карэйскім аўто нават больш, чым японскім — таньнейшыя пры той жа надзейнасьці. Другая па значнасьці вуліца Ўлан-Батара носіць назву Сэул. Таваразварот паміж Манголіяй і Паўднёвай Карэяй складае блізу 300 мільёнаў даляраў, у той час як зь Беларусьсю — утрая менш. Пры гэтым у манголаў Менск амаль нічога не купляе.

Кітайскія «хунвэйбіны» на плошчы Чынгісхана

Кітайскія «хунвэйбіны» на плошчы Чынгісхана

А вось суседзтва з Кітаем, эканоміка якога разьвіваецца зайздроснымі тэмпамі, асаблівых дывідэндаў не прыносіць — даюць сябе знаць старыя крыўды. Спачатку кітайскім імпэратарскім дынастыям папсаваў крыві Чынгісхан з пасьлядоўнікамі, а ўжо ў ХХ стагодзьдзі крыж на кітайскім панаваньні паставіў Сухэ-Батар. Прынцыповым пытаньнем у няпростых адносінах нечакана сталася пасьмяротная цень Чынгісхана. Дагэтуль невядома, дзе дакладна пахаваны палкаводзец, і ў Кітаі сьцьвярджаюць, што ягоная магіла — у Паднябеснай. Манголы ж абвінавачваюць суседзяў у фальсыфікацыі гісторыі і ў намеры зарабіць на чужой славе. Таму міжнародны абмен збольшага абмяжоўваецца наездамі ва Ўлан-Батар спадкаемцаў хунвэйбінаў.

Суровыя ахоўнікі

Суровыя ахоўнікі

Цікавыя стасункі з найбліжэйшымі этнічнымі сваякамі — буратамі, якіх у Манголіі літаральна пару працэнтаў — бальшыня сканцэнтраваная вакол Байкалу. Калі верыць падручнікам, «бурат» па-мангольску — «здраднік». Так ацанілі адгалінаваньне буратаў ад агульных праайцоў у незапамятныя часы. Бураты за падобную мянушку адказваюць «узаемнасьцю», хоць па нейкіх справах ва Ўлан-Батар наведваюцца — самалёт з Іркуцку быў запоўнены практычна аднымі буратамі. Дарэчы, калі на гарадзкой вуліцы трапіцца мангол, які выдатна гаворыць па-расейску, то гэта стопрацэнтна будзе бурат. Зрэшты, каб адрозьніць прадстаўнікоў двух народаў, дастаткова некалькі дзён назіраньняў — такіх шчок, як у буратаў, няма ані ў кога.

Эканоміка шараговых манголаў залежыць ад іхняй прадпрымальнасьці і няўрымсьлівасьці. Распачаць уласную справу не складае праблемаў, падаткі таксама не кладуцца асаблівым цяжарам на бізнэс. Як прызнаўся адзін з таксістаў-прыватнікаў, «падаткі плацім, але «цуць-цуць». Гана, гаспадар гестхаўзу ў ня самым «мажорным» раёне Ўлан-Батара, прымае пастаяльцаў ужо 20 гадоў. Цэны не задзірае, бо мае большы абарот ад масавасьці — у гэтым ягоная перавага перад канкурэнтамі. Пакой на двух чалавек — 30 даляраў, у геры (юрце) на даху будынка — 25 даляраў зь любой колькасьці пастаяльцаў. Кампанія зь пяці чалавек можа пасяліцца тут амаль задарма, чым з задавальненьнем карыстаюцца маладыя людзі.

Жыцьцярадасны Гана

Жыцьцярадасны Гана

Апэтытны хуушуур

Апэтытны хуушуур

Гаспадыня юрты

Гаспадыня юрты

У Манголіі надзвычай разьвіты прыдарожны сэрвіс, пра што ў Беларусі толькі мараць. Зазвычай прапануецца хуткі перакус улюбёнымі стравамі — буузам (накшталт мантаў) і хуушуурам (накшталт чабурэкаў). У Нацыянальным парку Горхі-Тэрэлж за 70 кілямэтраў ад Улан-Батара на вялізнай тэрыторыі сетка «закусачных» арганізаваная проста ў юртах. Каб задаволіць апэтыты наведнікаў, на летні сэзон сюды выяжджаюць цэлымі сем’ямі. У мэню звыкла пераважае разнастайнае мяса на любы густ — смажаная і сьціснутая паміж гарачымі камянямі бараніна, стравы з каніны, казьляціны, яка. Каніна лічыцца зімовай ежай, улетку больш налягаюць на бараніну. Порцыі вялізныя, таму можна сьмела замаўляць адну на дваіх. Запіваць рэкамэндуецца кумысам і нацыянальным напоем — «мангол цай». Апошні — абавязкова з малаком і падсолены.

Статак якаў

Статак якаў

Гара Чарапаха

Гара Чарапаха

Парк Горхі-Тэрэлж, адрозна ад падобных у іншых краінах, адзначаны бурнай дзейнасьцю чалавека. На ўсім прасьцягу пасуцца шматлікія чароды авечак ды якаў, пры горных схілах — чабанскія калёніі. Пад скаламі розных формаў і памераў гандлююць сувэнірамі і напоямі, у арэнду прапануюцца «рашн джып» (стары савецкі «казёл») і «рашн мінівэн» (яшчэ старэйшы УАЗік тыпу «хуткай дапамогі»). Тут жа можна наняць гер, каб не клапаціцца пра даезд у горад — аўтобусы з Улан-Батара ходзяць зусім рэдка. У парку ёсьць некалькі проста ўнікальных прыродных стварэньняў, і, бадай, самае незвычайнае зь іх — гара Чарапаха. Такое адчуваньне, што без умяшаньня таленавітага скульптара тут не абышлося.

Прыбіральня па-мангольску

Прыбіральня па-мангольску

Гарадзкія прыбіральні цалкам цывілізаваныя

Гарадзкія прыбіральні цалкам цывілізаваныя

У адным зь юртавых паселішчаў нарэшце ўдалося задаволіць побытавую цікавасьць: куды тут ходзяць, скажам так, па фізіялягічнай патрэбе? Юрты, як правіла, стаяць пасярод стэпу, выратавальных кусьцікаў няма паводле азначэньня. Абарыген у адказ на адраснае пытаньне махнуў на ўзгорак, дзе ў прыстойнай далечыні ўзвышаўся «клазэт» па-мангольску — абгароджаны з трох бакоў нізенькім тэнтам катушок з рэдкімі дошкамі над глыбокай ямінай. Пры гэтым адкрыты фронт пабудовы выходзіў якраз на палявую дарогу, па якой хоць і рэдка, але ходзіць транспарт. Зрэшты, мясцовыя перакананыя, што натуральных пазываў саромецца ня варта.

Таксіст «Саша»

Таксіст «Саша»

Цікаўны рабацяга

Цікаўны рабацяга

Лама-пачатковец

Лама-пачатковец

За ўвесь час у Манголіі ня ўбачыў твару, які б даў падставу пашкадаваць «бедных людзей, забытых у стэпах богам і цывілізацыяй». Манголы вельмі адкрытыя, жыцьцярадасныя і, падаецца, цалкам задаволеныя сваім месцам на мапе сьвету. Нават у «хрушчобах» кіпіць жыцьцё — весяляцца дзеці і займаюцца гаспадаркай дарослыя. Гэтаксама, як беларусы, ня грэбуюць алькаголем: сустрэць мангола нападпітку нават пасярод дня — справа досыць звыклая. Праўда, ніякай агрэсіі з боку аматараў выпіць няма, а калі хто і кіруецца ў ваш бок, то выключна з мэркантыльнай мэтай — папрасіць на пахмельле.

Чыстая машына — бзік мангола

Чыстая машына — бзік мангола

А яшчэ манголы адчайныя чысьцёхі. Праўда, гаворка збольшага не пра людзей, а пра машыны — мыюць іх, не зважаючы на месца паркоўкі і навакольны антураж.

XS
SM
MD
LG