Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

На Магілёўшчыне зьбіраюць чарніцы, у якіх цэзія ў два разы больш за норму


Знакаў пра радыяцыйную небясьпеку ў тым лесе адшукаць не ўдалося.

Днямі магілёўская санэпідэмстанцыя выявіла ў чарніцах, сабраных у лесе ля вёскі Лежнеўка, перавышэньне дапушчальнай нормы цэзію больш чым у два разы. Вёска за два дзясяткі кілямэтраў ад Магілёва.

Вялікае і прыгожае паселішча на берагах рачулкі Даска ў радыяцыйным палоне пасьля аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У навакольлях, як кажуць вяскоўцы, у далёкім 1986 годзе асадзілі радыяцыйную хмару. З таго часу радыяцыя для тутэйшых стала звыклай зьяваю. Першы час яе пабойваліся, але цяпер, пасьля прамінулых амаль трох дзясяткаў гадоў, увага да яе прытупілася. Некаторыя зь вяскоўцаў усё ж правяраюць лясныя дары на радыяцыю, аднак гэта працэдура далёка ня норма.

«Мы правяраем пастаянна. У нас у ягадах дапушчальная норма. Мы ўжо прывыклі за гэтыя дваццаць, ці трыццаць гадоў да радыяцыі. Хрэн яго ведае, на каго гэтая радыяцыя ўплывае, а на каго не», — выказваецца пэнсійнага веку жыхарка Лежнеўкі.

наперадзе Лежнеўка

наперадзе Лежнеўка

Паводле жанчыны рост захворваньняў прыпаў на першыя пасьля яго гады: «Тады ж дужа шмат было анкалёгіі. А цяпер жа людзі па старасьці паміраюць. Маладыя паміраюць, але ж яны тут не жылі пастаянна, а ў Магілёве. Вось апошнім часам тут паўміралі людзі майго веку, але яны былі сардэчнікамі».

Пра тое ж цьвердзіць і яшчэ адна жыхарка Лежнеўкі таго ж веку, што і папярэдняя суразмоўніца. Яна таксама, кажа, што правярае сабранае ў лесе:

«Хто яе баіцца, а хто не баіцца, — разважліва зазначае жанчына. — Я дык хаджу, бо мне ўжо 63 гады і калі раптам што, то мне ня страшна. Унукаў я не пускаю. Яны ня ходзяць. Меншы мой, сем гадоў яму, дык кажа: „Бабуля мне грыбоў шмат есьці нельга — там радыяцыя“. Яны ж цяпер разьбіраюцца. У кампутарах сядзяць».

Суразмоўніца даводзіць, што лежнеўцы зьбіраюць ягады толькі для сябе: «На продаж, дык трэба дужа шмат назьбіраць, — тлумачыць яна, — а ў нас шмат не назьбіраеш. Тут ягад ня дужа шмат».

дарога пасярод радыяцыйнага лесу

дарога пасярод радыяцыйнага лесу

Аповед пра ягады, радыяцыю ды небясьпеку ад яе падхоплівае старая кабета. Яна не зважае на спорны дождж і поркаецца ў градах: Ад працы адрываецца, каб пагутарыць з заежджым:

«Дачка мая хадзіла ў ягады, але яна не правярала, — прызнаецца жанчына. — Ну, што ўжо баяцца. Мы ж ведаем, што радыяцыя ўсюды цяпер ёсьць. Куды нам падзецца ад яе. Ядзім усё. У нас ягады замарожаныя ляжаць у камэры — для сябе. Кажуць, што ў нас радыяцыі шмат, але мы не правяралі, ня будзем лішняга гаварыць».

«А што нам радыяцыі баяцца — мы яе ўжо ўдосталь наеліся», — даводзіць сваю пазыцыю яшчэ адна жыхаркі вёскі. «У нас ужо ўнутры ўсё радыяцыйнае. І грыбы ў нас бяруць і ягады бяруць, — працягвае суразмоўніца. — У нас гады два таму жанчына хадзіла правяраць. Насіла ягады з аднаго лесу, толькі ў розных шклянках. Ёй сказалі: „Вось з гэтага лесу ежце, а з гэта не“. Вось як ім можна верыць — скажыце мне?».

адна са звалак у радыяцыйным лесе

адна са звалак у радыяцыйным лесе

На заўвагу, што можа лепш наагул адмовіцца ад усяго ляснога, жанчына адказвае будзённа і чакана: «Ведаеце, нашы людзі наагул нічога не баяцца. І нават гэтай радыяцыі. Людзі сёньня жывуць — і добра, а заўтра памерлі, ад чаго ня важна».

Лес паабапал дарогі ў вёску з боку бабруйскай шашы, як тлумачылі суразмоўнікі, радыяцыйны. У ім ягады не зьбіраюць. Ягадныя плянтацыі месцамі ўсё ж выбраныя. Чарніцаў ня шмат. Кажуць — сёлета ня ўрадзілі.

Адна з дачніц, жанчына сталага веку, на пытаньне пра радыяцыю адказала сваім пытаньнем: «А дазымэтры, скажыце мне, хоць, дзе прадаюцца? Іх жа у продажы няма. Я дык ведаю, што чарніцы радыяцыю ўбіраюць, дык мы па яе ня ходзім. Мясцовыя жыхары, як я ўзростам, яны ні на што не зьвяртаюць ўвагі. Калі мы едзем на машыне па дарозе на бабруйскую шашу, там дзе знак („радыяцыйная небясьпека“ — рэд.), то мы бачым, што там людзі ходзяць і зьбіраюць лясное. Знак жа там зьявіўся нядаўна».

адыяцыйных знакаў няма, замест іх плякаты з заклікам берагчы прыроду

адыяцыйных знакаў няма, замест іх плякаты з заклікам берагчы прыроду

Знакаў пра радыяцыйную небясьпеку ў тым лесе адшукаць не ўдалося. Малады сасоньнік ды ельнік забруджаны ня толькі нябачнай радыяцыяй, але і бытавым сьмецьцем. Нямала ў ім несанкцыянаваных звалак.

Маладзейшыя вяскоўцы, многія цяпер як дачнікі, гаварыць пра радыяцыю наагул адмаўляліся. Дачуўшыся, што ягады з фонам, пыталіся: А ці ёсьць радыяцыя ў грыбах?«. Не даведаўшыся — адказвалі: «Праверым» і сыходзілі.

Вяскоўцаў болей за радыяцыю турбуюць куды больш надзённыя клопаты. Ля вёскі абжыліся лісы, якія пазагрызалі ў дварах амаль усіх курэй. Тыя, што засталіся ў загарадках. Упільнаваць ліс не ўдаецца. А яшчэ, паскардзіліся вяскоўцы, бабры запруджваюць рачулку, якая во-во падтопіць сялянскія хаты.

Радыяцыю ж не пабачыш і не памацаеш. Вяскоўцы цьвердзяць, што ў іх паселішчы яе няма...

Радыёцэзій, калі трапляе ў арганізм, назапашваецца ў цягліцах, сэрцы ды пячонцы. Пагражае унутраным апраменьваньнем. Найперш церпяць людзі са слабым імунітэтам ды, тым, якія маюць хранічныя хваробы.

XS
SM
MD
LG