Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Магілёў: Як жывецца ў помніку архітэктуры


Унікальны магілёўскі дом — помнік архітэктуры

Унікальны магілёўскі дом — помнік архітэктуры

Бальшыня такіх будынкаў — у райцэнтрах. Нямала іх і ў абласных гарадах. У такіх дамах найчасьцей адсутнічаюць выгоды цывілізацыі — гарачая вада, прыбіральня ды цэнтралізаванае ацяпленьне. Людзі зьехалі б з гэтых дамоў, але няма куды. Спэцыялісты ж заяўляюць, што помнікі архітэктуры захоўваюцца найлепей, пакуль у іх жывуць людзі.

Цэнтар Магілёва. Камісарыяцкі завулак. Трыста мэтраў да будынку гарвыканкаму. Сьцяна навабуду хавае стары дом. Першы ягоны паверх мураваны, другі — драўляны. На сьцяне ахоўная шыльда. «Гісторыка-культурная каштоўнасьць. Прычыненьне шкоды караецца па законе». Нумар дому — сямнаццаць.

«Гэта дом купца. Я ня памятаю ягонае прозьвішча, але яго неяк называлі. Калі рэвалюцыя пачалася, яго шуганулі адсюль. Прыйшлі саветы. Усё перарабілі. І з гэтага будынку зрабілі жылы дом. Людзі жылі тут і ў падвалах. І з таго боку, і з гэтага. Дом стары. Усё тут рознае было. За столькі гадоў усё тут пагніло. ЖЭУ пазьней ліштвы парабіла. І усё. Дом жа прыгожы», — кажа спадар Аляксандар, старажыл Камісарыяцкага завулка.

Тое, што дом пакрысе разбураецца, — навідавоку. Цагляная частка будынку сьсярэдзіны пасечаная расколінамі. Акурат на ўваходзе правісае кавалак сьцяны. Жыхары другога паверху кажуць, што перад тым, як выйсьці з дому альбо ўвайсьці ў яго, асьцерагаюцца, ці не абрынецца гэты кавалак ім на галовы. Ацаніць стан драўлянай часткі дому цяжка. У доме смурод ад вільгаці.
Ахоўная шыльда, побач зь ёй — прыкметы разбурэньня дому

Ахоўная шыльда, побач зь ёй — прыкметы разбурэньня дому


«Дом сам па сабе дужа добры, але пяцьдзясят гадоў у ім ніхто не рабіў рамонту. Дом дужа моцны, і я думаю, што ён прастаіць яшчэ трыста гадоў, калі толькі зрабіць тут дах, фасад падправіць. Сьцены тут семдзесят сантымэтраў, але патрабуюць капітальнага рамонту, бо тут усё такое дужа чэзлае», — кажа жыхар дому.
Небясьпечны кавалак сьцяны над галовамі жыльцоў

Небясьпечны кавалак сьцяны над галовамі жыльцоў


Пакуль гутару з спадаром, ягоная суседка носіць у дом ваду ды дровы. Апавесьці пра жыцьцё у старым доме доўга не наважваецца. Кажа, што жыве ў ім 27 гадоў, і штогод ёй абяцаюць, што неўзабаве адселяць. На пытаньне, ці адчувае яна гонар за тое, што жыве ў доме, які лічыцца помнікам архітэктуры, жанчына адказвае:

«Які ў мяне можа быць гонар, калі я хаджу ў прыбіральню на вуліцу і ўзімку, і ўлетку. Вада ў калёнцы. Дровы ў дрывотні. Пячное ацяпленьне. Вось і ўсе нашы ўмовы».

Жыць у доме невыносна цяжка, дадае да слоў жанчыны ейны сусед з другога, драўлянага паверху.

«Вокны пагнілі. Усё пагніло. Ветрам прадзімаецца. Узімку клей вокны ці ня клей — усё роўна. Па два разы паліш печку — і ўсё роўна вышэй ад дваццаці градусаў не падымаецца. А за ноч астывае да пятнаццаці. Мы жывём, як у вёсцы. У цэнтры гораду, але нібыта ў вёсцы».
Другі паверх дому драўляны. Унікальнае магілёўскае аздабленьне сьцен разьбой

Другі паверх дому драўляны. Унікальнае магілёўскае аздабленьне сьцен разьбой


Зьвестак пра дом у Камісарыяцкім завулку, 17 вобмаль. Яго ўзьвялі прыканцы 19 стагодзьдзя. У абласным краязнаўчым музэі паведамілі, што да нацыяналізацыі ў 1924 годзе ён належаў мясцовай жыхарцы Варвары Васілеўскай. У музэі адзначаюць, што будынак унікальны і адзіны такі ацалелы ў Магілёве. Пры канцы 19 стагодзьдзя такімі дамамі, характэрнымі толькі для Магілёва, забудоўваліся цэлыя гарадзкія раёны. Страта дому для гарадзкой архітэктуры будзе непапраўнай, кажуць у музэі.
Стан дому з боку, схаванага ад мінакоў

Стан дому з боку, схаванага ад мінакоў


У ЖЭУ № 1, на тэрыторыі на якога знаходзіцца дом, пра стан помніка архітэктуры ведаюць. Спэцыялісты ўпраўленьня кажуць, што ўсё, што ў іх сілах, яны робяць, але догляд старога будынку вымагае вялікіх сродкаў, якіх не хапае.

Ведае пра стары ўнікальны магілёўскі будынак і старшыня прэзыдыюму аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч. Ён адзначае, што пытаньне захаванасьці помніка ня толькі клопат дзяржавы, але і жыльцоў гэтага дому, калі кватэры ў ім яны прыватызавалі:

«Тут практычна патавая сытуацыя. І такая сытуацыя, дарэчы, стандартная для ўсёй Беларусі, і разьвязаньне яе досыць складанае. Расьсяленьне людзей, калі нават горад зробіць, пакіне пытаньне — а што будзе тады ў гэтым доме? Найлепшы сродак захаваньня гэтага дому — тое, што там жывуць людзі. Калі адбудзецца расьсяленьне жыльцоў, то ён заваліцца за паўгода».
Прылеглую пляцоўку да дому парадкуюць самі жыльцы

Прылеглую пляцоўку да дому парадкуюць самі жыльцы


Суразмоўца адзначае, што сучасную рэстаўрацыю дом можа ня вытрымаць, а калі яна і адбудзецца, помнік архітэктуры страціць сваю аўтэнтыку. І ня толькі сваю. Паводле спэцыяліста навакольле таксама страціць сваю непаўторнасьць.

Цяпер побач з домам з аднаго боку хмызьняк. Ім зарастаюць падваліны зьнішчанага пажарам таксама старога ўнікальнага магілёўскага будынку. З другога боку — разбураецца ўжо адселены двухпавярховы драўляны дом. Непадалёк старыя мураваныя будынкі з ахоўнымі шыльдамі на сьценах. У іх месьцяцца офісы. Ля іх прыпаркаваныя дарагія аўто. На фоне помніка архітэктуры, стан якога далёкі да прымальнага, аўто выглядаюць дзікавата.
Побач з помнікам архітэктуры разбураецца ўжо адселены двухпавярховы драўляны дом

Побач з помнікам архітэктуры разбураецца ўжо адселены двухпавярховы драўляны дом

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG