Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Як захаваць нябожчыка сьвежым?


Забальзамаваная мумія Леніна

Забальзамаваная мумія Леніна

Сьмерць прэзыдэнта Вэнэсуэлы Уга Чавэса, акрамя вострага палітычнага пытаньня пра далейшы лёс ягонай краіны, зноў узьняла ня менш вострае мэдычна-навуковае пытаньне: Як захаваць цела нябожчыка ад распаду, калі яно будзе выстаўленае на агляд усіх грамадзянаў на працягу тыдня, а потым стане экспанатам у музэі?

Захаваньне на кароткі тэрмін


Віцэ-прэзыдэнт Вэнэсуэлы Нікалас Мадура заявіў, што труна з Чавэсам будзе тыдзень часу даступная для ўсіх для разьвітаньня, а потым цела былога прэзыдэнта, забальзамаванае «як Ленін і Мао Цзэдун», спачыне «навечна» ў Музэі рэвалюцыі.

Што на тэму гніеньня і бальзамаваньня мёртвага цела кажа навука?

Распад цела пачынаецца адразу пасьля спыненьня біцьця сэрца. Кровазварот спыняецца і кроў застывае, прыдаючы скуры фіялетавае адценьне. Пасьля некалькіх гадзін цела карчанее. У целе пачынаецца працэс самазьнішчэньня – распадаюцца сьцены клетак, вытвараючы стрававальныя фэрмэнты, якія нішчаць клетку дашчэнту. Адначасова аэробныя бактэрыі «зьядаюць» увесь кісларод у трупе ды паміраюць, пакідаючы поле для анаэробных бактэрый, якія пачынаюць «зьядаць» вадкасьці і тлушч, вытвараючы трупныя газы ды кіслоты і разьдзімаючы труп.

Кароткатэрміновае бальзамаваньне нябожчыка, якое выкарыстоўваецца ў пахавальных бюро, палягае наогул на адпампаваньні крыві ды іншых вадкасьцяў зь цела ды ўвядзеньні ў артэрыі адмысловага раствору (ягонымі тыповымі складнікамі зьяўляюцца фармалін і мэтанол) з чырвоным фарбавальнікам, які надае скуры нябожчыка «болей жывое» адценьне.

Доўгатэрміновае захаваньне


Віцэ-прэзыдэнт Нікалас Мадура сказаў, што Чавэс будзе забальзамаваны «як Ленін». Нагадаем, што Ленін памёр у 1924 годзе і ўжо амаль 90 гадоў ляжыць у маўзалеі «як жывы». Тут, зразумела, патрэбны іншы падыход, чым у пахавальным бюро.

Але аказваецца, што доўгатэрміновае бальзамаваньне не адрозьніваецца прынцыпова ад кароткатэрміновага. І тут, і там істотным складнікам раствору, які ўводзіцца ў артэрыі нябожчыка, зьяўляецца алькаголь. Але алькаголь наогул мае схільнасьць хутка выпарвацца, што можа прывесьці да высыханьня цела. Таму ўзровень вільготнасьці ў памяшканьні, дзе захоўваецца мумія, павінен быць досыць высокі, каб гэта прадухіліць. Але высокая вільготнасьць прыцягвае ўсялякую шкодную немарасьць – плесьню, мох, бактэрыі – якая любіць размнажацца ў сырым асяродзьдзі. Захаваньне забальзамаванага цела – гэта, па сутнасьці, утрыманьне адпаведнага балянсу паміж вільготнасьцю асяродзьдзя і схільнасьцю нежывых тканак да высыханьня.

Савецкі біяхімік Ільля Збарскі, які займаўся захаваньнем муміі Леніна, сказаў Бі-Бі-Сі ў 1999 годзе, што твар і рукі былога правадыра Кастрычніцкай рэвалюцыі раз на тыдзень змочвалі адмысловым растворам, а раз на год маўзалей закрывалі і пагружалі ўсю мумію ў такім самым растворы.

Больш сучасны мэтад – плястынацыя


У 1977 годзе нямецкі анатам Гюнтэр фон Гагенс распрацаваў мэтад захоўваньня чалавечага цела пасьля сьмерці, які атрымаў назву плястынацыі. У адным газэтным інтэрвію фон Гагенс так апісаў гэты мэтад:

«Калі я разглядаў чалавечыя прэпараты, залітыя палімэрамі, мне прыйшла ў галаву ідэя насыціць прэпараты біяпалімэрам пры дапамозе вакуўму. Дзеля гэтага прэпарат спачатку трэба пагрузіць у ледзяны ацэтон. Калі ў выніку дыфузіі вада ў тканках заменіцца ацэтонам, рэчыва трэба пагрузіць у біяпалімэр. Ацэтон вакуўмным спосабам адпампоўваецца, і яго месца ў тканках запаўняецца сыліконам. Пасьля гэтага з рэчывам можна працаваць як з мастацкім матэрыялам».

Плястынацыя выкарыстоўвалася ў выпадку сусьветна вядомай выставы «Bodies», на якой унутраныя чалавечыя органы і сыстэмы прэзэнтаваліся ў распалавіненых целах, захаваных якраз мэтадам фон Гагенса.
XS
SM
MD
LG