Лінкі ўнівэрсальнага доступу

АБСЭ ідзе на саступкі?


Віталь Цыганкоў, Менск

Удзельнікі: старшыня Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народная Грамада) Мікола Статкевіч і каардынатар “Хартыі-97” Андрэй Саньнікаў

(Віталь Цыганкоў: ) “Нягледзячы на крызыс вакол КНГ АБСЭ, сёньня падчас візыту генэральнага сакратара АБСЭ Яна Кубіша абодва бакі абменьваліся даволі ветлівымі заявамі. У прыватнасьці, спадар Кубіш падкрэсьліў, што застаецца аптымістам і выказаў спадзяваньне, што абодвум бакам удасца знайсьці “выйсьце з гэтага ненармальнага становішча”.

У сваю чаргу, міністар замежных справаў Беларусі Міхаіл Хвастоў заявіў, што Беларусь “зацікаўленая ў нармалізацыі дачыненьняў з АБСЭ”. Ці можна гаварыць, што абодва бакі сёньня гатовыя пайсьці на саступкі, каб рухацца насустрач адно аднаму? Ці сапраўды АБСЭ гатовая ісьці на саступкі ў справе зьмены мандату КНГ у Менску?”

(Мікола Статкевіч: ) “На нейкія сымбалічныя зьмены АБСЭ гатовая пайсьці. Але час гэтай гатовасьці абмежаваны — да наступнага паседжаньня Парлямэнцкай Асамблеі АБСЭ. Калі беларускім уладам ня ўдасца скарыстацца гэтым часам і таксама пайсьці насустрач, пагадзіцца з сымбалічнымі зьменамі мандату і даць дазвол на далейшую працу місіі — то будуць вялікія непрыемнасьці на гэтай Асамблеі. І адным з ініцыятараў гэтых непрыемнасьцяў будзе ня толькі традыцыйна амэрыканская дэлегацыя, але, магчыма, ужо і расейская, як ні дзіўна гэта прагучыць”.

(Андрэй Саньнікаў: ) “На жаль, АБСЭ гатовая ісьці на пэўныя саступкі наконт мандату місіі. Калі тыя заявы, якія прагучалі раней ад таго, хто старшынюе ў АБСЭ, а цяпер ад генэральнага сакратара — калі гэта палітыка АБСЭ (а гэта асобы, якія якраз агучваюць палітыку), то, на жаль, АБСЭ пойдзе на саступкі. Аднак гэта можа справакаваць крызыс у самой АБСЭ, бо прадэманструе, што гэтая арганізацыя ня мае ўплыву на такую антыдэмакратычную сытуацыю. Саступкі аўтарытарным кіраўнікам заўсёды выклікаюць адмоўныя тэндэнцыі ў самой арганізацыі.

Я ня бачу, каб беларускі бок узгадваў нават пра нейкія касмэтычныя саступкі. Яны заўсёды казалі, што хацелі б зьмены мандату. Відавочна, яны хацелі б, каб гэты мандат быў пустым, каб прысутнасьць АБСЭ не ўплывала ўвогуле ні на што, і найперш на працэс выбараў у Беларусі”.

(Цыганкоў: ) “Калі АБСЭ выкажа гатовасьць ісьці на нейкія саступкі, кампрамісы, то, натуральна, запатрабуе нейкія крокі ў адказ зь беларускага боку. Якія гэта могуць быць крокі і ці зробіць што-небудзь Беларусь насустрач АБСЭ?”

(Статкевіч: ) “Крокам насустрач з боку Беларусі ўжо зьяўляецца згода аднавіць дзейнасьць місіі. Але тут цяжка падыходзіць са звычайнай палітычнай лёгікай да гэтай праблемы, яе трэба разглядаць глыбей. Матывацыя беларускіх уладаў зразумелая — з гледзішча чаканых рэфэрэндуму і выбараў ёсьць жаданьне пазбавіцца назіральнікаў. Некаторыя рэчы лепш рабіць бязь сьведкаў.

Зьнешняя сытуацыя можа таксама прымусіць рэжым да саступак. Зараз вельмі важна прадэманстраваць Маскве — маўляў, нас і туды, у Эўропу, бяруць, і калі вы не адкруціце назад, то мы сыдзем ад вас на Захад. Зараз Масква сьмяецца з гэтых пагрозаў, аднак калі пачнуцца ўзаемныя саступкі, то беларускі рэжым спадзяецца, што гэта можа нейкім чынам паўплываць на Маскву. Але давядзецца і плаціць — прысутнасьцю сьведкаў усіх нашых унутраных справаў, не заўсёды прыгожых”.

(Саньнікаў: ) “Умовы АБСЭ застаюцца тыя ж самыя — наконт правядзеньня выбараў і дэмакратызацыі краіны. Але з таго часу, як яны былі высунутыя, мы бачым толькі пагаршэньне — быў прыняты новы закон аб СМІ, былі праведзеныя сфальсыфікаваныя прэзыдэнцкія выбары, пачалі саджаць журналістаў і гэтак далей.

Менавіта пра гэта павінныя клапаціцца кіраўнікі АБСЭ, бо гэта дыскрэдытуе самую арганізацыю. Ведаю, што там абмяркоўваліся даволі жорсткія захады — напрыклад, прыпыненьне сяброўства Беларусі ў АБСЭ. Лічу, што трэба было ісьці менавіта гэтым шляхам. Бо беларускія ўлады прадэманстравалі вельмі хамскія паводзіны. І калі не рэагаваць на іх, гэта значыць, арганізацыі страціць свой уплыў увогуле. Ня толькі ў Беларусі, але і ў іншых краінах, перш за ўсё СНД”.

(Цыганкоў: ) “За час пасьля канстытуцыйнага перавароту 1996 году эўрапейскія структуры паспрабавалі некалькі падыходаў да разьвязаньня беларускай праблемы. Гэта была і даволі жорсткая ізаляцыя, потым, пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2001 году, спроба наладзіць нейкую пакрокавую стратэгію. Які з гэтых варыянтаў, на вашую думку, мусіць прымяняцца міжнароднай супольнасьцю да цяперашняга беларускага рэжыму?”

(Саньнікаў: ) “Зараз усе ўбачылі, што беларуская ўлада не ідзе на саступкі. І ў Эўропе цяпер сыходзяць з таго, што такое становішча захаваецца, пакуль Лукашэнка пры ўладзе. І таму спрабуюць і абмяркоўваюць розныя “кампрамісныя” пляны, але нічога не дае вынікаў. Я лічу, што ёсьць два варыянты. Па-першае, пайсьці на жорсткае супрацьстаяньне рэжыму, і гэта дасьць станоўчыя вынікі. Альбо ісьці шляхам саступак, і тады ў нас будзе толькі пагаршацца сытуацыя”.

(Статкевіч: ) “Я думаю, што дзьверы трэба трымаць крыху адчыненымі. Бо рэсурс жорсткіх сродкаў вычарпаны. Ну што — санкцыі эканамічныя ўводзіць? Досьвед паказвае, што санкцыя якраз спрыяюць умацаваньню такіх рэжымаў, бо зьяўляецца зьнешні вораг, на якога можна сьпісаць усе праблемы.

Думаю, што эўрапейскія палітыкі дасьведчаныя ў дыпляматыі, яны будуць цярпліва даводзіць сваю пазыцыю і амаль ня будуць зрывацца на нейкія радыкальныя крокі. Безумоўна, ёсьць і радыкальныя прапановы — напрыклад, зноў увесьці візавыя абмежаваньні на ўезд беларускіх чыноўнікаў. Але гэта, як і ад’езд амбасадараў пасьля падзеяў у Драздах, гэта не эфэктыўная палітыка. Нагадаю, што амбасадарам прыйшлося ціха вярнуцца.

Спадзяюся, што Эўропа гэты ўрок запомніла і павінная шукаць любую магчымасьць пашырыць кантакты на ўсіх узроўнях, пачынаючы ад мясцовых і рэгіянальных. Калі ісьці насустрач жаданьню Лукашэнкі ізаляваць Беларусь — то можна такім чынам дапамагчы яму ўмацаваць сваю ўладу. Трэба імкнуцца размываць гэты рэжым, даводзіць прыклады іншага разьвіцьця на ўсіх узроўнях, ад рэгіянальных чыноўнікаў да дзетак, якія едуць на праграмы аздараўленьня”.
XS
SM
MD
LG