Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

НА ДЗЯРЖАЎНЫМ УЗРОЎНІ САЛДАТЫ АФГАНСКАЙ ВАЙНЫ ПАСТУПОВА ЗАМЯШЧАЮЦЬ ВЭТЭРАНАЎ ДРУГОЙ УСЯСЬВЕТНАЙ


Ігар Карней, Менск

780 чалавек з афганскай вайны былі прывезеныя ў цынкавых трунах у Беларусь. Асноўныя страты былі ўжо ў першыя дні, калі з мэтаю захопу палаца Аміна ў Кабуле былі дэсантаваныя непадрыхтаваныя да супраціву шэрагоўцы Віцебскай дывізыі паветрана-дэсантных войскаў.

“Афганскі сындром” у пасьлясавецкіх краінах параўноўваюць зь “віетнамскім сындромам” у ЗША. Сярод вэтэранаў абедзьвюх кравапралітных войнаў — вялізная колькасьць псыхічна хворых, шмат хто заўчасна і дабрахвотна сыходзіць з жыцьця.

Але чым далей ад тых падзеяў, тым больш паўстае новых пытаньняў. Мастак Алесь Пушкін быў накіраваны ў Афганістан напачатку 80-х і з тае пары стаўленьня да савецкай агрэсіі не хаваў. Зараз, на ягоную думку, на дзяржаўным узроўні распачаўся новы этап падмены маральнасьці.

(Пушкін: ) “Людзі, якія прыйшлі з той вайны, паступова займаюць месца састарэлых вэтэранаў другой усясьветнай. На гэта сьведчыць накатаная машына дзяржаўных сьвятаў, дзяржаўных віншаваньняў. У прэзыдыюмах побач з увешанымі ардэнамі лётчыкамі, мэдсёстрамі ваенных часоў усё больш маладых людзей. Старых менее, таму усё шчыльней адзін да аднаго прыціскаюцца вусатыя дзядзькі. Шмат хто зь іх пазаймаў высокія пасады: тыя ж Чаргінец, Шэйман, Гаварушкін.

Грамадзтва вырасла з двух–трох пасьляваенных пакаленьняў, якія прызвычаіліся бачыць якіхсьці вэтэранаў. Але ніхто не задае пытаньне: чаму людзі, якія прайшлі захопніцкую вайну і абаранялі не сваю Радзіму — былі акупантамі, замяшчаюць старых вэтэранаў вайны? Тых, якія ўрэшце рэшт абаранялі сваю зямлю. А гэтыя, наадварот, учынілі навалу на чужую тэрыторыю”.

Пасьля 1989 году, калі савецкія войскі пакінулі Афганістан, шмат хто паспрабаваў скарыстацца з новай сытуацыі. “Афганскія” ільготы атрымалі людзі, якія ніколі не былі на той вайне. Пад “афганцаў” стварылі мноства фірмаў, якія паводле паправак ў заканадаўстве, цягам пяці год былі вызваленыя ад аплаты падаткаў. Свае інтарэсы прасоўваюць шматлікія “афганскія” асацыяцыі ды фонды. Саюз вэтэранаў вайны ў Афганістане увогуле стаў падобным да палітычнага руху, а ягонае кіраўніцтва няспынна выказвае палітычную падтрымку цяперашняй уладзе.

Між тым, людзі, якія рэальна пацярпелі ў той вайне, і праз 13 год пасьля яе заканчэньня ня могуць уладкавацца на працу, ня маюць кваліфікаванай мэдычнай дапамогі. І бальшыня зь іх адчувае найбольшую крыўду ад таго, што “інтэрнацыянальная дапамога” аказалася безсэнсоўнай.

Афганец з паходжаньня Абдул Карым гэтаксама перакананы, што ніякае міжнароднае ўмяшаньне ня здолее вырашыць шматвекавыя супярэчнасьці ў афганскім грамадзтве.

(Абдул Карым: ) “Любы агрэсар пацерпіць паразу, як гэта ўжо было ня раз. Вось мяркуйце... Пераважная маса Паўночнага Альянсу — як казалі за савецкім часам: “душманы”, а па-нашаму: “маджахеды”,— падрыхтаваная ў Пакістане і Савудаўскай Арабіі. Яны накіроўваліся супраць урадаў Бабрака Кармаля і Наджыбулы, а насамрэч змагаліся з савецкай агрэсіяй. Калі Саветы пацярпелі поўную паразу, варожасьць працягвалася на іншым узроўні. На арэне зьявіліся талібы. Талібы — такія ж самыя людзі, якія навучаліся ў Пакістане і Савудаўскай Арабіі. Іх таксама навучалі вайскоўвыя адмыслоўцы з многіх краінаў сьвету. Але ні Паўночны Альянс, ні талібы падтрымкі ад нашага народу ня маюць, бо уся іхная дзейнасьць пад прыкрыцьцём змаганьня з агрэсарамі вялася і вядзеццца супраць нашага народу”.

У Беларусі каля трох тысячаў вэтэранаў афганскай вайны. Хтосьці на датычнасьці да гэтага зрабіў палітычную кар’еру, хтосьці зарабіў нямала грошай, але бальшыня ня хоча ўзгадваць пра тыя падзеі наагул.
XS
SM
MD
LG