Лінкі ўнівэрсальнага доступу

ЦІ ЎМЕЕМ МЫ ДАРАВАЦЬ?


Сяргей Абламейка, Прага

(Абламейка: ) “Што такое прабачэньне – ведаюць усе. Але ці кожны з нас задаваў сабе пытаньне: “Ці ўмее ён дараваць?” Сучасная хрысьціянская тэалёгія пытаньне дараваньня іншым людзям іхных правінаў перад намі адносіць да аднаго з самых складаных для чалавека. Недарэмна, у апошнія гады ў Цэнтральнай Эўропе выйшла некалькі тэалягічных кніжак, прысьвечаных дараваньню. Сярод іх кніга немца Карла Фрэлінгсдорфа “Фальшывыя ўяўленьні аб Богу”, праца польскага езуіта Ёзэфа Аўгустына “Крыўда, дараваньне, зьмірэньне” і праца чэскага тэоляга Катэржыны Лахманавай “Вязьніца з ключом усярэдзіне”.

Цікава, што сваю гаворку пра дараваньне ўсе гэтыя аўтары пачынаюць з эвангельскага сюжэту пра ўладара, які вырашыў падлічыць сваю маёмасьць. Калі да яго прывялі слугу, вінаватага яму шмат грошай, ён раззлаваўся і загадаў прадаць слугу разам зь яго жонкай, дзецьмі і ўсім майном. Калі ж слуга ўпаў перад ім на калені, папрасіў праявіць да яго цярпімасьць і паабяцаў вярнуць грошы, уладар дараваў яму і адпусьціў. І вось як толькі той царскі слуга выйшаў на вуліцу, ён сустрэў там свайго даўжніка і тут жа запатрабаваў ад яго вярнуць доўг. Той упаў на калені, папрасіў аб цярпімасьці і паабяцаў вярнуць грошы. Аднак царскі слуга ня зьлітаваўся і загадаў пасадзіць даўжніка ў турму.
Іншыя слугі паведамілі пра гэта валадара, і той, выклікаўшы да сябе злога слугу, спытаўся: “Ці не дараваў я табе цэлы твой доўг, і ці не павінен быў і ты дараваць доўг свайму даўжніку?” І раззлаваўшыся, валадар загадаў пасадзіць слугу ў турму аж пакуль ня верне увесь свой вельмі вялікі доўг. А заканчваецца гэты славуты сюжэт з Эвангельля паводле Мацьвея словамі Хрыста, які сказаў, што гэтак сама з намі будзе паступаць і Яго нябесны Айцец.

Сюжэт гэты азначае толькі тое, што наш нябесны ўладар ёсьць міласэрны да нас і чакае ад нас такой жа міласэрнасьці да іншых. Аўтарака адной зь кніжак, пра якія я сказаў раней, чэскі тэоляг Катэржына Лахманава піша, што гэтым прыкладам Бог нам як бы гаворыць: “Вы ня мусіце дараваць таму, што некалі пакрыўдзілі адно аднаго, але таму, што Я ВАМ ДАРАВАЎ”. Вось пра гэта і будзем сёньня гаварыць. У якасьці экспэрту ў Сымбаль Веры я запрасіў дактарантку тэалёгі Лёвэнскага каталіцкага ўнівэрсытэту ў Бэльгіі Ірыну Дубянецкую.

Ірына, тэолягі сёньня разглядаюць праблему дараваньня ня толькі на ўзроўні асобы. Сёньня гаворка ідзе пра сем’і, цэлыя парафіі, грамадзкія групоўкі і цэлыя народы, якія самі сябе закрылі ў вязьніцы свайго недараваньня. І выйсьце з гэтага можа быць толькі адно – зразумець, што нам на нябёсах ужо адпушчана, і дараваць самім…

Але дзе межы дараваньня, Ірына? Дакуль мы можам дараваць? І што ёсьць справядлівасьць – адплата ці дараваньне?

(Дубянецкая: ) “У сваёй кнізе "Сланечнік" Вайзэнталь, гэбрай, што перажыў Галакост, распавядае такую гісторыю. Падчас Другое сусьветнае вайны ён быў вязьнем у канцэнтрацыйным лягеры. Аднойчы па яго прыйшла немка-медсястра ды павяла яго да сьмяротна параненага маладога эсэсаўца. Гэты юнак, якому жыць засталося лічаныя гадзіны, распавёў Вайзэнталю сваё жыцьцё, найбольш балючым эпізодам якога быў для самога паміраючага ягоны ўдзел у забойстве групы гэбраяў. Ён сказаў: "Я ведаю, тое, што я ўчыніў, – жахліва. Цягам доўгіх начэй у чаканьні сьмерці тут, у гэтым шпіталі, я прагнуў расказаць пра ўсё гэта гэбраю ды папрасіць прабачэньня. Я адно ня ведаў, ці застаўся хоць адзін гэбрай". Вайзэнталь пасьля даўгое пакутнае паўзы павярнуўся і выйшаў за дзьверы. Сканчаецца гэтая гісторыя пытаньнем, на якое аўтар ня ведае адказу: "Ці мусіў я і ці мог я прабачыць паміраючаму нацысту?"

З такім пытаньнем прыходзіць да Ісуса Хрыста Пётра: "Госпадзе, колькі разоў прабачаць мне брату майму, што зграшыў супраць мяне? Ці да сямі разоў?" На што Ісус адказвае: "Ня сем разоў, а сем разоў па семдзесят". (Мц 18:21-22)

Хрыстос вучыць бязьмежнага дараваньня. Жаданьне так бы мовіць справядлівасьці, адплаты, або нават ціхае затойваньне крыўды нараджаюцца страхам. Страхам, што калі я дарую, я праяўлю слабасьць, дам зразумець, што са мной можна чыніць што заўгодна, і тым самым адчыню дзьверы для новых – магчыма, горшых – абразаў.

Ва ўсьведамленьні нашага адзінства – у адзіным жыцьці, адзіным сусьвеце, адзіным Богу – і палягае безумоўнасьць дараваньня. Усё, што ты чыніш іншаму, ты чыніш сабе. І ўсё, што іншы зрабіў табе, – ён зрабіў сабе. "Так, як вы хочаце, каб з вамі абыходзіліся людзі, так і вы зь імі абыходзьцеся; бо ў гэтым закон і прарокі". (Мц 7:12) У гэтым – аснова жыцьця.

Хрыстос зноў і зноў паўтарае, што мы – адно, і што нашыя адносіны зь іншымі – гэта нашыя адносіны з Богам. "...і адпусьці нам даўгі нашы як і мы адпускаем вінаватым нашым..." "Бо калі вы будзеце прабачаць людзям іхныя правіны, то прабачыць і вам Айцец ваш Нябёсны; а калі ня будзеце прабачаць людзям іхныя правіны, то і Айцец ваш не прабачыць вам правінаў вашых". (Мц 6:14) Бог ня йдзе супраць нашага выбару..."


(Цалкам тэкст перадачы зьмешчаны ў адпаведным разьдзеле сайту)

XS
SM
MD
LG