Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

Галасы стагодзьдзя - Мінулы век у памяці сучасьнікаў


Я нарадзіўся ў вёсцы Гарадок што на Касьцюкоўшчыне. Гэта зараз Магілеўская вобласьць. Маленькая вёсачка – дзесьці хатаў каля 50-ці тады было. Гэта былі 50-ыя гады – 55-57-мы, дакладна ня памятаю.

Бацька мой прыйшоў з вайны двойчы цяжка паранены, бяз вока прыйшоў, на грудзёх было шмат узнагародаў. Жыцьцё было тады складанае, у хаце нічога не было, дый калі яе хаткай назавеш… А што было ў хатцы?.. Дык, казалі, немцы пазабіралі, а новае набыць было складана. У тыя часы людзі ўсяго баяліся. Быў такі час, што прыходзілі людзі ў вёску і патрабавалі нейкія падаткі ці “недаімкі”, як тады казалі. І калі яны прыходзілі ў нашую вёску, людзі хваляваліся, нешта хавалі, курэй… Чаму гэта адбывалася – ня ведаю.

У нашай хаце на сьценцы вісеў вялікі такі партрэт Сталіна. Ён заўсёды глядзеў на нас, і я, маленькі, адчуваў, што ён сочыць за мной – не было ніякай магчымасьці нікуды падзецца ад яго погляду.

І вось аднойчы ўвосень (памятаю, што была слёта) да нас у хату ўваліліся два вялікія, мажныя дзядзькі ў чорнай вопратцы. Пачалі нешта з бацькам размаўляць, потым галасы пачалі рабіцца ўсё гучней… Я зразумеў, што ад бацькі нечага патрабуюць. Ён сказаў, што няма зараз магчымасьці аддаць… Вось нейкія такія размовы ў іх адбыліся. У нас у хаце стаяў у куточку старэнькі ровар. Яны сказалі, што мы тады забярэм у цябе ровар. Бацька сказаў, што гэта адзіны яго сродак перасоўваньня. “Нічога ня ведаем”. Яны ўзяліся за ровар, бацька таксама за яго схапіўся – не даваў. Яны яго пачалі штурхаць, адбіраючы, я пачаў плакаць. Бацька паклікаў: “Ваня, Ваня”. Я падбег, і мы пачалі змагацца зь імі за ровар. Бацька казаў: “Колькі я магу ўжо аддаваць? Я ўжо ўсё аддаў, што можна”. Потым дастаў з шуфлядкі свае ўзнагароды і паказаў ім. І яны адступіліся. Нешта пачалі яму казаць, а потым пайшлі. Бацька доўга ня мог супакоіцца, пачаў плакаць, хаваючы ад мяне сьлёзы.

Як бацькі ня стала, мяне забралі ў дзіцячы дом. І калі мяне прывезьлі ў дзіцячы дом, то ў дырэктара на сьценцы вісеў такі самы партрэт Сталіна. Яго вочы, як мне падалося, глядзелі на мяне з усьмешкаю. Ад яго погляду немагчыма было нікуды дзецца, і я ня ведаў, што мне рабіць. Я згадаў тыя падзеі, што адбыліся ў мяне ў хаце, і заплакаў. Дырэктар падыйшоў, узяў мяне пагладзіў, сказаў: “Ня плач, ня плач. Усё ў нас будзе добра. Бачыш? (Ён паказаў пальцам на партрэт.) Ён за нас думае, нам трэба толькі вучыцца”.

Іван Леўчанка, Касьцюковічы

XS
SM
MD
LG