Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Навошта Аляксандр Лукашэнка хоча рэфармаваць органы дзяржаўнай ўлады?


Прэзыдэнт абвясьціў пра рэформу дзяржапарату. Чаму ўзьнікла гэтая ідэя? Якіх вынікаў рэформы варта чакаць? Чаму яна пачынаецца зь міліцыі?

Удзельнікі: старшыня Беларускага кангрэсу дэмакратычных прафсаюзаў Аляксандар Ярашук і былы міністар працы Аляксандар Сасноў.


Чаму ўзьнікла ідэя рэфармаваць дзяржапарат?


Валер Карбалевіч: «Моцная і эфэктыўная дзяржаўная ўлада даўно абвешчана адной з найважнейшых рысаў беларускай сацыяльнай мадэлі. Але калі дзяржаўная ўлада эфэктыўная, то навошта яе рэфармаваць?»

Аляксандр Ярашук: «Можна, вядома, сьцьвярджаць, што моцную і эфэктыўную ўладу таксама можна рэфармаваць дзеля падвышэньня яе эфэктыўнасьці. Але далёка ня ўсе падзяляюць думку, што яна моцная і эфэктыўная.

Немагчыма рэфармаваць органы дзяржаўнай улады асобна ад эканамічнай і палітычнай сыстэмы. Бо гэтыя рэчы ўзаемазьвязаныя. Праблема бюракратызацыі ўласьцівая любым дзяржавам: і дэмакратычным, і недэмакратычным. Але ў недэмакратычнай дзяржаве праблема бюракратызацыі абсалютна невырашальная.

Таму гэтая акцыя скіраваная ў бок грамадзтва. Насельніцтву даводзяць, што кіраўніцтва дбае пра народ і змагаецца зь бюракратызмам».

Аляксандар Сасноў: «На мой погляд, у нас неэфэктыўная ўлада, асабліва ў эканамічнай сфэры. Таму не хапае сродкаў, каб плаціць добрыя заробкі. А цяпер з гэтым пытаньнем сытуацыя абвастрылася. Таму і вырашылі скараціць дзяржапарат».

Ярашук: «А на мой погляд, недахоп грошай — гэта другасны чыньнік. Можна не будаваць чарговы лядовы палац, не правесьці „Дажынкі“ — і грошы на заробкі зьявяцца.

Думаю, акрамя піяраўскага складніку, улады вырашаюць яшчэ дзьве задачы. Па-першае, праверыць дзяржапарат, найперш — міліцыю, на ляяльнасьць. І, па-другое, пазбавіцца ад неляяльных, ненадзейных супрацоўнікаў».


Якіх вынікаў рэформы варта чакаць?


Карбалевіч: «У якім кірунку будзе адбывацца гэтае рэфармаваньне? З камэнтароў Лукашэнкі вынікае, што адзіны кірунак — гэта скарачэньне чыноўнікаў на 25–30%. Сярод занятага насельніцтва бюджэтнікі складаюць трэць. Гэта шмат. Якія могуць быць вынікі?»

Сасноў: «Шмат бюджэтнікаў не падлягае скарачэньню. Як скараціць настаўнікаў ці дактароў? А вось сілавыя структуры можна скарачаць, бо яны разьдзьмутыя. Але ўлады на іх скарачэньне пайсьці ня могуць, бо яны якраз бароняць уладу.

А хто пабудаваў такую сыстэму зь вялізнай колькасьцю чыноўнікаў? І вось ён якраз цяпер будзе іх скарачаць. У СССР кожнай установе кожны год даводзілася заданьне на скарачэньне кіроўнага апарату. Але кожны год апарат аднаўляўся і нават павялічваўся. У выніку кіроўны апарат у СССР вырас у некалькі разоў.
Дзяржаве, у якой існуе ручное кіраваньне, патрэбен вялізны дзяржапарат.

Тое самае адбудзецца і ў нас. Каб у нас былі незалежныя мэдыі, апазыцыя, якія б крытычна ацэньвалі працэс скарачэньня, то, можа, быў бы нейкі толк. Але іх няма. Дзяржаве, у якой існуе ручное кіраваньне, патрэбен вялізны дзяржапарат».

Ярашук: «У аўтарытарнай дзяржаве з адміністрацыйна-каманднай сыстэмай кіраваньня сапраўды патрэбен велізарны дзяржапарат. Вырашэньне праблемы дэбюракратызацыі магчымае толькі на шляху мадэрнізацыі, лібэралізацыі эканомікі і палітычнай сыстэмы. Бяз гэтага будзе адбывацца так: варон пагналі з аднаго дрэва, яны пераселі на іншае.

Чыноўнікі перажывуць пэўны стрэс, страх скарачэньня. Скароцяць найперш пэнсіянэраў. Усё скончыцца фармальнай адпіскай. Бо немагчыма ўдасканаліць камандна-адміністрацыйную сыстэму камандна-адміністрацыйнымі мэтадамі».


Чаму рэформа пачынаецца зь міліцыі?


Карбалевіч: «Сп. Сасноў, вы сказалі, што неэфэктыўнасьць дзяржаўнага кіраваньня найперш бачная ў эканамічнай сфэры. Дык чаму б не пачаць рэформу дзяржапарату з структур, якія кіруюць эканомікай? А тут чамусьці пачынаюць зь міліцыі. Чаму?

І другое, з выказваньняў Лукашэнкі вынікае, што рэформа міліцыі будзе скіраваная на скарачэньне кадраў і павелічэньне ўлады міліцыі. Што, у міліцыі мала ўлады?»

Сасноў: «Ня думаю, што міліцыянтаў будуць скарачаць. Бо наша ўлада імкнецца сядзець на штыках. Мэтай рэформы ў міліцыі будзе ня большая эфэктыўнасьць у абароне насельніцтва ад крыміналу, а ўтрыманьне ўлады.
Думаю, справа ў тым, што настроі ў міліцыі не на карысьць уладзе

Ярашук: «Немагчыма казаць, што ў нас у міліцыі мала ўлады, паўнамоцтваў. Думаю, справа ў тым, што настроі ў міліцыі не на карысьць уладзе. Шмат хто крымінальныя загады ня будзе выконваць.

А ў краіне ёсьць рызыка ўзьнікненьня нейкіх непрадказальных падзей, сацыяльна-палітычная сытуацыя можа выйсьці з-пад кантролю палітычнага кіраўніцтва. І для нэўтралізацыі гэтых падзей трэба мабілізаваць міліцыю».

Сасноў: «Сяржант міліцыі, адслужыўшы 25 гадоў, атрымлівае большую пэнсію, чым прафэсар, які адпрацаваў 50 гадоў. Гэта нармальна?»
  • 16x9 Image

    Валер Карбалевіч

    Нарадзіўся ў 1955 годзе. Скончыў гістфак БДУ, кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Палітычны аглядальнік «Радыё Свабода».

     

     

XS
SM
MD
LG