Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Штодня на сайце Свабоды — новы разьдзел кнігі Алега Грузьдзіловіча «Хто ўзарваў менскае мэтро?»

Мяркуючы па прысудзе, асноўным доказам віны Дзьмітрыя Канавалава і Ўладзіслава Кавалёва ў зьдзяйсьненьні тэракту 11 красавіка ў менскім мэтро судзі палічылі прызнаньне імі сваёй віны. Таму і пасьпяшаліся гэта адзначыць ужо на самым пачатку разьдзелу пра тэракт. Вось вытрымка з прысуду.

Ад аўтара

Аўтар дзякуе ўсім, хто дасылае ўдакладненьні, заўвагі і парады. Яны бяруцца пад увагу і будуць улічаныя пры падрыхтоўцы кнігі да друку.

Між тым з часткай заўваг аўтар ня можа пагадзіцца, бо мае свой погляд на тое, што бачыў на судзе і пра што даведаўся, вывучаючы акалічнасьці справы. На гэтыя заўвагі аўтар гатовы адказаць і абмеркаваць іх, калі кніга будзе надрукаваная.


Прысуд, ст. 60. Выбух на станцыі мэтро «Кастрычніцкая» 11 красавіка 2011 году

«У судовым паседжаньні абвінавачаны Канавалаў Д. Г. прызнаў сваю віну ўва ўчыненьні тэрарызму на станцыі мэтро „Кастрычніцкая“ 11 красавіка 2011 году.

З дасьледаваных у судовым паседжаньні паказаньняў Канавалава Д.Г., якія былі дадзеныя на папярэднім сьледзтве, вочных ставак Кавалёва У.Ю. і Канавалава Д.Г., Канавалава Д.Г. і Пачыцкай Я.В., пратаколаў праверкі паказаньняў на месцы і пратакола правядзеньня сьледчага экспэрымэнту з удзелам Канавалава Д.Г. бачна, што Канавалаў цягам папярэдняга сьледзтва падрабязна распавядаў, паказваў і пацьвярджаў абставіны падрыхтоўкі і ўчыненьня ім выбуху на станцыі мэтро».


Далей у прысудзе на некалькіх старонках пераказваюцца паказаньні Канавалава пра тое, што папярэднічала выбуху, і пра падзеі пасьля яго цягам аднаго дня.

Спачатку спынімся на эпізодзе пра тое, як Канавалаў з Кавалёвым, схаваўшыся за шырмай (гэта было ў арандаванай кватэры на вуліцы Караля), схіліліся над торбай з амаль гатовай бомбай і ў гэты момант да іх за шырму ўвайшла Яна Пачыцкая — знаёмая Канавалава. Дзяўчыну ён за дзень да тэракту сустрэў у Менску і запрасіў на кватэру, дзе яна заставалася зь сябрамі ажно да вечара 12 красавіка, калі ў кватэру ўварваліся байцы «Алмазу».

Момант можна лічыць ключавым, бо ўпершыню зьяўляецца рэальны сьведка, які бачыў торбу з бомбай у акружэньні абодвух тэрарыстаў непасрэдна перад тэрактам. На папярэднім сьледзтве пра гэты эпізод казалі Канавалаў і Кавалёў, але паказаньні Яны Пачыцкай нават больш важныя, бо могуць ці пацьвердзіць словы Канавалава і Кавалёва, ці нарадзіць сумненьні наконт іх.

Вось што мы знаходзім у прысудзе (арт.65). Заўважу, дарэчы, што падзеі ў прысудзе пераказаныя неяк незразумела, ад імя каго: ці то Кавалёва, ці то Пачыцкай. Але пакінем гэта па сумленьні аўтараў прысуду.

«...У той момант, калі яна зашмаргнула штору, Канавалаў зачыняў торбу. Што было ў торбе, яна ня бачыла. Далей Канавалаў сказаў ёй выйсьці, і яна выйшла. Калі выходзіла, то Канавалаў за ёй зноў зашмаргнуў штору. Потым яна пайшла на кухню, а калі вярнулася ў залю, Канавалава ўжо не было. Ён сышоў. Торбы яна ўжо ня бачыла. Калі пасьля 18 вярнуўся Канавалаў, то працягвалі ўжываць сьпіртныя напоі. Пра выбух даведалася з тэлевізійных навінаў, пры гэтым калі паказвалі гэтыя навіны, то хлопцы сьмяяліся. На наступны дзень працягвалі ўжываць сьпіртное, хадзілі ў краму, бліжэй да ночы былі затрыманыя ў кватэры».

Далей яшчэ больш пэўная спасылка на сьведку Пачыцкую:

«Пачыцкая Я.В. на вочных стаўках з Кавалёвым і Канавалавым давала аналягічныя паказаньні, пры гэтым указвала, што Кавалёў ведаў пра будучы сыход Канавалава 11 красавіка 2011 году. Калі вярнуўся Канавалаў, то Кавалёў спытаў яго: «Нармальна ўсё прайшло?», на што Канавалаў адказаў: «Усё нармальна, зараз будзем піць».

Дзьмітры Канавалаў

Дзьмітры Канавалаў



Такім чынам, Пачыцкая пацьвердзіла факт знаходжаньня Канавалава і Кавалёва за шырмай. А што там адбывалася, распавёў Кавалёў. Чытаем у прысудзе:

Прысуд, ст 65. «Кавалёў У.Ю. на вочнай стаўцы з Пачыцкай Я.В. пацьвердзіў у поўным аб’ёме яе паказаньні і удакладніў, што перад сыходам Канавалава яны зайшлі зь ім за шырму і зашмаргнулі яе. Канавалаў Д.Г. адкрыў торбу і пачаў злучаць правады. Ён знаходзіўся побач з Канавалавым Д.Г., сядзеў на кукішках альбо стаяў. Канавалаў Д.Г. дэманстраваў яму складнікі ланцуга і распавядаў, што да чаго далучаць. Казаў гэта шэптам, каб Пачыцкая не пачула. Знаходзіліся за шторай 10–15 хвілін. Потым Пачыцкая адшмаргнула штору і зазірнула да іх. Каб Пачыцкая ня ўбачыла, што знаходзіцца ў торбе, Канавалаў Д.Г. яе закрыў...»

А што казалі абвінавачаныя з гэтай нагоды ў судзе? 22 верасьня на працэсе ў Вярхоўным судзе апытвалі сьведку Яну Пачыцкую. Спынюся на яе допыце асобна, асабліва на дэталях.

У судовую залю з бакавога ўваходу побач са сцэнай увайшла стройная дзяўчына ў вялікіх акулярах, якія закрывалі палову твару. Не пасьпелі людзі ў залі ўгледзецца ў яе твар, як дзяўчына заняла месца за катэдрай і пачала распавядаць пра абставіны знаёмства зь Дзьмітрыем Канавалавым, апісваць падзеі 10–12 красавіка, адказваць на пытаньні пракурора і судзьдзі.

Пачыцкая прамаўляла нягучным голасам, але разборліва і добрай літаратурнай мовай. У параўнаньні з паказанымі раней у судзе вочнымі стаўкамі з абвінавачанымі сьведка яўна адышла ад шоку. Дзяўчына распавяла, як яны з Канавалавым пазнаёміліся праз інтэрнэт, як 10 красавіка Канавалаў пазваніў ёй і папярэдзіў, што ўвечары прыедзе ў Менск на некалькі дзён «па справах», ды прапанаваў сустрэцца. Як убачыліся ўпершыню каля мэтро «Фрунзенская», прычым на гэтую сустрэчу яна прыйшла зь сяброўкай, а Канавалаў аказаўся зь сябрам, Кавалёвым.

Cудовае паседжаньне ў прэсе Кавалёва-Канавалава

Cудовае паседжаньне ў прэсе Кавалёва-Канавалава



Потым пайшлі ў краму «па віно, гарэлку і садавіну», адтуль да Канавалава на кватэру, дзе яна засталася да вечара 12 красавіка, а сяброўка — не, тая сышла празь некалькі гадзін. «Выпівалі сьпіртовыя напоі, гутарылі», — казала Пачыцкая пра заняткі тых двух дзён, якія перакулілі яе жыцьцё настолькі, што ў судзе давялося хавацца за акулярамі.

Якія пэўныя рэчы пацьвердзіла ці паведаміла ўпершыню Яна Пачыцкая пра паводзіны абвінавачаных? Найперш яна распавяла пра выпадак з торбай, над якой убачыла Канавалава і Кавалёва, і пра тое, як яе адправілі адтуль на кухню. Згадала, як Кавалёў спытаў Канавалава, перад тым як той сышоў: «Можа, ты ўсё ж ня пойдзеш?» — «Не, пайду», — адказаў, паводле Пачыцкай, Канавалаў і дадаў: «А потым будзем гуляць». Паўтарыла, што пасьля выбуху — «пасьля 18 гадзін» — Канавалаў прыйшоў у прыўзьнятым настроі і заявіў, што зараз яны будуць піць. Распавяла, як пілі і сьмяяліся падчас выступу Аляксандра Лукашэнкі.

Канавалаў, калі мітусіўся па кватэры, сказаў: «Я папаў», а потым зачыніўся ў прыбіральні

Да ўварваньня міліцыі ў кватэру таксама здарылася некалькі падзеяў, вартых увагі суду. Яна Пачыцкая згадала дзіўную размову з Канавалавым на кухні, падчас якой кавалер распытваў яе, «што б яна зрабіла, калі б ведала, што жыць засталося вельмі мала». Але дзяўчына не надала гэтаму асаблівага значэньня, бо Канавалаў быў яўна нападпітку. «Сядзеў на кухні і нешта сьпяваў неразборлівае, быў у сабе, на пытаньні не адказваў, а потым пайшоў у краму», — таксама згадала Яна Пачыцкая пра свайго сябра.

Папярэдняе больш сьведчыць пра псыхалягічны стан і настрой Канавалава, а вось сьведчаньне, якое можа непасрэдна тычыцца плянаў на тэракт: калі яна была ў кватэры, Канавалаў забараніў ёй устаўляць у ягоны тэлефон сім-картку і акумулятар, а сам, калі 11 красавіка каля 17 гадзіны сыходзіў з дому, узяў для карыстаньня яе тэлефон. Калі вярнуўся (пасьля тэракту), зьдзівіў Пачыцкую паведамленьнем, што ёй тэлефанавала маці. Аказваецца, у дзяўчыны былі своеасаблівыя адносіны з маці, і ў той дзень званка ад яе Яна ніяк не чакала. Ва ўсякім разе, бяз важкай прычыны. А калі Канавалаў вяртаўся ў кватэру, такая прычына зьявілася, бо тысячы маці званілі сваім дочкам, каб пераканацца, што зь імі ўсё добра. Толькі фішка ў тым, што Яна Пачыцкая пра гэта ня ведала, а вось Канавалаў ведаў, таму і супакоіў маці Яны, а потым распавёў дзяўчыне пра гэты званок.

Як кампанія даведалася пра тэракт? У судзе Яна Пачыцкая пацьвердзіла, што глядзелі ўтрох навіны і пабачылі рэпартаж. «У момант, калі Лукашэнка сказаў „Мы ўсе ў гэтым вінаватыя“, Канавалаў засьмяяўся і прапанаваў за гэта выпіць», — сказала сьведка.



Пра тое, як у кватэру ўварвалася міліцыя, дзяўчына распавяла даволі стрымана. Згадала пра працяглы званок у дзьверы, які прымусіў Канавалава падыйсьці і паглядзець у вочка. «Спачатку нічога не сказаў, але забегаў па кватэры», — узгадала Пачыцкая. Паколькі дзьвярэй хлопцы так і не адчынілі, міліцыянты іх выбілі і гэтак уварваліся ў кватэру. Яна Пачыцкая была ў шоку, яе выводзілі, нахіліўшы галаву да зямлі, з заламанымі назад рукамі.

Зазначу яшчэ, што на адным з допытаў падчас сьледзтва Пачыцкая згадвала, што Канавалаў, калі мітусіўся па кватэры, сказаў: «Я папаў», а потым зачыніўся ў прыбіральні. Але ў судзе сьведка пра гэта не казала.

Кавалёў захоп кватэры «алмазаўцамі» апісаў проста: казаў, што спаў і прачнуўся ад крыкаў, убачыў людзей у масках і вопратцы. «Убачыў Канавалава, які сядзеў у сенцах на «пятай кропцы», і яго гэтаксама пасадзілі. «Далей у той жа позе, як зараз водзяць у суд, вывелі з кватэры і прывезьлі ў міліцыю».


Працяг — будзе.
Папярэднія разьдзелы кнігі

Уступ

Вэрсіі добрая і дрэнная

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG