Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Чаму ўзьнікаюць скандалы з будаўніцтвам замежнымі кампаніямі камэрцыйных аб’ектаў?


Апошнім часам адбыўся шэраг канфліктаў вакол рэалізацыі замежным капіталам камэрцыйных праектаў. У чым іх прычына? Ці існуе мэханізм разьвязаньня гэтых канфліктаў? Да чаго вядзе непразрыстасьць у выбары замежных фірмаў?

Міхась Пашкевіч

Міхась Пашкевіч

Кірыла Пазьняк

Кірыла Пазьняк

Валер Карбалевіч

Валер Карбалевіч

Удзельнікі: актывіст кампаніі «Гавары праўду» Міхась Пашкевіч і галоўны рэдактар інтэрнэт-газэты «Мы» Кірыла Пазьняк.

У чым прычына канфліктаў?


Валер Карбалевіч: «У Смалявіцкім раёне мясцовыя жыхары выступаюць супраць зносу сваіх дамоў дзеля будоўлі кітайцамі індустрыяльнага парку. У Менску жыхары пратэстуюць супраць таго, што высякаюць дрэвы ў парку 40-годзьдзя Кастрычніка, каб збудаваць тут гатэль „Пэкін“. Можна ўзгадаць і іншыя падобныя канфлікты. Канфлікт інтарэсаў — гэты звычайная зьява ва ўсім сьвеце. У чым асаблівасьці гэтых канфліктаў у Беларусі?»

Міхась Пашкевіч: «Праблема ў тым, што ўлады ігнаруюць грамадзтва, грамадзкую думку пры заключэньні і рэалізацыі інвэстыцыйных праектаў. Яны ня звыклыя да пратэсту людзей. Урад лічыць, што кіруецца высокімі матывамі, прыцягвае замежныя інвэстыцыі ў краіну. У Эўропе на грамадзкія пратэсты ўлады зважаюць. Яны пільнуюць, каб ніводнае дрэва не загінула.

Учора я ўдзельнічаў у перамовах грамадзян Смалявіцкага раёну з старшынём Менскага аблвыканкаму Батурам. Было ўражаньне як з твораў Якуба Коласа, як пан гутарыць з палешукамі, з прыгоннымі сялянамі. Батура быў падобны да пана, якога малявала савецкая прапаганда.

Мы даведваемся пра інвэстыцыйныя праекты толькі пасьля. Няма ніякіх абмеркаваньняў. А дэпутаты Палаты прадстаўнікоў далі дазвол на будаўніцтва гэтага індустрыяльнага парку, яны зацьвердзілі дамову з кітайцамі. У панядзелак мы будзем сустракацца з дэпутатам ад Смалявіцкага раёну і будзем патрабаваць ініцыяваць дэнансацыю гэтай дамовы.

Праблема ў тым, што мясцовыя ўлады, дэпутаты ня ў стане ўплываць на рашэньне гэтага пытаньня. Усё залежыць ад прэзыдэнта, ды яшчэ віцэ-прэм’ера Тозіка, які лабіруе гэты праект.

Па нашай прапанове жыхары Смалявіцкага раёну накіравалі ліст амбасадару Кітайскай Народнай Рэспублікі з просьбай аб сустрэчы. Трэба, каб, акрамя ўладаў і інвэстара, грамадзкасьць стала трэцім суразмоўцам».

Карбалевіч: «Можа, няма беларускага грамадзтва як суб’екта грамадзка-палітычнага жыцьця, як суб’екта, які ўплывае на нейкія рашэньні. Акрамя таго, у Беларусі няма прыватнай уласнасьці. Таму значна лягчэй, чым на Захадзе, любога грамадзяніна выкінуць зь ягонага жытла, зямельнага ўчастку».

Кірыла Пазьняк: «Пратэсты носяць кропкавы характар. Існуе нэгатыўнае стаўленьне грамадзтва да кітайскай экспансіі, хоць улада ўсяляк піярыць сяброўства з Кітаем».

Няма мэханізму абароны правоў людзей


Пазьняк: «Ёсьць сыстэмныя хібы, якія спараджаюць гэтыя канфлікты. Гэтыя праекты закрытыя. Людзі ня ведаюць ні іх сутнасьці, ні наступстваў іх рэалізацыі, ні схем кампэнсацый, з дапамогай якіх можна было б улагоджваць гэтыя канфлікты. Падчас эканамічнага крызісу ўлады аддаюць прыярытэт замежнаму бізнэсу, а не сваім грамадзянам, хоць прадэкляравана, што Беларусь — дзяржава для народу.

Акрамя таго, незадаволеньне выказвае невялікая купка людзей. Таму іх можна ігнараваць. Але небясьпека для ўладаў палягае ў тым, што гэтыя пратэсты ў выглядзе і страйкаў, і іншых формаў здараюцца ўсё часьцей. Ствараецца крытычная маса».
Незадаволеньне выказвае невялікая купка людзей. Таму іх можна ігнараваць.

Карбалевіч: «Людзі ўзгадваюць пра свае правы толькі тады, калі іх нешта непасрэдна чапляе. І тады яны даведваюцца, што ў краіне няма мэханізмаў абароны сваіх правоў. Адзінае, што ім дазволена, — гэта пісаць чалабітную».

Пашкевіч: «Усё прыходзіць з часам. Зараз нам пішуць: маўляў, навошта вы іх абараняеце, а дзе яны былі 19 сьнежня 2010 году? Калі апазыцыя зойме такую пазыцыю, то яна ня будзе адрозьнівацца ад улады. Цяпер у апазыцыі ёсьць велізарная мажлівасьць для працы. Вось з панядзелка мы запускаем юрыдычную лінію „Будаўнічы кантроль“. Трэба сыстэматызаваць парушэньні пры рэалізацыі інвэстыцыйных праектаў. А так эколягі пратэстуюць супраць зьнішчэньня дрэваў, ахоўнікі гістарычных помнікаў — супраць разбурэньня будынкаў, якія маюць гістарычную каштоўнасьць. У іншых раёнах Менску (Уручча) людзі пратэстуюць супраць ушчыльненьня забудовы.

Праблема ў тым, што кіраўнік Менску Ладуцька — гэта ня мэр гораду, а прараб. Ён раней працаваў прарабам і цяпер выконвае будаўнічую замову. Мы імкнемся выйсьці на закон аб грамадзкім абмеркаваньні і да паўнамоцтваў гарадзкой улады.

Хачу зьвярнуць увагу, што Батура падчас сустрэчы зрабіў невялікі крок насустрач грамадзянам. Ён заявіў, што прапануе грамадзкае абмеркаваньне гэтага праекту ў Смалявіцкім раёне».

Да чаго вядзе непразрыстасьць у выбары замежных фірмаў?


Карбалевіч: «Здарыўся яшчэ адзін скандал, але трохі іншага кшталту. Беларускія ўлады фактычна разарвалі дамовы з расейскай кампаніяй „Ітэра“, якая павінна была будаваць дзелавы цэнтар „Мінск-Сіці“. Магчыма, гэта вынік своеасаблівага спосабу выбару беларускімі ўладамі той ці іншай замежнай кампаніі? Бо ўжо ня першы раз улады падпісваюць нейкія дамовы аб рэалізацыі інвэстыцыйнага праекту з замежнікамі, дзяржаўныя мэдыі даводзяць велізарныя выгоды для краіны, а ў выніку атрымоўваецца пшык. Узгадайма праект з распрацоўкай сланцаў ды іншыя. У чым тут прычына?»
Няма сыстэмы празрыстых конкурсаў, тэндэраў, усе рашэньні прымаюцца закулісна і па-валюнтарысцку.

Пазьняк: «Тут мы бачым тыя ж самыя сыстэмныя хібы, толькі на вышэйшым узроўні. Не адладжаны працэс прыцягненьня буйных інвэстыцый. Няма сыстэмы празрыстых конкурсаў, тэндэраў, усе рашэньні прымаюцца закулісна і па-валюнтарысцку.

Да таго ж падчас крызісу і беларускі бок, і інвэстары пачынаюць пераглядаць папярэднія ўмовы. Напрыклад, „Ітэра“ лічыць, што праект „Мінск-Сіці“ ўжо не такі фінансава прывабны, як раней, і хацела зьмяніць умовы. Плюс наракае на бюракратызм. Лукашэнка кажа, што знойдуцца кампаніі, якія гатовыя рэалізаваць гэты праект на ранейшых умовах.

А расейскі капітал падыходзіць да супрацоўніцтва зь Беларусьсю прагматычна. Там лічаць грошы і разумеюць, што Беларусі цяпер надта патрэбныя інвэстыцыі. Таму расейцы выстаўляюць свае ўмовы».

Пашкевіч: «Гэты праект „Мінск-Сіці“ даўно ператварыўся ў міт, здань. Расейскі капітал мае дрэнную звычку набываць у Беларусі, Украіне, Малдове актывы на запас і не разьвіваць іх належным чынам. А беларускім уладам трэба паказваць хуткі рост, бо Менск — гэта візытоўка. Узгадайма ўвагу да будаўніцтва Нацыянальнай бібліятэкі, „Мінск-Арэны“.

Я сам сутыкнуўся зь цікавым прыкладам. Былы тралейбусны парк супраць былой сядзібы БНФ ужо колькі гадоў мусіў быць забудаваны расейскай фірмай. Няма і новага тралейбуснага парку ва Ўруччы. Але ўлады не аддаюць нікому ні тую пляцоўку, ні другую.

Я чытаў, што і некаторыя арабскія інвэстары таксама пераглядаюць свае падыходы. Цяпер найбольшы прыярытэт кітайцам».
  • 16x9 Image

    Валер Карбалевіч

    Нарадзіўся ў 1955 годзе. Скончыў гістфак БДУ, кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Палітычны аглядальнік «Радыё Свабода».

     

     

XS
SM
MD
LG