Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ці эфэктыўная палітыка візавых санкцыяў? Што іншае можа зрабіць Эўразьвяз, каб спрыяць пашырэньню праэўрапейскіх настрояў у Беларусі? Ці трэба апазыцыі ўдзельнічаць у выбарах? На гэтыя ды іншыя пытаньні аглядальніка Свабоды Віталя Цыганкова адказаў кіраўнік нямецкага таварыства «Правы чалавека ў Беларусі», вэтэран нямецкай дыпляматыі, былы кіраўнік місіі АБСЭ ў Беларусі Ганс-Георг Вік.


Цыганкоў: Апошнім часам у Беларусі разгарнулася дыскусія наконт мэтазгоднасьці і эфэктыўнасьці візавых санкцыяў супраць беларускіх чыноўнікаў. Як вы пракамэнтуеце дзейнасьць візавых санкцыяў і ідэю, што іх варта было б зьмякчыць?

Вік: Стаўленьне да гэтай праблемы краінаў Эўразьвязу наступнае — неабходна пераканаўча давесьці кіраўніцтву Беларусі, што Эўразьвяз вельмі моцна процістаіць рэпрэсіям супраць насельніцтва. Пералік тых, хто мусіць трапіць у забаронены сьпіс — гэта адчыненае пытаньне. Але мы перакананыя, што асобы, адказныя за рэпрэсіі, мусяць быць пазбаўленыя магчымасьці падарожнічаць у Эўропу.

было б вельмі важна адмовіцца ад тых візавых абмежаваньняў, якія існуюць для большасьці беларускага насельніцтва


Я б таксама дадаў, што было б вельмі важна адмовіцца ад тых візавых абмежаваньняў, якія існуюць для большасьці беларускага насельніцтва. Я думаю, што найбольш важны крок, які Эўразьвяз можа і павінен зрабіць — павялічыць магчымасьці для грамадзянаў Беларусі наведваць Эўразьвяз. Вядома, за выключэньнем тых, хто ўдзельнічаў у рэпрэсіях.

Цыганкоў: Пра гэта шмат гавораць — пра неабходнасьць палегчыць візавы рэжым, альбо адмяніць плату за візы ў краіны Эўразьвязу. Але чаму дагэтуль фактычна нічога ня зроблена?

Вік: Штосьці зроблена. Эўропа прапанавала перамовы на гэты конт з беларускім урадам, але кіраўніцтва Беларусі не адказала на гэта. Так што Эўразьвязу застаецца зрабіць гэта на аднабаковай аснове. Гэты працэс яшчэ у распрацоўцы, нагадаю, што Эўразьвяз — гэта не адзіная дзяржава, а супольнасьць 27 краінаў. І гэта патрабуе часу. Але значэньне Эўразьвязу ня толькі ў тым, каб паскорыць гэтае рашэньне, але і ў тым, каб пашыраць вобраз свабоднага грамадзтва і эканамічных пэрспэктываў.

Цыганкоў: У беларускай прэсе выказваюцца меркаваньні, што існуюць эўрапейскія палітыкі, якія стаяць за кулісамі прапановы аб зьмякчэньні санкцыяў. Маўляў, яны рэальныя аўтары гэтай ідэі.



Патрабаваньне вызваліць палітвязьняў існуе незалежна ад візавых санкцыяў


Вік: Гэта спэкуляцыі, і я не магу іх ацэньваць. Але я магу сказаць, што ў эўрапейскім адкрытым грамадзтве заўсёды ідуць дыскусіі наконт прынцыпаў і практыкаў нашай палітыкі, ідзе размова пра Грэцыю альбо пра эўрапейскі бюджэт. Можа быць, ёсьць нейкія палітыкі, якія думаюць, што лепш аслабіць санкцыі. Я да іх не належу. Я ў свой час прапанаваў Эўразьвязу рабіць больш, каб супрацоўнічаць з грамадзянскай супольнасьцю Беларусі, каб усё болей беларусаў маглі падарожнічаць у Эўразьвяз і знаёміцца з яго структурамі, пашыраць свае веды, наведваць навучаньні дзеля прасоўваньня ў сваіх прафэсійным жыцьці, дзеля магчымасьці ўдзельнічаць у палітычным працэсе ў сваёй краіне

Цыганкоў: Як можна ўвогуле ацаніць эфэктыўнасьць палітыкі візавых санкцыяў? Ці спрацавала гэтая стратэгія, ці дасягнула яна сваіх мэтаў?

Вік: Мы думаем, што рэжым павінен незалежна ад нашых санкцыі вызваліць палітвязьняў без усялякіх умоваў. Няма нікога, хто скажа — «выпусьціце вязьняў, і мы адразу скасуем санкцыі». Патрабаваньне вызваліць палітвязьняў існуе незалежна ад візавых санкцыяў. Мы на гэтым настойваем, бо палітычныя зьняволеньні супярэчаць Канстытуцыі і законам самой Беларусі, і таксама прынцыпам АБСЭ, куды ўваходзіць Беларусь.

Цыганкоў: Ці думаеце вы, што Лукашэнка такі чалавек, які ўспрымае толькі пазыцыю сілы, і кожнае зьмякчэньне ўспрымае як слабасьць?

Вік: Безумоўна, ён чалавек, які мысьліць у катэгорыях сілы. Зараз ён разьлічвае на эканамічную і фінансавую дапамогу Масквы. Маскву не хвалюе рэпрэсіўная сутнасьць рэжыму, Расея падтрымала яго спрыяльнымі цэнамі на газ. І зараз Лукашэнка ведае, што на цяперашні момант яму няма чаго чакаць ад Эўразьвязу.

Масква становіцца нумарам першым, вызначальным чыньнікам у лёсе Беларусі


Але ў далёкай пэрспэктыве, ён разумее, што немагчыма рэфармаваць прамысловасьць і эканоміку Беларусі без эўрапейскіх інвэстыцыяў і тэхналёгіяў. Захоўваньне цяперашняй сытуацыі азначае ўсё большую залежнасьць ад Масквы, азначае, што Масква становіцца нумарам першым, вызначальным чыньнікам у лёсе Беларусі. Ці гэта ў інтарэсах Лукашэнкі, ці гэта ў інтарэсаў народу Беларусі? Я сумняваюся.

Цыганкоў: Прыхільнікі зьмякчэньня санкцыях кажуць , што санкцыі падштурхоўваюць Беларусь да Расеі. Як вы адкажаце на гэтыя аргумэнты?

Вік: Толькі некалькі дзясяткаў чалавек знаходзяцца пад візавымі санкцыямі, усе астатнія грамадзяне могуць вольна наведваць Эўропу. На жаль, усё яшчэ існуе візавы рэжым, які, на маю думку, трэба аблягчаць. Але паўтаруся — візавыя забароны тычацца толькі некалькіх дзясятках людзей, адказных за рэпрэсіі і парушэньні закону. Але астатняе насельніцтва візавыя санкцыі ніяк не закранаюць.

Цыганкоў: Гэтай восеньню ў Беларусі пройдуць парлямэнцкія выбары. Зараз у грамадзтве і ў апазыцыйных партыях разгарэлася дыскусія наконт таго, ці трэба і ў якой форме ўдзельнічаць у гэтых выбараў? Ці лепш аб'явіць кампанію байкоту? Што вы думаеце на гэты конт?

На маю думку, гэта вельмі важна — удзельнічаць у выбарах

Вік: На маю думку, гэта вельмі важна — удзельнічаць у выбарах, патрабаваць паляпшэньня выбарчага заканадаўства і адміністрацыйных працэдураў. Урэшце менавіта выбары прыносяць перамены, і гэта якраз той мамант, калі фальсыфікаваць вынікі выбараў, як гэта рабілася раней, ужо немагчыма, бо вялікая колькасьць насельніцтва падтрымлівае свабодныя і сумленныя выбары, а таксама ўдзельнічае ў назіраньні і маніторынгу выбараў, у пэрыяд іх падрыхтоўкі і ў дзень галасаваньня. Людзі вельмі пільна назіраюць за працай выбарчых камісіяў, як на мясцовым, гэтак і на цэнтральным узроўні. Выбары прыносяць перамены шляхам удзелу ў іх, і кантролем, назіраньнем. Мы ня маем ніякіх ілюзій наконт памкненьняў рэжыму забясьпечыць фальшывыя вынікі. Сам Лукашэнка ў мінулым прызнаваў маніпуляцыі вынікамі выбараў. Таму важна прымусіць яго адмовіцца ад маніпуляцый, бо жаданьне і палітычная воля насельніцтва дзейнічаюць у іншым кірунку.
  • 16x9 Image

    Віталь Цыганкоў

    Віталь Цыганкоў скончыў факультэт журналістыкі БДУ. Адзін з двух заснавальнікаў першага недзяржаўнага агенцтва навінаў БелаПАН. Працаваў ў газэтах «Звязда», быў карэспандэнтам у Беларусі расейскай «Независимой газеты», Associated Рress, аглядальнікам у газэце «Свабода».  На беларускай Свабодзе ад 1994 году. Карэспандэнт расейскай Свабоды ў Беларусі.
     

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG