Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Сёньня ангельская вэрсія папулярнай онлайн-энцыкляпэдыі Wikipedia абвясьціла «Дзень цемры», закрыўшы сайт на 24 гадзіны на знак пратэсту супраць амэрыканскіх законапраектаў, якія, паводле яго апанэнтаў, могуць абмежаваць свабоду ў інтэрнэце.

Сьвет ужо прызвычаіўся да «Дзён гневу», калі палітычныя актывісты ў розных краінах ладзяць вулічныя пратэсты.

Аднак з «Днём цемры» мы маем справу ўпершыню.

Гэтую акцыю абвясьціла Wikipedia — ангельская вэрсія гэтага папулярнага рэсурсу, створанага глябальнымі калектыўнымі намаганьнямі закрылася на 24 гадзіны, пачынаючы ад 8.00 менскага часу.

Галоўная старонка расейскай вікіпэдыі з абвесткай аб Дні цемры

Галоўная старонка расейскай вікіпэдыі з абвесткай аб Дні цемры

Да акцыі англамоўнай вікіпэдыі далучыліся некаторыя іншыя - напрыклад італьянская, харвацкая. Банэры з абвесткай аб "Дні цемры" зьмясьцілі на сваіх старонках бальшыня разнамоўных вікіпэдыяў. На момант падрыхтоўкі артыкулу абедзьве беларускія вікіпэдыі (клясычным і афіцыйным правапісам) ніяк на сёньняшнюю акцыю не адрэгавалі.

Мэта гэткага «зацямненьня» — прыцягнуць увагу да законапраектаў, пададзеных на разгляд Кангрэсу ЗША, якія, паводле думкі шматлікіх інтэрнэт-правайдэраў, значна павялічаць магчымасьці ўладаў кантраляваць інтэрнэт.

Дзеля таго, што важная частка інтэрнэт-рэсурсаў — найбуйнейшыя пошукавыя машыны і сайты сацыяльных сетак — фізычна разьмешчаныя ў ЗША, правайдэры папярэджваюць, што прыняцьце законаў можа закрануць інтэрнэт-сайты па ўсім сьвеце.

Згаданыя законапраекты — «Закон аб спыненьні онлайн-пірацтва» («Stop Online Piracy Act» — SOPA) і «Закон аб абароне інтэлектуальнай уласнасьці» («Protect IP Act» — PIPA) — маюць дачыненьне да сутыкненьня інтарэсаў дзьвюх магутных сілаў.

З аднаго боку гэта «індустрыя забаваў», якая на працягу дзесяцігодьздзяў дамагаецца ўзмацненьня заканадаўства для барацьбы зь пірацкім пашырэньнем аўдыё- і відэаматэрыялаў праз інтэрнэт. Кінакампаніі і фірмы гуказапісу паведамляюць пра мільярдныя страты штогод з-за такое, што карыстальнікі інтэрнэтам бясплатна абменьваюцца матэрыяламі, ахоўванымі аўтарскі правам.

З другога боку канфлікту — індустрыя кібэрпрасторы. Гэта сусьвет, які разьвіваецца за кошт інавацыяў і свабоды інфармацыі і ня надта прыязна глядзіць на спробы нейкіх карпарацыяў або ўладаў дыктаваць яму свае ўмовы.

Кінэматаграфічная і музычная індустрыя хочуць перакласьці цяжар адказнасьці за выяўленьне піратаў з праваахоўных органаў на самі інтэрнэт-кампаніі. Адзін з спосабаў гэта зрабіць палягае ў тым, каб прымусіць пошукавыя сыстэмы абмежаваць доступ да сайтаў, якія пашыраюць пірацкія, падробленыя або скрадзеныя матэрыялы.

Апошнімі месяцамі на гэтай антыпірацкай хвалі зьявіліся законапраекты, галасаваньне па якіх мае адбыцца ў абедзьвюх палатах Кангрэсу ЗША пазьней сёлета.

Адначасна з гэтым інтэрнэт-кампаніі распачалі контратаку. Яму цьвердзяць, што прапанаваныя законапраекты дадуць уладам занадта вялікую свабоду накладаць абмежаваньні на сайты без дапамогі судоў.

І гэта, паводле інтэрнаўтаў, абмяжуе інавацыі і свабоду слова і такім чынам створыць перашкоды для функцыянаваньня інтэрнэту. Апанэнты законапраектаў кажуць, што кінастудыі і фірмы гуказапісу мусілі б шукаць вырашэньне сваіх праблем не ў абмежаваньнях і забаронах, а ў больш творчым падыходзе да маркетынгу сваёй прадукцыі. Замест таго, каб чапляцца за састарэлыя схемы пашырэньня прадукцыі праз продаж CD i DVD, яны мусілі б пашукаць нейкую рэальную альтэрнатыву.

Тым часам Белы дом таксама выказаў жаданьне далучыцца да дэбатаў аб аўтарскіх правах і пірацтве. У адным з блогаў прэзыдэнцкай адміністрацыі ў апошнія выходныя зьявіўся запіс, што Белы дом не падтрымае «законапраект, які абмяжоўвае свабоду выказваньняў, павышае рызыку кібэрбясьпекі або падрывае дынамічны, інавацыйны глябальны інтэрнэт».

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG