Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Прыкметны заняпад Амэрыкі дасьць Расеі шанец бязь усякай рызыкі далучыць да сябе Беларусь. Ад гэтага пахісьнецца бясьпека краінаў Балтыі, асабліва Латвіі. Гэтак лічыць вядомы палітоляг, былы дарадца прэзыдэнта ЗША Картэра па нацыянальнай бясьпецы Зьбігнеў Бжэзінскі.


Амэрыканскі часопіс Foreign Policy апублікаваў два артыкулы Зьбігнева Бжэзінскага. У хуткім часе выйдзе ў сьвет яго новая кніга «Стратэгічная канцэпцыя: Амэрыка і крызіс глябальнай моцы». На думку Бжэзінскага, магчымы — хоць і не непазьбежны — заняпад Злучаных Штатаў пагражае нэгатыўнымі наступствамі ўсяму сьвету.

«Калі ласка, не дайце Амэрыцы прыйсьці ў заняпад занадта хутка», — нядаўна папрасіў адзін кітайскі чыноўнік свайго амэрыканскага калегу. Заняпад Амэрыкі зусім не прадвызначаны, але кітаец справядліва асьцерагаецца, што наступствы будуць нэгатыўныя — няпэўнасьць на міжнароднай арэне, абвастрэньне канфліктаў паміж глябальнымі супернікамі і нават адкрыты хаос.

Наступствам заняпаду Амэрыкі стане не зьдзяйсьненьне мары аб дэмакратыі, а мадэлі ўзмоцненай нацыянальнай бясьпекі, заснаваныя на розных гібрыдах аўтарытарызму, нацыяналізму і рэлігіі.

Лідэры сусьветных дзяржаў «другога рангу» — у тым ліку Індыі, Японіі, Расеі і некаторых эўрапейскіх краін — ужо вылічаюць наступствы заняпаду ЗША. Расея, мабыць, адчувае нават злараднасьць у сувязі з нявызначанымі пэрспэктывамі Амэрыкі, яна амаль напэўна прыглядаецца да незалежных дзяржаваў — былых рэспублік СССР.

Кітай ўсьведамляе, што шлях да посьпеху — ня рэзкі крах цяперашняй будовы сьвету, а паступовае пераразьмеркаваньне моцы. Але калі паўстане напорысты кітайскі нацыяналізм, абвострацца адносіны з суседзямі, і Азія XXI стагодзьдзя стане падобнай на Эўропу ХХ стагодзьдзя з крыважэрнасьцю і гвалтам.

Заняпад ЗША небясьпечны і для шэрагу слабых дзяржаў


Аслабленьне ЗША падарве партнэрства з Мэксыкай: у ЗША ўзмоцняцца нацыяналізм і страх за сваю бясьпеку, а мэксыканскі бок выставіць тэрытарыяльныя прэтэнзіі.

Аслабне кантроль міжнароднай супольнасьці над марскімі шляхамі, космасам, кібэрпрасторай і навакольным асяродзьдзем — сфэрамі, дзе пакуль што ўсюдыйснасьць амэрыканскай моцы наводзяць парадак там, дзе ў іншым выпадку адбываліся б канфлікты.

ЗША мусяць альбо праводзіць у жыцьцё новую замежнапалітычную стратэгію альбо рыхтавацца да глябальных забурэньняў.

Аслабленьне глябальнай ролі ЗША пагражае рэгіянальнымі канфліктамі — мяркуе Бжэзінскі, ён называе восем краін, якія прайграюць ад заняпаду Амэрыкі.

1. Грузія стане больш безабароннай перад палітычным запалохваньнем і ваеннай агрэсіяй з боку Расеі, гэта пагражае ўсталяваньнем расейскага кантролю над паўднёвым" калідорам "нафтагазавага забесьпячэньня Эўропы, магчымым ўзмацненьнем ціску на Эўропу, каб яна зьмірылася з палітычнымі мэтамі Масквы,"эфэктам даміно" ў Азэрбайджане.

2.Тайвань стане больш безабаронным перад ціскам Кітаю і падпадзе пад чары яго эканамічных посьпехаў. Узьяднаньне наблізіцца, але на ўмовах, выгадных хутчэй Пэкіну.

3. Паўднёвая Карэя апынецца перад дылемай: зьмірыцца з рэгіянальным панаваньнем Кітаю або ўмацаваць адносіны з Японіяй. Гэта пагражае небясьпекай для ваенна-эканамічнай стабільнасьці на Карэйскай паўвыспе і крызісам даверу Японіі і Паўднёвай Карэі да існых абавязацельстваў ЗША.

4. Прыкметны заняпад Амэрыкі дасьць Расеі шанец бязь усякай рызыкі далучыць да сябе Беларусь. Ад гэтага пахісьнецца бясьпека краінаў Балтыі, асабліва Латвіі.

5. У Эўропы аслабнуць жаданьне і магчымасьці інтэграваць Украіну ў заходнюю супольнасьць, гэта пагражае адраджэньнем імпэрскіх амбіцый Расеі.

6. Калі амэрыканскія войскі тэрмінова будуць выведзеныя з Аўганістану, вельмі верагодны распад краіны і суперніцтва суседзяў за ўплыў на яе. Гэта пагражае адраджэньнем Талібану, індыйска-пакістанскай вайной «чужымі рукамі» і зьяўленьнем прытулку для міжнароднага тэрарызму.

7. Пакістан можа перарадзіцца ў дзяржаву пад кіраваньнем вайскоўцаў, радыкальную ісламіскую краіну з камбінаваным ваенна-ісламіскім кіраваньнем альбо ў квазідзяржаву без цэнтральнай улады. Гэта пагражае зьяўленьнем палявых камандзіраў з ядзернай зброяй, прыходам антызаходняга ўраду тыпу іранскага, ўзброенага ядзернай бомбай, рэгіянальнай нестабільнасьцю ў Цэнтральнай Азіі, прычым гвалт патэнцыйна можа выплюхнуцца ў Кітай, Індыю і Расею.

8.У Ізраілі, а таксама на «Вялікім Блізкім Усходзе» ў цэлым заняпад Амэрыкі справакуе сапраўдныя «тэктанічныя зрухі», якія падарвуць палітычную стабільнасьць. Гэта пагражае наўпроставай канфрантацыяй Ізраіля або ЗША зь Іранам, ростам ісламіскага радыкалізму і экстрэмізму; сусьветным нафтагазавым крызісам, які зробіць слабымі саюзьнікаў ЗША ў Пэрсыдзкай затоцы.

Камэнтар аглядальніка "Свабоды" Юрыя Дракахруста:

Варта адзначыць, што беларуская ўлада, гледзячы па ўсім, у прынцыпе ўсьведамляе ролю, якую адыгрываюць Злучаныя Штаты як канчатковы гарант беларускага сувэрэнітэту, незалежна ад таго, як складваюцца стасункі паміж Вашынгтонам і афіцыйным Менскам. Напрыканцы 2010 году падчас сустрэчы з амэрыканскімі аналітыкамі Аляксандар Лукашэнка выказаў «крайнюю зацікаўленасьць у захаваньні амэрыканскай прысутнасьці на постсавецкай прасторы». Магчыма, гэта было проста знакам ветлівасьці і жаданьнем спадабацца суразмоўцам, але магчыма і вынікам разуменьня ролі Злучаных Штатаў на постсавецкай прасторы.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG