Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Захапі Ўол-Стрыт» - амэрыканская «каляровая» рэвалюцыя?


Міжнародны друк абмяркоўвае рух пратэсту, які нарадзіўся ў ЗША. Яго ўдзельнікі пратэстуюць супраць улады і безадказнасьці банкаў, выступаюць за больш справядлівае разьмеркаваньне даходаў. Мэтай сваіх акцыяў яны абралі Ўол-Стрыт – вуліцу ў Нью-Ёрку, дзе сканцэнтраваныя штаб-кватэры многіх буйных карпарацыяў і банкаў. Пратэст перакінуўся на некаторыя іншыя заходнія краіны.

Прапануем агляд некаторых публікацый.

Forbes, ЗША

Гэта не 60-е. І гэта таксама не пратэсты перад пачаткам вайны ў Іраку. Рух «Захапі Ўол-Стрыт» адрозьніваецца ад іх. У яго няма лідэра. Можна сьцьвярджаць, што пратэсты супраць Уол-стрыту ў гэтым месяцы пачаліся ў Тунісе. Ідэя прыйшла менавіта адтуль. Але хлопцы, якія падхапілі гэты арабскі рух і разьвіваюць яго ідэю, знаходзяцца ў Ванкувэры.

69-гадовы Кaле Лaсн – іх квазі-лідэр. Ён выдавец і рэдактар часопісу Adbusters.

Forbes: Washington Post называе цябе лідэрам руху «Захапі Ўол-стрыт». Што ты думаеш пра гэта?

Кaле Лaсн: Гэта рух бязь лідэра. Але ідэя зьявілася тут у ходзе шматлікіх мазгавых штурмаў з удзелам нашых штатных рэдактараў, фатографаў, фрылансэраў і людзей зь сьпісу рассылкі. Яшчэ летам мы ўсе былі натхнёныя тым, што здарылася ў Тунісе, і падумалі, што Амэрыка сасьпела для гэтага тыпу гневу. Мы прамацалі глебу на нашых форумах. Так што гэта было адносна нядаўна, у чэрвені, калі мы прыдумалі гэтую ідэю.

Кале нарадзіўся ў Эстоніі і апынуўся ў Аўстраліі, калі яму было сем гадоў. Ён патрапіў у Канаду, калі яму было за 30 і з тых часоў жыве ў Ванкувэры.

Forbes: Усе думаюць, што рух «Захапі Ўол-Стрыт» можа па-сапраўднаму зьмяніць становішча рэчаў.

Ласн: Пра гэта нельга думаць занадта рацыянальна. Гэтыя рухі лепш за ўсё асэнсоўваць праз гады. У нас доўгая гісторыя рухаў, якія проста сышлі з дыстанцыі, але, я думаю, гэтым разам усё па-іншаму. У гэтага руху свая асаблівасьць. Па-першае, глябальны аспэкт. Мы ўсе жывем у цяжкія часы. Мы ўсе назіраем сур'ёзны пераломны момант па ўсім сьвеце. Мы сутыкнуліся з палітычным крызісам у ЗША і небясьпекай таго, што ў ЗША без дапамогі Вашынгтону цяпер адбываецца незваротны спад. Эканоміка, безумоўна, у стане заняпаду. І людзі бачаць гэта, маладыя людзі бачаць гэта, і яны думаюць, што чакае іх у будучыні з улікам гэтых акалічнасьцяў. Асновай руху, які дапамог пакласьці канец вайне ў Віетнаме, быў той факт, што маладыя людзі сутыкнуліся з прызывам. На карту была пастаўленае іх жыцьцё. Іх маглі ўзяць дзе заўгодна, і паслаць у Віетнам, каб там іх забівалі віетконгаўцы. Калі на карту пастаўленая ваша будучыня, калі на карту пастаўленая будучыня вашых дзяцей, людзі будуць змагацца за тое, што ім трэба. «Захапі Ўол-стрыт» кажа, што на карту пастаўлена наша будучыня. Ці ёсьць шанец, што ўсё гэта выдыхнецца? Так, але я думаю, з часам мы даможамся посьпеху і паўсюдна дасягнем нашых мэтаў.

Forbes: А як наконт «падзяляй і пануй»? У нас на Захадзе ў гэтым пляне доўгая гісторыя, калі грамадзкія рухі зьнішчалі шляхам падрыву такім чынам. Ці павінна хлопцы з «Захапі Ўол-Стрыт» і Чайнай партыі аб'яднаць свае сілы?

Ласн: Ня думай больш пра «падзяляй і пануй». Пакуль занадта рана для гэтага. З Чайнай партыяй добра вось што: нутром яны разумеюць, што з нашай сыстэмай штосьці прынцыпова ня тое. Але яны хочуць вярнуць мінулае, а назад шляху няма. Іх мэта - урад. Наша мэта - гэта людзі, якія кіруюць дзяржавай: карпарацыі і Ўол-стрыт. Калі людзі з Чайнай партыі жадаюць выйсьці і пратэставаць, калі ласка, прыходзьце. Яны ведаюць, што мы павінны забраць частку ўлады над нашай сыстэмай у фінансавых рынкаў і спэкулянтаў. Яны ведаюць, што мы павінны зрабіць ўладу грошай менш важнай у палітыцы, інакш дэмакратыя апынецца ў вялікай бядзе.

Мы хацелі б, каб быў уведзены аднаадсоткавы «падатак Робіна Гуда» на ўсе фінансавыя апэрацыі. Мы хочам дамагацца гэтага. Мы хочам забіць некаторыя глябальныя казіно, і адзін з спосабаў зрабіць гэта - запаволіць хуткія грошы, рынкі вытворных каштоўных папер, страхаваньне адказнасьці за нявернутыя сродкі і экзатычныя фінансавыя прадукты, якія зьнішчылі нас у 2008 годзе; запаволіць гэты рынак з дапамогай падатку.

Time, ЗША

Вулічныя пратэсты руху «Захапі Ўол-стрыт» крытыкуюць за тое, што ў іх зашмат шуму і не хапае каардынацыі дзеяньня. Але гэта не перашкодзіла вашынгтонскай эліце - старшыні Фэдэральнай рэзервовай сыстэмы Бэну Бэрнанке, міністру фінансаў Тыму Гайтнэру і прэзыдэнту Бараку Абаму - пачуць адно гучнае і яснае пасланьне.

«Я думаю, што людзі незадаволеныя станам эканомікі і тым, што адбываецца, - заявіў Бэрнанке ў сераду на слуханьнях у Кангрэсе. - Яны вінавацяць, з некаторымі агаворкамі, фінансавы сэктар у тым, што ён кінуў нас у гэты беспарадак, і яны не задаволены палітычным адказам тут, у Вашынгтоне. І на пэўным узроўні я не магу вінаваціць іх ».

У чацьвер у Белым доме прэзыдэнт Абама заявіў: «Я думаю, гэта праява занепакоенасьці амэрыканцаў тым, што ў нас самы вялікі фінансавы крызіс з часоў Вялікай дэпрэсіі, тым часам як усё яшчэ сустракаюцца людзі, якія дзейнічаюць безадказна, спрабуючы супрацьстаяць намаганьням , накіраваным на барацьбу са злоўжываньнямі, якія ўцягнулі нас у гэтую праблему».

Пасьля ўдакладняльнага пытаньня Абама працягнуў. «Вы ведаеце, я думаю, амэрыканскі народ разумее, што ня ўсе выконвалі правілы, што Ўол-стрыт таму прыклад. Што людзі ўпарта працуюць кожны дзень, стамляючыся, ідучы на працу, выяўляючы адданасьць сваёй кампаніі, таму, што калісьці было сутнасьцю амэрыканскай мары. Так можна было вырвацца наперад, такім старамодным спосабам. І цяпер шмат людзей, якія ўсё робяць правільна, не атрымліваючы за гэта ўзнагароды, і шмат людзей, якія не правільна паводзяць сябе, але яны ўзнагароджаныя. І ўсё гэта знойдзе свой палітычны выраз у 2012 годзе і далей, пакуль людзі не адчуюць, што мы зноў вярнуліся да старамодных амэрыканскіх каштоўнасьцяў».

Кіруючая палітычная эліта ЗША вітае асноўную накіраванасьць руху «Захапі Ўол-Стрыт» і, па-свойму, спрабуе накіраваць яго. Яны кажуць, што гэта законнае права. Што гэта мае сэнс. Што гэта частка таго, чым гэтая краіна зьяўляецца ў цяперашні час.

Ёсьць палітычныя прычыны гэтага прыманьня папулістычных настрояў. Стаўкі высокія. Калі рух «Захапі Ўол-Стрыт» працягне набіраць абароты, ён можа стаць сур'ёзным актывам ў 2012 годзе ў якасьці мабілізуючай сілы для дэмакратаў. Як некалі Чайная партыя для рэспубліканцаў, ён мог бы быць ня часткай Дэмакратычнай партыі, а народным нізавым падмуркам

Die Presse, Аўстрыя

Рух "Захапі Ўол-стрыт" быў ініцыяваны сэрбскімі прафэсійнымі мяцежнікамі з "Цэнтру прыкладных негвалтоўных акцый і стратэгій" (CANVAS), створанага ЦРУ, перакананы брытанскі кансьпіроляг Дэвід Айк. Паводле ягонай вэрсіі, амэрыканская зьнешняя выведка стварыла CANVAS для кіраваньня "сфабрыкаванымі рэвалюцыямі", да якіх Айк адносіць ня толькі акцыі пратэсту ў Нью-Ёрку, але і падзеі "арабскай вясны" у Эгіпце і Тунісе.

Кіраўніцтва CANVAS ажыцьцяўляецца зь невялікага штабу на вуліцы Гандзі ў Бялградзе. З 2003 году на ўсіх кантынэнтах дзейнічаюць адмысловыя курсы, у якіх прайшлі навучаньне актывісты з больш чым 37 краін. Падручнік" Негвалтоўная барацьба ", які бясплатна распаўсюджваецца ў інтэрнэце, карыстаецца сярод актывістаў па ўсім сьвеце такой жа вялікай папулярнасьцю, як і навучальны фільм" Як скінуць дыктатара ". Арганізатары CANVAS зьяўляюцца бацькамі-заснавальнікамі сэрбскага руху" Адпор " , які адыграў вырашальную ролю ў скіданьні Слобадана Мілошавіча.

У канцы верасьня заслужаны дзеяч "Адпору" Іван Маркавіч прачытаў для раней ледзь прыкметных амэрыканскіх актывістаў лекцыю, у якой даў вырашальную параду: заняць сымбалічнае месца. Чальцы CANVAS ня лічаць сябе "экспарцёрамі рэвалюцый". Сам Маркавіч не жадае казаць пра "кантраляваны рух": "Гаворка ідзе аб сапраўдным пратэсьце", - кажа ён. Як заявіў паплечнік Маркавіча Срджан Попавіч «мы толькі знаёмім людзей з інструмэнтамі сацыяльнага супраціву, як яны будуць імі карыстацца - гэта залежыць ад іх".

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG