Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Тацяна Барысік – пра камфорт і дабрабыт у беларускай літаратуры


Тацяна Барысік

Тацяна Барысік

Почасту той, хто паўсюль дэкляруе, нібыта побытавы камфорт, дабрабыт дый наогул усё матэрыяльнае для яго неістотна, асабіста для сябе імкнецца набыць тэхніку апошняй мадэлі ды адзеньне й абутак выключна фірмовыя. Рэчы часам маюць вялікую ўладу над асобаю ці нават робяцца яе часткаю.

Тацяна Барысік – пра творы беларускіх пісьменьнікаў, галоўныя героі якіх - рэчы, што жывуць побач з чалавекам.


Артур Клінаў. Шалом. Раман.

Менск, “ Логвінаў”, 2011


Галоўны герой рамана Андрэй, скульптар з абласнога цэнтру, падчас наведваньня замежжа, маючы абмежаваныя грашовыя сродкі, змушаны рабіць пакутлівы выбар паміж упадабаным нямецкім шаломам часоў першай усясьветнай і ботамі для цешчы. Урэшце ён набывае шалом. З гэтага моманту шалом робіцца для яго не антыкварыятам, а сымбалем вайны за самога сябе. Андрэй вырашае не здымаць яго ніколі, абвясьціўшы сябе чалавекам у шаломе. Ягоныя прыгоды не заканчваюцца, а чакаюць яго на кожным кроку. Паспрабуйце хаця б самае простае - памыць валасы, не здымаючы шалому, альбо прыйсьці ў ім на працу ў правінцыйную ВНУ. Але Андрэй не здаецца, нягледзячы і на больш цяжкія выпрабаваньні. А аўтар твора з яго дапамогаю раскрывае самыя таемныя чалавечыя пачуцьці і думкі, у каторых ніколі не прызнаесься нават самому сабе.

Вінцэсь Мудроў. Альбом сямейны. (Бібліятэка Свабоды. XXI стагодзьдзе).

Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода, 2007

У разьдзеле кнігі “Фотаздымкі з натуры” вядзецца гаворка пра прадметы побыту, адзеньне, што мелі асаблівае, часам нават культавае значэньне для савецкага грамадзяніна ў 60-70 гады мінулага стагодзьдзя, а цяпер выйшлі з ужытку ці маральна састарэлі.
- Нашто мне пра гэта чытаць, калі я сам і так усё бачыў, - наракне сталы чалавек, каторы ня мае настальгіі па тагачаснай штодзённай рэчаіснасьці. Тым жа, хто ня толькі ня бачыў на свае вочы, а нават, магчыма, і ня чуў пра керагаз, трумо, храмачы і іншае будзе карысна даведацца пра выгляд ды прызначэньне рэчаў, якія суправаджалі жыцьцё іх дзядоў і бацькоў і з якой цяжкасьцю гэта ўсё ім даставалася. Бо часам такія дэталі жыцьця кажуць пра эпоху больш яскрава і зразумела, чым шматлікія старонкі падручніка. А яшчэ пераканацца ў тым, што здаровы розум у рэшце перамагае хуткаплынную, але нязручную ва ўжытку модную тэндэнцыю, як у выпадку з балёньняй, парыкамі, ботамі-панчохамі. А прымаўка “Паклаў чорт славу на крывыя граблі”, мабыць, ніколі ня страціць слушнасьці.

Якуб Колас. Новая зямля. //Дзедаў човен//. Паэмы.

Менск ,“Мастацкая літаратура”, 1986”

Што ні кажыце, а набыцьцё новай, доўгачаканай рэчы, нават калі гэтая “новая” рэч трохі б/у, зьмяняе ня толькі настрой, але й зьнешні выгляд чалавека. Так адбылося й з дзядзькам Антосем, калі дзед Юрка падараваў яму свой стары човен. Ды Антося тое не бянтэжыць: крыху падстроіўшы човен, шчасьлівы дзядзька выпраўляецца ў водную вандроўку.
“А дзядзька важны выгляд мае;
Замест вясла прысок трымае,
А твар яго, як сонца, ясны,
Бо гэты човен - яго ўласны…”
На жаль, набыткі не заўжды бываюць удалымі.

Андрэй Мрый. Алё, Алёна! Апавяданьне. У кнізе “Творы.

Менск, “Мастацкая літаратура”, 1993”


Тэхнічных навінак і зараз багата хто баіцца і не адразу здольны засвоіць. Што ўжо казаць пра 20-гады мінулага стагодзьдзя і вясковую бабу Алёну, сын каторай выйграў праз газэту прыймач.Усе пачуцьці ўладальніка новага ноўтбука блякнуць перад Алёнінымі. З аднаго боку яе разьбірае цікавасьць і гонар, бо ніхто ў вёсцы такога ня бачыў і не мае.З іншага – палохае, бо патрэбен ёй ужо той прыймач, як у мосьце дзірка. Вы ж хаця не падумайце, што расповед гэты выключна для аматараў мінуўшчыны. Словы Алёны: “Не баюся, сынок, тваёй ідалёгіі. Ты сам ідал!” у сучаснасьці не згубілі актуальнасьці.

Лідзія Арабей. Салён “Шчасьце”. Апавяданьне. У кнізе “Халодны май. Аповесьць, апавяданьні.

Менск, “Мастацкая літаратура”, 1993


На што вы асабіста пагадзіліся б дзеля новых чаравікаў, гарнітура, сукенкі і іншых неабходных рэчаў. Цягацца па крамах, зьбіраць грошы на абновы? Гераіня апавяданьня ідзе яшчэ далей. Каб атрымаць талён на пакупку вопраткі ў краме для жаніхоў і нявест салён “Шчасьце”, яна адмыслова падае заяву ў ЗАГС, зусім не зьбіраючыся замуж. А што рабіць, калі ў часы дэфіцыту са звычайных крамаў усё зьнікла? Прадпрымальная дзеўчына, ды й не адна яна такая. Сорамна павінна быць ня ёй, а тым, хто давёў людзей да такога стану. Кепска толькі, што яе абраньнік ні аб чым не здагадваецца і ўсур’ёз рыхтуецца да шлюбу.
XS
SM
MD
LG