Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Некалькі месяцаў пабыўшы ў крэсьле старшыні Гарадзенскага аблвыканкаму, Сямён Шапіра вырашыў заахвоціць чыноўнікаў карыстацца беларускай мовай. Перш ён загаварыў на ёй сам, прынамсі правёў па-беларуску плянёрку, другую. Такія зьвесткі трапілі ў інтэрнэт, што выклікала пэўную эйфарыю: маўляў, у вобласьці пачынаецца беларусізацыя, прычым з самой улады, з супрацоўнікаў аблвыканкаму. Шэсьцьдзесят камэнтароў хуценька зьявіліся на гарадзкім блогу.

Хто “за”?

Бурнае абмеркаваньне, ясна, сьведчыць, што паведамленьне зачапіла многіх. Першы голас самы цьвярозы — навіна гучыць як з будучыні, бо такое магчыма толькі пры новым прэзыдэнце. Коратка і ясна. Таксама скептычны камэнтар: ды сярод чыноўнікаў ёсьць такія, хто ні слова на роднай мове ня ведае, хоць працуе гадоў дваццаць-трыццаць. “Папросту сьмешна! — зазначае наступны: У нас нават галоўны не валодае беларускай, а чыноўнікі раптам адразу загавораць…” Выснова: закончыцца кампанія “трэцяй дзяржаўнай мовай — трасянкай”.

Яшчэ вельмі цьвярозы голас — было б нядрэнна, каб у выніку такіх захадаў чыноўнікі, якія мовай валодаюць, перасталі баяцца і пачалі б ёю нарэшце карыстацца. А такіх насамрэч нямала, зазначае аўтар. Між іншым, мае ён рацыю. Адзін з іх мне гаварыў раней: на плянёрках у Саўчанкі (ранейшага старшыні выканкаму) нават тыя, хто размаўляе па-беларуску, дакладалі па-расейску, каб Саўчанка, які беларускай не карыстаўся, не паглядзеў на іх скоса.

Пачынаю паважаць новага “губэрнатара” і спадзяюся дачакацца працягу, піша яшчэ адзін гарадзенец. І зноў скептык: начальства як размаўляла на трасянцы, так і будзе. Для яго патрэбны ўрокі мовы — і беларускай, і расейскай, якіх яно толкам ня ведае. Аўтар дадае: “Сорамна чуць калгасную гаворку нашых абранцаў, якія хутчэй прызначаныя, чым абраныя, калі яны выступаюць па тэлебачаньні і радыё”.

Малойца “губэрнатар”! — зазначае наступны аўтар, які перакананы, што чыноўнікі павінны валодаць абедзьвюма дзяржаўнымі мовамі, а ў ідэале яшчэ і якой-колечы замежнай, што дазволіла б пазбыцца невукаў, якія трапілі на дзяржаўную службу па блату, лічыць ён. Удзельнікі дыскусіі ўпэўненыя, што большасьць чыноўнікаў сёньня мову беларускую ведае і ўмее размаўляць, але ініцыятыва спадара Шапіры хутчэй за ўсё так і застанецца ініцыятывай…

"Вялікая справа — палітычная воля, пярэчыць іншы. – Такія крокі чыноўніка выклікаюць павагу, магчыма яны дазволяць зьмяніць сытуацыю, калі чалавек, які зьвяртаецца ў выканкаме па-беларуску і чакае адказу на роднай мове, успрымаецца з падазронасьцю, амаль ворагам народу." У выканкаме ўжо пачалі ўжываць мову, прычым старшыня прапанаваў чаргаваць — два тыдні беларускай карыстацца, два наступныя — расейскай, каб надаць ім сапраўды роўныя правы, працягвае наступны блогер. Кажуць, што сам С.Шапіра добра ўмее па-беларуску, але большасьць падначаленых раздражняецца, лічыць яго ініцыятыву непатрэбшчынай: “Навошта гэта трэба?” – кажуць яны паміж сабой. “Навошта? — зьдзіўляецца яшчэ адзін блогер. – Але ж іх палкай у выканкам працаваць ніхто не заганяў. Не падабаецца? Дык хай шукаюць іншую працу!”

Некаторыя, аднак, зласьлівяць: ніякай у выканкаме размовы на беларускай мове не атрымліваецца, адно “губэрнатар” “мармыча” штось на “афрыкана-польскім дыялекце”, астатнія напружваюць свае зьвіліны, каб зразумець — што яму ад іх трэба. Маўляў, сьмяюцца ў яго за сьпінай нават… Пачынаць заўжды складана, але калісьці ўсё ж трэба, мяркуе іншы гарадзенец. І такая думка: хоць кіраўнік выканкаму “лукашэнкаўскі стаўленік”, але яго можна толькі паважаць, а для лепшых вынікаў варта было б даплачваць за беларускую мову, і тады праз год-два палова краіны з вялікім жаданьнем пачне ёю карыстацца.

Хто “супраць”?


Сярод гарадзенцаў ёсьць, аказваецца, адзінкі, якіх вельмі задавальняе, што пад лёзунгам існаваньня дзьвюх дзяржаўных моваў улады трымаюць беларускую ў яжовых рукавіцах, не даюць ёй дыхаць, як было пры камуністах. У канстытуцыі, заяўляюць адзінкі, дзьве мовы ўказаныя! “Ці яны хочуць давесьці да абсурду, як было ў Літве, калі пасьля распаду СССР літоўскую мову зрабілі абавязковай?” — абураецца адзін з такіх удзельнікаў дыскусіі. У адказ гучыць: “Спадары расейцы, майце сумленьне… Мова ідзе аб тым, што чалавек, які прыйшоў на прыём да чыноўніка і размаўляе на роднай мове ў сябе на Радзіме, не абавязаны выслухоўваць адказ на чужой для сябе мове”.

“Спадары беларусафобы, – зьвяртаецца да блогераў наступны. – Плітычная воля, каб падтрымаць беларускую мову, усё часьцей зьяўляецца ў чыноўнікаў на месцы, але яе няма ў “самага галоўнага”, аднак “нішто ня вечнае”. Другі падтрымлівае тэму: “Тыпова расейскі погляд на жыцьцё: калі вы не пад намі – значыцца, вы супраць нас”. Яшчэ адзін гарадзенец выносіць свой прысуд: беларуская мова “даўно памерла”, так што ня варта займацца рэанімацыяй, гвалтам прымушаць ёю карыстацца… “Такіх пераконваць — толькі нэрвы псаваць, — гучыць ў адказ. – Ёсьць добры выраз: чамадан, вакзал, Расея”.

І ўсё ж завяршае дыскусію скептык, якому вывучыць беларускую мову нескладана, бо гэта ж “не кітайская”, але калі ня стане беларусаў (у выпадку, калі зьнікне іхняя мова), яму “па барабану”, бо сам ён расеец.
  • 16x9 Image

    Сяргей Астраўцоў

    Нарадзіўся 11 красавіка 1959 г. у Менску. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў і Беларускага пэн-цэнтру, выдаў сем кніг прозы і публіцыстыкі.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG